Plus

Activist Anneke Mouthaan (1930-2016) bleef tot het einde strijdbaar

De Joodse activist Anneke Mouthaan was dag en nacht bereid tot actie. Ze is woensdag op 86-jarige leeftijd overleden.

Mouthaan in 2012Beeld Het Parool

Twee dagen voor haar overlijden ontving Harry de Winter via een wederzijdse vriendin nog een aansporing om weer eens in actie te komen. "Een trap onder mijn kont. Dat was typisch Anneke. Terwijl ik mij steeds vaker afvraag of het allemaal wel zin heeft, was zij op haar hoge leeftijd dag en nacht bereid tot actie."

Voor Anneke Mouthaan was activisme een tweede natuur. Onvermoeibaar ging ze de straat op om te demonstreren tegen kruisraketten, tegen racisme, voor de vrede en, als medeoprichter van Een ander Joods geluid, met name voor een kritische, progressieve blik op de politiek van Israël.

Dat verlangen naar een betere wereld kon moeilijk los worden gezien van de nare wereld die Mouthaan meer dan de meeste mensen van dichtbij had leren kennen. Haar grootouders verloren het leven in Auschwitz, haar ouders en broers brachten de oorlog in Nederlands-Indië door in een Jappenkamp. Zij werd niet opgepakt.

Die oorlogservaringen waren vormend. Veertien jaar oud, zorgde ze ervoor dat haar ouders en broers geld ontvingen in de verschillende kampen en gevangenissen waar zij verbleven. Angst en verantwoordelijkheid, zei ze later in een interview met Trouw, hadden zich toen diep in haar binnenste genesteld om daar altijd te blijven wonen. Net als de oorlog.

Terug in Nederland begon ze aan een huwelijk dat haar weinig vreugde bracht. Ze kreeg drie kinderen, van wie de jongste als peuter overleed. Mouthaan was vaak ziek en altijd moe. "Ik vertelde de ene na de andere psychiater over de problemen met mijn man en over mijn overleden kind, maar over de oorlog zweeg ik als het graf."

Haar tweede echtgenoot introduceerde haar bij professor Bastiaans, die haar met lsd behandelde. De sessies bleven niet zonder resultaat. Uit hetzelfde interview: "Ik ging de kliniek in als een tobberige vermoeide vrouw, ik kwam eruit als herboren. Op mijn vijftigste ben ik gaan leven, dankzij Bastiaans."

De hervonden energie stak ze in de strijd tegen de kruisraketten. "Ik weet wat oorlog is en ik moet alles doen wat in mijn macht ligt om te voorkomen dat het weer oorlog wordt. Zo ben ik bij de Vrouwen voor Vrede gekomen en allerlei andere actiegroepen." Fanatiek als ze was, eiste Mout­haan ook van haar kinderen een actieve bijdrage.

Een bezoek aan Israël bracht de activiste in contact met leden van de vredesbeweging daar. Terug in Nederland begon Mouthaan een blaadje, De Brug, waarin werd bericht over het reilen en zeilen van de vredes- en mensenrechtenorganisaties in Israël. De eerste nummers werden gefinancierd van haar pensioen.

Een ander Joods geluid richtte ze samen met Harry de Winter op tijdens de tweede intifada. De Winter: "Wij vonden het te gek voor woorden dat als Israël in de media ter sprake kwam, steeds dezelfde drie mensen het woord voerden namens Joods Nederland. Wij misten het kritische, progressieve verhaal dat wij om ons heen hoorden."

Het initiatief kreeg de nodige steun, maar veel groter was de hoon die de oprichters over zich heen kregen. "Je kunt een Jood moeilijk een antisemiet noemen, maar verder hebben we alles wel over ons heen gehad."

In 2004 kreeg Mouthaan uit handen van burgemeester Job Cohen een ridderorde. Hoewel geen groot fan van het koninklijk huis, was ze er zeer verguld mee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden