Plus

Advocaat Khalid Kasem: 'Het had met mij ook verkeerd kunnen aflopen'

Beeld Linda Stulic

Als 'onvoorstelbaar lastige jongen' belandde Khalid Kasem (40) op de moedermavo. Hij werd alsnog advocaat en is nu de woordvoerder van de familie van Ajacied Abdelhak Nouri. 'Mijn broer Ila was er altijd voor mij.'

Vroeger, ja. Vroeger: toen hing Khalid Kasem hele middagen met zijn vrienden op een pleintje in het centrum van Nieuwegein. De brave burgers liepen liever een blokje om. Ruzie maken, vechten met de jongens uit andere wijken.

Op zijn vijftiende van de mavo geschopt, nadat hij via de regenpijp uit het klaslokaal was ontsnapt waarin de schoolleiding hem voor straf had opgesloten.

Nu houdt Kasem onder de rook van de Johan Cruijff Arena in Zuidoost kantoor als advocaat in een maatschap met Royce de Vries, zoon van de bekende misdaadjournalist Peter R., die een jaar geleden is aangesteld als directeur van het bedrijf.

Begin deze maand won hij in de categorie advocatuur en recht een Diwan Award, een nieuwe prijs voor Nederlanders met een migratieachtergrond, die zich buitengewoon verdienstelijk hebben gemaakt voor de maatschappij.

Rolmodel tegen wil en dank.
"Mooi toch. Als vaders en moeders tegen hun kinderen zeggen: kijk naar Khalid, er is nog niets verloren."

Hij is een veelvraat: civiel- en strafrechtadvocaat, mental coach, leiderschapstrainer, docent bij de beroepsopleiding van de Orde van Advocaten. Oprichter van stichting 'Ben je bang voor mij' en het Moroccan Dutch Leadership Institute.

Bij het grote publiek bekend als woordvoerder van de familie Nouri, wier talentvolle zoon Abdelhak ('Appie') in de zomer van 2017 door hartfalen ineen zakte tijdens een oefenduel van Ajax in Oostenrijk en daarbij blijvende hersenschade opliep.

Pas na een hoogoplopend juridische strijd gaf Ajaxdirecteur Edwin van der Sar toe dat de club fouten heeft gemaakt. Het contract met de verantwoordelijke arts Don de Winter werd vorige week beëin­digd.

Kasem kende Abdelhak Nouri van zijn praktijk. Toen het contract van de jonge voetballer met Ajax, inclusief zijn salaris, in 2016 via Football Leaks op straat kwam te liggen, zocht hij hulp bij de man van wie hij had gehoord dat hij niet alleen verstand had van juridische zaken, maar ook van voetbal.

"Er was een klik," zegt Kasem. "Sindsdien kwam hij regelmatig bij mij langs om te sparren over zijn ontwikkeling als speler. Om even zijn visie te geven op hoe het met hem ging. Hij moest de stap gaan maken naar het eerste van Ajax. Nooit heb ik een jonge speler gezien die meer met anderen bezig is dan met zichzelf."

"Op jeugdtoernooien vroeg hij zijn vader teamfoto's te kopen voor de jongens die om wat voor reden dan ook nooit hun ouders bij zich hadden. In het veld zei hij tegen spelers met wie het wat minder ging: speel de bal maar naar mij, dan help ik je."

"Hij was een leider zonder zijn stem te verheffen en zorgde ervoor dat iedereen mee kon komen."

Komt zoiets van nature?
"Het zal door God zijn gegeven. Dat denk ik wel. Het is een speciale jongen. Dat hoor je natuurlijk wel vaker over mensen met wie iets ernstigs is gebeurd."

Die worden heilig verklaard.
"Daar moet we voor waken, ja, maar het voordeel is dat ik uit eigen ervaring spreek."

Hoe is het met de familie?
"Naar omstandigheden goed. Alles stond stil. Voor hen is op 8 juli 2017 de jaartelling opnieuw begonnen. Nu draait het hele leven om het welzijn van Abdelhak. Soms zijn er goede dagen, soms minder goede dagen."

"Ze slaan zich er doorheen in het besef dat er uit de hele wereld een onvoorstelbare hoeveelheid liefde komt. Dat sterkt ze. Ze houden elkaar vast. Het emotioneert me hoe ze dat doen. Vanaf het moment dat dit met Abdelhak is gebeurd, is er geen moment geweest dat er niet iemand van de familie aan zijn bed zat."

"Vierentwintig uur per dag, zeven dagen in de week, al anderhalf jaar lang - en dat zal de komende jaren niet anders zijn. Ze draaien wisseldiensten, dat is een onvoorstelbare opgave. Ik maak daar een diepe buiging voor."

Had hem een juridische strijd niet bespaard moeten worden?
"Die vraag moet je eigenlijk aan Ajax stellen, wij hebben het niet gewild. Het is nooit de intentie van de familie geweest om het conflict voor het publieke oog uit te vechten, maar het ging niet anders."

"Er is veel geschreven over de familie. Ze hebben zich er niet veel van aangetrokken, maar mij heeft het geraakt hoe ze werden afgeschilderd als geldwolven. Het zijn gewoon mensen die opkomen voor hun rechtvaardige belang."

U werd een lijkenpikker genoemd.
"Ja, ja, ja. Het doet me niets."

Dat kan ik me nauwelijks voorstellen.
"Mensen die dat zeggen kennen de zaak niet. Het zijn mensen die niet weten wat er allemaal achter de schermen gebeurt."

"Die gaan dan dingen roepen over jouw rol als advocaat, maar mijn enige belang is het belang van Abdelhak en zijn familie. Daar zit voor mij weinig beperking op. Het zou mijn eer te na zijn als ik me laat leiden door wat anderen vinden."

Kasem zit nu een jaar in zijn nieuwe kantoor: De Vries & Kasem. In de aanbieding een breed pakket: cybercrime, privacy, strafrecht en ondernemingsrecht. Hij houdt zich daarnaast ook bezig met advisering en contractonderhandeling voor sporters en artiesten.

Hoe bevalt de samenwerking met vader en zoon De Vries?
"Prima. Ik ken Royce van de beroepsopleiding voor advocaten. Zijn vader had me vroeger al eens gevraagd met een zaak te helpen."

Het is wel opvallend: Peter R. de Vries is geen jurist, maar heeft wel grote belangen in de media en de voetbalmakelaardij. Er is kritiek op zijn rol.
"Dat is uitgebreid besproken met de Orde van Advocaten. Die had vragen en terecht. Het is helder: Peter werkt niet in zaken van ons kantoor, behalve als hem rechtstreeks door cliënten wordt gevraagd een persoonlijke bijdrage te leveren."

En verder is hij een mooi uithangbord?
"Een beetje kort door de bocht, maar het is wel een fijn neveneffect. Hij is de personificatie van het idee dat je opkomt voor mensen die dat hard nodig hebben."

Doet u zelf nog veel als voetbalmakelaar?
"Ik heb mijn Fifa-licentie gehaald, maar ik heb er niet veel mee: achter spelers aanlopen om ze te vragen of ze alsjeblieft voor jou willen kiezen. Ik help voetballers met contracten en als mental coach."

Wat moet ik me daarbij voorstellen?
"Ik neem ze mee op 'de reis van de held', die is ontwikkeld door Joseph Campbell. Hij heeft uit alle mythologische verhalen in de wereld een ontwikkeling gedestilleerd die elke held in die verhalen doormaakt."

"Scenarioschrijver Christopher Vogler heeft dat in de jaren tachtig voor Disney tot een reis in twaalf stappen omgezet: de reis van de held. Zo'n beetje alle scripts in Hollywood volgens sindsdien dat schema."

"Elke held, elke hoofdpersoon wordt opgeroepen iets groots te gaan verrichten, elke held krijgt ook te maken met weerstand, met angst en onzekerheid. Hij moet zichzelf weer zien te hervinden na bijvoorbeeld een blessure of vormverlies. Er volgt een wederopstanding die eindigt in de fase waarin de held zich afvraagt: wat ga ik teruggeven?"

Dat klinkt heel erg Amerikaans.
"Het is Amerikaans."

In twaalf stappen van niks naar alles.
"Het helpt, het helpt echt. Ik doe het overal, ook bij bedrijven. Van het Midden-Oosten tot aan India en Pakistan. Als gastdocent in de opleiding tot coach betaald voetbal had ik Mark van Bommel en Ruud van Nistelrooij in mijn klas."

"Ik gebruik veel filmfragmenten: movielearning. Voetballers zijn vaak niet zo gewend aan de schoolbanken, maar kunnen prima visualiseren. Ik vertel niet veel, maar vraag ze wat ze zien en wat ze daarin van zichzelf herkennen. Dat levert ze mooie nieuwe inzichten op."

Over Marokkaanse voetballers wordt veel geklaagd.
"Zeker."

Onhandelbaar en niet willen luisteren.
"De mensen papegaaien elkaar vrolijk na. Weet je waar het in zit? We hebben vooroordelen over elk type speler, of het nou een Marokkaanse speler van de derde of vierde generatie is of een jongen uit de provincie die naar een club in de Randstad gaat en van wie wij denken dat hij behoefte heeft aan gezelligheid."

Beeld Linda Stulic

"Bij een Marokkaanse speler is het: dat is geen teamspeler, die heeft geen discipline, dus die gaan we hard aanpakken. Als je het maar vaak genoeg herhaalt, gaat zo'n jongen zich er vanzelf naar gedragen. Gelukkig zie je steeds meer trainers op basis van data werken, in plaats van de onderbuik."

Kasem komt uit, wat hij zelf noemt, een klassiek migrantengezin. Eind jaren zestig kwam zijn vader, douanier in Marokko, naar Europa. Na eerst in Frankrijk in de mijnen te hebben gewerkt, vestigde hij zich in Jutphaas, het latere Nieuwegein. Hij werkte er tot zijn vut bij de zeepfabriek De Henkel. In ploegendiensten, met veel overuren.

Thuis hield moeder de boel draaiend. Een gezin met zeven kinderen: vijf broers en twee zussen in een klein appartement op een galerijflat. Ze is nog even terug geweest in Marokko, omdat ze in Nederland moeilijk kon aarden. Op haar 42ste overleed ze aan een leverziekte. Kasem was negen.

"Ik had een speciale band met haar," zegt hij. "Ik heb lang bij haar in bed geslapen. Ik was de jongste en niet meer helemaal verwacht. Als je zo jong je moeder verliest, blijft je maar denken: wat als? Bij elke bijzondere gebeurtenis weer."

Volgens uw oudste broer Ila, managing partner bij organisatiebureau Van de Bunt en onder meer bestuurder van Amnesty International, was u geen makkelijke jongen.
"Ik was onvoorstelbaar lastig."

Hij heeft u opgevoed.
"Het was moeilijk voor hem. Hij had het vwo doorlopen en zou in Groningen gaan studeren toen mijn moeder overleed. Hij heeft zijn kamer opgezegd en is met de trein elke dag op neer gaan reizen naar de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Hij was er altijd, bij elk oudergesprek op school. En dat keer drie, want hij zorgde ook voor twee van mijn broers."

Waar was uw vader?
"Hij draaide overuren om alle monden te kunnen voeden. Er bleef weinig tijd over voor de behoeften van zijn jongste zoon."

U had een vwo-advies, maar eindigde op de moedermavo.
"Ik deed niks op school, echt helemaal niks. Mijn broer deed zijn best, maar hij moest natuurlijk ook naar Rotterdam om te studeren, dus thuis was er nauwelijks toezicht. Niemand die vroeg of ik mijn huiswerk wel had gedaan."

"Als ik thuis kwam mieterde ik mijn tas in de hoek, als ik die al bij me had. En weg was ik weer. Het leren ging me goed af, maar kattenkwaad uithalen veel beter. In mijn eerste jaar op de middelbare school ben ik vijf keer geschorst. Op mijn vijftiende was de koek op en moest ik weg. Alleen de moedermavo stond nog voor me open."

Had het ook verkeerd kunnen aflopen?
"Ik denk het wel."

In de criminaliteit?
"Als ik thuis minder structuur had gehad."

U bedoelt: als uw broer er niet was geweest?
"Ja."

Was hij boos?
"Hij was duidelijk. Hij probeerde me te prikkelen door extra taken te geven. Dan moest ik een groot artikel uit NRC lezen en hem 's avonds vertellen wat erin stond."

Accepteerde u zijn autoriteit wel? Hij is maar elf jaar ouder.
"In een Marokkaans gezin is de autoriteit van een ouder iemand niet iets wat je openlijk betwist. En ook niet iets wat je gaat bevragen."

Wanneer viel bij u het kwartje dat het anders moest?
"Rijkelijk laat. Na het mbo ben ik gaan werken bij een hypotheekverstrekker. Bij RVS verzekeringen heb ik nog van deur tot deur polissen verkocht. Bij ABN Amro werd ik teamleider van een hypotheek­afdeling en zag ik mensen die er al veertig jaar werkten."

"Een leidinggevende zei: ik wil je niet kwijt, maar als ik jou was zou ik een colloquium doctum doen en gaan studeren. Ik heb eerst even moeten opzoeken wat dat was. Ik dacht wel: als ik ga studeren, wordt het rechten, want als er iets is wat ik heb is het een vlotte babbel en een groot gevoel voor rechtvaardigheid. Ik was al 25 toen het zover was."

U had uw eigen twaalf stappen genomen.
"Ik herken er veel van in mijn eigen reis. Daarom kan ik het ook zo goed toepassen."

Uw broer prijst u om uw grote betrokkenheid.
"Dat komt vanuit onze religie. Ik ben een belijdend moslim. Belangrijk is: wat beteken je voor een ander, wat doe je voor een ander en hoe help je een ander? Altruïsme is een deel van de islam. Dat drijft mij, dat draag ik uit. Dat probeer ik ook mijn kinderen mee te geven."

Loopt u weleens tegen negatieve reacties aan?
"In het begin, op de rechtbank, vroegen ze soms aan mij: komt uw advocaat ook?"

U haalt uw schouders op.
"Wat moet ik dan?

Zegt u het maar.
"Ik heb veel geadviseerd rondom het aannamebeleid van grote advocatenkantoren. Stel dat mijn broer na zijn studie bij zo'n kantoor had gesolliciteerd. Dan hadden ze in zijn cv gezien: gestudeerd en nul nevenfuncties. Conclusie: past niet binnen ons kantoor."

Beeld Privé-archief

"Als ze zich zouden realiseren dat hij naast zijn studie zorg heeft gedragen voor drie broertjes en ook nog financieel moest bijdragen aan het huishouden, heb je een ander verhaal. Dat is een grotere opgave dan gesponsord door je ouders acht jaar lang studeren en lekker freewheelen bij het corps."

"De uitdaging is nu: hoe hou je de mensen binnen. Als je de cultuur van de organisatie niet aanpast, zijn ze zo weer weg. Dat zit in flauwe grappen, maar ook in de sociale druk om mee te doen. Lekker een biertje drinken..."

Op vrijdagmiddag.
"Juist."

Als je net naar de moskee wil.
"Bij Allen & Overy, mijn eerste werkgever als advocaat op de Apollolaan, ging ik altijd bidden bij de schoonmakers. Dan ging ik voor het gebed naar hun hok in de parkeergarage en daarna weer terug naar de zevende verdieping."

"Prima bedrijf hoor, ik pleit niet voor megalomane gebedsruimten. Maar soms denk ik wel: er mag in bedrijven meer waardering zijn voor mensen die afwijken van de norm."

Waarom heeft u in 2001 de stichting Ben je bang voor mij? opgericht?
"Dat was na de aanslagen van 9/11. Ik heb altijd het gevoel gehad onderdeel te zijn van deze maatschappij. Maar opeens werd ik bevraagd op de daden en motieven van mensen die heel ver van me af staan. Het was het moment dat ik belijdend moslim werd, want als je zo veel vragen krijgt, moet je er tenminste een antwoord op kunnen formuleren."

"Ik heb in die tijd veel samengewerkt met PvdA-europarlementariër Edith Mastenbroek - God hebbe haar ziel. We wilden het onbehagen bespreekbaar maken. Er zou een manifestatie komen met Theo van Gogh, Ayaan Hirsi Ali, Mohammed Cheppih en Ronnie Naftaniel."

"Vlak voor het zover was werd Ayaan zo zwaar bedreigd dat ze niet kon komen. Het was de eerste keer in Nederland dat mensen in het publieke debat monddood werden gemaakt, maar nog steeds wilde iedereen het debat voeren."

We zijn zeventien jaar verder.
"Ja, dat is nu niet meer zo."

Wat ging er mis?
"We zitten in een collectieve kramp. Mensen denken dat ze niet meer kunnen zeggen wat ze willen zeggen en daarom roepen ze maar van alles tegen een beeldscherm. Of er een antwoord komt, is niet zo belangrijk meer."

Bent u nog steeds een optimist?
"Nederland blijft een uniek land. Maar ik moet eerlijk zijn: als je mogelijkheden hebt, is het makkelijk om dat te zeggen. Ik kan mijn biezen pakken en naar elk Arabisch land gaan waar de conjunctuur hoog is en daar fantastisch veel geld verdienen."

Denkt u daar weleens over?
"Nee, maar ik zie het wel in mijn omgeving. Goede, slimme mensen, die zeggen: het is mooi geweest, ik ga naar een land waar ik wel word gerespecteerd en gewaardeerd. Voor mezelf zie ik het niet zo: ik heb te veel binding met dit land, ik voel me Nederlander."

Uw vader is na zijn pensioen wel terug-gegaan naar Marokko.
"Hij is altijd Marokkaan gebleven. Hij dacht: ik heb mijn kinderen opgevoed - ze zijn tenminste groot geworden, ik ben zestig en vrij om te gaan. Hij is in 1998 vertrokken en tot 2014, toen hij ziek werd, niet meer in Nederland geweest."

"Hij is teruggegaan naar zijn geboortegrond in het noorden van Marokko. Daar is hij gewoon opnieuw begonnen: ik heb er nog twee broertjes en een zusje bij gekregen."

Maakte hij zich zorgen om u?
"Hij zei altijd: koester je Marokkaanse paspoort, want er komt een dag dat je weg moet. Ik dacht: wat is dit nou voor onzin? Na die bedreigingen en afgelasting van de manifestatie belde hij me op."

"Hij zei: misschien moet je het maar zo laten en niet tegen schenen schoppen, want uiteindelijk zijn we daar wel te gast. Het is de enige keer dat ik hem een politiek-maatschappelijke uitspraak heb horen doen."

Khalid Kasem
30 mei 1978, Nieuwegein

1990-1993 OSG De Randijk, Nieuwegein
1993-1994 Trajectum College, Utrecht (moedermavo)
1995-1998 Abstede College, Utrecht (mbo Bank en Verzekeringen)
2003 Colloquium Doctum, UvA
2003-2008 Studie rechten, UvA
2008-2011 Beroepsopleiding Nederlandse Orde van Advocaten
1998-2003 Verzekeringen en hypotheken
2001-2006 Stichting Ben je bang voor mij?
2005-2015 Moroccan Dutch Leadership Institute
2008-2009 Allen & Overy LLP
2009-2012 Van Oosten Advocaten
2012-2017 Zelfstandig advocaat
2013-heden Leiderschapstrainer
2013-heden Docent praktijkleer bij de Orde van Advocaten
2017-heden De Vries & Kasem lawyers & investigations

Khalid Kasem is getrouwd, heeft drie kinderen en woont in Nieuw-West.

Khalid Kasm Beeld Linda Stulic
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden