Plus

Afgeperst? Jongeren in Zuidoost zwijgen uit angst

Het lijkt een onoplosbaar probleem: jongeren die op straat andere jongeren afpersen. In Zuidoost wordt gezocht naar een oplossing.

Beeld Sjoukje Bierma

Het is niet het grootste probleem van Amsterdam, maar misschien wel een van de akeligste: jongeren die elkaar op straat met intimidatie en geweld geld, telefoons en zelfs sportschoenen afhandig maken. De daders weten dat zij ermee wegkomen, want de code van de straat verbiedt slachtoffers om uit de school te klappen, op straffe van nog veel meer narigheid.

Afpersing onder jongeren komt in alle stadsdelen voor, maar in Zuidoost was een groepje moeders zo dapper en boos om dit jaar met hun verhaal naar buiten te komen.

Cirkel doorbreken
Dat maakte helaas geen einde aan de praktijk, maar het luiden van de noodklok zorgde er wel voor dat er sindsdien in het stadsdeel overleg wordt gevoerd over een manier om deze cirkel te doorbreken.

Deze week gebeurde dat in het Bijlmerpark Theater, waar een zaal gevuld met vaders, moeders, jongerenwerkers, politiemensen, leerkrachten en andere professionals op uitnodiging van de welzijnsinstellingen Argan en Swazoom langdurig met elkaar in gesprek ging. Spoiler alert: ook dat leverde geen oplossing op, maar mogelijk wel wat bouwstenen voor een wijk waar jongeren veilig kunnen rondlopen.

Dodelijke kogel
Dat de problemen nu groot zijn, bevestigde officier van justitie Gerdine Dankers met een paar heftige verklaringen van slachtoffers die zij had meegenomen. Verhalen van scholieren die op straat door een groep jongens waren meegenomen en onder bedreiging een pinpas met code moesten afgeven. Of opdracht kregen geld te stelen van hun moeder als zij niet het risico wilden lopen op een dodelijke kogel.

"Dit zijn nou precies de verhalen waar wij buikpijn van krijgen," vertelde Dankers. "En we weten dat we het meeste niet eens te horen krijgen. Dit is het topje van de ijsberg. Een van deze slachtoffers was al een paar keer eerder beroofd op straat. Veel jongens zijn bang om te praten. Het komt geregeld voor dat het slachtoffer zelf dader wordt, om op die manier dan maar veiligheid te zoeken."

Niet klikken
Aan praten zitten grote risico's vast, verhaalde een wijkagent. De namen van verklikkers gaan als een lopend vuurtje rond via appgroepen en het kan zomaar gebeuren dat een slachtoffer wordt opgezocht door een paar jongens die hij nog nooit eerder heeft gezien. "Wij spreken alleen nog op vertrouwelijke basis met de slachtoffers," vertelde de agent. "Er komt geen naam meer in het systeem."

Op de simpele vraag waarom dit gebeurt, kwamen veel ingewikkelde antwoorden. Het vertrouwen in de politie is gering in Zuidoost, werd onder meer gesteld. Een enkeling greep daarbij terug op het koloniale verleden: een slachtoffer die een verklaring aflegt bij de politie is als een slaaf op de plantage die over zijn medeslaven gaat klikken bij zijn witte meester en pleegt eigenlijk dubbel verraad.

Bad boys
Aanwezige hulpverleners wezen op de stressvolle omstandigheden waarin veel kinderen in Zuidoost opgroeien. Een alleenstaande moeder die de eindjes aan elkaar moet knopen en weinig tijd heeft om echt aandacht aan de kinderen te schenken. De afwezige vader kwam ook geregeld voorbij. Het ontbreekt veel jongens aan een rolmodel en op straat vinden ze de erkenning waarnaar zij hunkeren.

En dan is er nog het gebrek aan sociale controle. Een moeder vertelde dat zij vroeger als kind in Suriname vijf klappen kreeg voor een brutale opmerking: de hele buurt bemoeide zich ermee. "Hier doet iedereen maar wat."

Echte aandacht voor het kind is belangrijk, vertelde een jongerenwerker met veel vlieguren in de Bijlmer. "Ik vraag het geregeld aan bad boys op straat. Als kind ben je geknuffeld. Nu rent iedereen voor je weg. Wat is er in de tussentijd gebeurd?"

Een ding staat vast: jongerenwerkers vervullen een sleutelrol als verbindingsofficieren tussen de straat en het systeem. Zij praten met de jongeren en weten als geen ander wat zich in hun levens afspeelt. Dat vertrouwen is kwetsbaar, want de code van de straat geldt ook voor jongerenwerkers. "Ik kan geen informatie delen met de politie," zei een van hen eerlijk. "Ik heb zelf kinderen. Dat risico kan ik niet nemen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden