Fabiola

Activist en paradijsvogel die de stad kleur gaf

Zijn zestigste was een breekpunt. De tijd van vage angsten brak aan. 'Dat het hoogtepunt voorbij is, ziektes kunnen uitbreken en het tijd wordt om aan je begrafenis te denken.' Zo overpeinsde levend kunstwerk Fabiola het naderen van zijn kroonjaar.

Fabiola in de zomer van 2012 op het festival Milkshake. Beeld Dennis van Vreden
Fabiola in de zomer van 2012 op het festival Milkshake.Beeld Dennis van Vreden

Ondanks dat ging 'het onbetwist levende kunstwerk' vrolijk door en ontbrak hij zelden bij een demonstratie of manifestatie. Was hij er niet, dan moest er wel iets met hem loos zijn. Als kunstwerk kleurde hij de stad en daar was hij trots op. 'Ik ben officieel erkend', zei hij dikwijls. 'Al kunnen ze me niet in een kelder kwijt.'

Paradijsvogel en beroepsactivist Fabiola heeft Amsterdam voorgoed verlaten. Gisternacht overleed hij, 66 jaar oud.

Eigenlijk had hij ook wel balletdanser willen worden, vertelde hij documentairemaker Melle Vellinga, die hem op zijn ziekbed filmde en interviewde. Of ontwerper. Decors boeiden hem altijd.

Wenskindje
Fabiola had een bewogen jeugd. Zijn Beierse moeder was getrouwd met een Duitse oorlogsjournalist die niet terugkeerde van het oostfront. Later kreeg ze een relatie met een Belgische man en raakte ze in verwachting van zoon Peter Alexander. Omdat ze niet als ongehuwde moeder bekend wilde staan, kreeg hij in eerste instantie de achternaam van haar verdwenen echtgenoot. 'Mijn moeder had al een heel leven achter de rug, haar man verloren, haar huis gebombardeerd, en dan ik nog. Nee, ik was geen wenskindje.'

Fabiola/Peter werd eerst een poosje ondergebracht in een klooster en werd vervolgens in huis genomen door een oom en tante van wie hij dacht dat ze zijn echte ouders waren. 'Soms kwam er een mooie dame langs, op hoge hakken en met een boel cadeautjes. Dat was, werd me later verteld, mijn echte moeder.'

De mooie dame haalde hem op zijn zevende weg bij zijn oom en tante en nam hem mee naar het industriedorpje Willebroek, vlak bij Antwerpen. Zijn leven veranderde ingrijpend, net als zijn familienaam: vanaf dat moment luidde die Van Linden, naar de nieuwe man van zijn moeder.

Dat hij 'anders' was, realiseerde hij zich al op de lagere school. Maar uitkomen voor zijn geaardheid bleef lastig. 'Als je dat deed, was je een jeanet. Daar hielden ze niet van.'

Vrije vogel
Alles veranderde toen hij halverwege de jaren zestig met een boezemvriend meeging naar Amsterdam. Fabiola werd ziekenverzorger en droomde van een toekomst als verpleger in Afrika. Maar in de grote stad ontpopte hij zich in schrikbarend tempo van een braaf, conservatief jongetje in een vrije vogel. Hij gaf de ziekenverzorging eraan en raakte betrokken bij de kraakbeweging en de radicale homogroep De Rooie Flikkers.

'We wilden de normen op hun kop zetten. Zo van: elke man kan in een jurkje lopen zonder per se als travestiet door het leven te hoeven gaan. We lieten gewoon onze harige benen zien.'

In het streng katholieke Willebroek zag men het met lede ogen aan. Thuis verscheen hij in T-shirt en spijkerbroek, na de lak van zijn nagels te hebben gekrabd. 'Om mijn moeder geen pijn te doen.' En ach, ook in zijn gewone kloffie voelde hij zich goed. Voor een fotoshoot in Het Parool liet hij zich zelfs bij hoge uitzondering een net pak aanmeten. Maar echt lekker voelde dat niet. Zo gewoontjes. 'Je kunt er toch ook gaten in knippen en er een verfje over doen?'

Alter ego
Amsterdam was de vrije stad waar zijn alter ego Fabiola tot bloei kwam. Hij ontmoette er kunstenaars van de Para-beweging, die opzien baarden door rond te lopen in maankostuums van zilverfolie op enorm hoge schoenen. Voor Fabiola zelf begon het met twee verschillende schoenen maar uiteindelijk dijde zijn collectie uit tot een enorme garderobe vol zelf ontworpen gewaden. Folie, huishoudplastic, verfbussen: alles kwam van pas. Zelfs een fietsbel als ring: 'Wie zegt mij dat zo'n bel alleen maar aan een fiets kan rinkelen?'

Sonja Barend
Eind jaren zeventig bood hij zich bij het Stedelijk Museum aan als 'levend kunstwerk'. Hij stond er twee maanden op een sokkel en bracht het tot aan de tv-tafel van Sonja Barend. Hij kreeg zelfs subsidie en vertrok met dat geld twee maanden naar Amerika. 'Toen was het op.' Bekijks trok hij in de VS genoeg. Zo maakte hij van de gordijnen in zijn vijfsterrenhotel een feestjurk voor de opera; een hoofdkussen fungeerde als hoed.

Extra bijzonder wilde hij zijn. 'Alsof ik zo van de maan of uit Atlantis kwam.' En, beklemtoonde hij dikwijls, niet alleen maar om op te vallen. 'Ik heb wat te zeggen. Ik ben activist.' Bewogen met duizend-en-één dingen.

Ziekteproces
Ruim een jaar geleden werd hij ziek: endeldarmkanker. Tot op het eind liet hij zijn ziekteproces vastleggen in foto's en een documentaire. Harr Wetterhahn, een goede vriend: 'We hebben afgesproken dat er na zijn dood een groot fotoboek komt met ook de mooiste verhalen. De opbrengst is voor een standbeeld dat we als vrienden voor hem willen oprichten.' Vrienden die hem op handen droegen, anderen die hem maar een irritante 'aansteller' vonden: je behoorde tot het ene of het andere kamp.

Modder
Ruzie moest je niet met hem maken. Zo dumpte hij, na een conflict met medekunstenaar Rob Schrama, een emmer modder over diens uitbundige haardos. De kwestie mondde uit in een memorabele aflevering van De rijdende rechter, die het levende kunstwerk tot honderd euro boete veroordeelde wegens 'de dramatische instorting van Schrama's kapsel'.

Vrijheid
Hoe hij zichzelf het liefst zag? Fabiola: 'De zin van mijn leven is dat ik de vrijheid kan laten zien, niet alleen in denken, maar ook in het uiterlijk.' Of al dat actievoeren zoden aan de dijk heeft gezet? Vlak voor zijn zestigste moest hij er even over nadenken. 'Ik denk het wel, een beetje.'

Fabiola wordt vrijdag begraven. Na een rondgang over het Waterlooplein, om half één, wordt hij naar Zorgvlied gevaren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden