AEX viert feest

AMSTERDAM - Hoera, de AEX bestaat 25 jaar. De belangrijkste beursindex van ons land vierde vandaag een feestje. Maar is daar wel reden toe?Eenenzestig fondsen hebben de afgelopen kwart eeuw kortere of langere tijd deel uitgemaakt van de eredivisie van beursfondsen.

De helft daarvan bestaat niet meer: 24 zijn door een fusie of overname verdwenen en zes fondsen maakten het zo bont dat ze door de beursorganisatie uit de AEX werden verbannen naar het strafbankje. Zo markeert 25 jaar AEX ook de leegloop van de Amsterdamse beurs.

Het vijfde lustrum van AEX wordt eigenlijk twee maanden te laat gevierd. Op 7 januari 1983 startte de Amsterdamse Optiebeurs -toen nog apart van de Effectenbeurs aan Beursplein 5- met de European Option Exchange-index (EOE). Het was een aandelenclubje met de dertien meest verhandelde fondsen aan de effectenbeurs met grootheden als ABN, Hoogovens, Amro Bank, Robeco en KLM, maar ook een muurbloempje als Gist-Brocades.

Van de pioniers zijn alleen Ahold, Heineken, Unilever en Philips nog in oorspronkelijke staat in de AEX overgebleven. De rest ging op de schop vanwege fusies (ABN en Amro Bank, Nationale-Nederlanden en NMB), overnames (Akzo, Hoogovens, KLM, Nedlloyd, Gist) of aandelenherschikking (Koninklijke Olie).

In 1989 werd de index opgerekt naar 25 fondsen en kwamen er bedrijven als Fokker, KNP en Van Ommeren Ceteco bij. In 1994, na de fusie van effecten- en optiebeurs, werd de naam veranderd in Amsterdam Exchanges Index (AEX-index).

De index begon in 1983 op honderd punten -die gelijk tonden aan guldens, dus omgerekend naar nu 45,4 punten. In de eerste jaren telde elk lid gelijk mee, wat een beursdwerg als Gist-Brocades even belangrijk maakte als Koninklijke Olie (Shell). Dat maakte het voor optiehandelaren weer aardig de EOE-index te manipuleren door fors in aandelen als Gist te handelen. Daardoor geldt het eerste halfjaar van de EOE nog altijd als de gouden tijd: door alle manipulaties steeg de index 38 procent.

Na twee jaar kwam er een weging; kleine fondsen konden nooit meer een hoofdrol spelen Traditioneel geldt Koninklijke Olie/Royal Dutch sindsdien als het belangrijkste Nederlandse beursfonds.

Vanwege al die veranderende regeltjes is een koerslijn over 25 jaar verre van eerlijk. Alle ingrepen buiten beschouwing gelaten, is de index in die kwart eeuw 707 procent gestegen, waarbij Amsterdam wat achter is gebleven bij onder meer Wall Street (975 procent).

In zijn 25-jarig bestaan, sloot de AEX maar zes jaren af met verlies. In september 2000 werd de hoogste koers ooit bereikt: 701,56 punten (of 1546 in de oorspronkelijke guldensstand) Krap tweeëneenhalf jaar later, maart 2003, volgde het dieptepunt: 218,44 punten. De slechtste periode was de tweede helft van 1987, na Zwarte Maandag.

Euronext viert het feestje vandaag pas, omdat formeel nu pas het nieuwe beursjaar van start gaat. Vandaag werd meteen maar de nieuwe indeling van de AEX gelanceerd: kaartenmaker Tele Atlas en vastgoedfonds Corio komen er bij. De index telde de afgelopen maanden maar 23 fondsen.

'Dit was niet de bedoeling'

Tjerk Westerterp, voormalig verkeersminister en toenmalig directeur van de Amsterdamse Optiebeurs, is de vader van de AEX.

''Voor een bezoekje aan de optiebeurs van Luxemburg zat ik lang in de trein,'' zegt hij. ''Mijn gedachten dwaalden af.''

In de VS had je toen al indexen voor de optiehandel, in Amsterdam alleen de CBS-koersindex, die twee keer per dag werd berekend. Daarop kan je niet handelen.''

Op de EOE-index die Westerterp in de trein bedacht, konden optiehandelaren plots speculeren op stijgingen en dalingen van een clubje aandelen, in plaats van op één fonds. ''Ik had niet voorzien dat de index zo uniek zou worden,'' zegt Westerterp. ''Het is een barometer geworden voor de Nederlandse beurswereld die internationaal aanzien geniet. Dat was oorspronkelijk helemaal niet de inzet.''

Dat het merendeel van de AEX-fondsen inmiddels niet meer bestaat -of niet langer aan de beurs is genoteerd, vindt Westerterp zorgelijk. ''Amsterdam moet erg oppassen dat er voldoende fondsen aan de beurs genoteerd blijven.''

www.aex.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden