Plus

Achter de schermen van de strak geregisseerde campagne van Jesse Klaver

Met een atypische strategie richting de verkiezingen krijgt GroenLinksleider Jesse Klaver de ene na de andere poptempel vol. Achter de schermen van een strak geregisseerde campagne.

Jesse Klaver en zijn woordvoerder Diederik ten Cate (rechts) Beeld Shody Careman

Het wie-doet-me-watgezicht van Jesse Klaver staat strak. Via zijn oordopjes klinken de opzwepende beats van I Gotta Feeling van The Black Eyed Peas. Met hetzelfde nummer zal de GroenLinksleider straks het podium van Tivoli­Vredenburg op komen.

Voor hem ligt een stapeltje zachtgele A4'tjes met zijn speech van vanavond. Kort voor showtime is de spanning in zijn opgetrokken schouders gekropen. Vanaf de lift tot aan de wachtruimte pal achter het podium laat hij zijn hoofd hangen, de handen in de zakken.

Spanning
De druk heeft zich dan al uren in zijn lijf en hoofd opgebouwd. Drie uur voordat Klaver op het podium wordt verwacht, komt hij al met wijd opengesperde mond de lift van de Utrechtse popzaal uitgestapt. Geeuw nummer 1. Er zullen er nog vele volgen. "Als de spanning komt, ga ik gapen."

Klaver (30) komt bewust vroeg: hij wil de zaal nog even 'aanvoelen'. Die is nog leeg als de lijsttrekker van GroenLinks voor het eerst achter het katheder gaat staan.

Politiek coördinator Christel Kohlmann meldt plechtig dat 'Jesse zijn speech gaat oefenen'. "Hij wordt altijd heel zenuwachtig als er mensen in de zaal zijn," probeert ze de verslaggever en fotograaf die achter de schermen mee mogen kijken weg te bonjouren (tevergeefs).

Gouden randje
Klaver oefent alleen delen van zijn toespraak. De aanval op premier en VVD-lijsttrekker Rutte moet goed overkomen, de partij wil dat onderdeel vanavond op alle nieuwssites goed 'geframed' zien.

Als Klaver een begin maakt met een ander deel van zijn speech, bedenkt hij zich. "Dit oefen ik niet," zegt hij in de richting van zijn team, dat in de zaal op de vooraf bedachte applausmomenten klapt en 'whoehoe' roept. "Dat moet straks uit mijn tenen komen." Je kunt ook te veel oefenen, zal hij later zeggen. Dan is het niet authentiek meer.

Als visagist Karin hem na een snelle schepmaaltijd in de kantine van TivoliVredenburg wat concealer onder zijn ogen dept, komt bij Klaver wéér een gaap opzetten. Karin vouwt haar handen om zijn gezicht. "Je wordt toch niet moe, mijn jongen?" Karin is zijn vaste visagist, zoals ze eerder zorgde dat zijn voorgangers Femke Halsema en Jolande Sap met een wakkere blik de camera's in keken.

Sting en Bob Dylan
Ook Klaver moet vanavond scherp zijn. Het wordt met 2100 aanmeldingen voor de zoveelste keer op rij het grootste optreden ooit. Alleen op het partijcongres in december kwamen méér mensen (3000) naar Klaver luisteren. De allergrootste klapper moet nog volgen in de week vóór de verkiezingen: dan doet hij de Afas Live aan (voorheen de Heineken Music Hall). Capaciteit: 6000. Een maand later treden daar Sting en Bob Dylan op.

Een opmerkelijke prestatie voor een partij die bij de verkiezingen van 2012 werd afgestraft en van tien naar vier zetels ging. Klaver kwam zelf alleen maar de Kamer in dankzij een restzetel - achteraf heeft die een gouden randje. Nu zit GroenLinks in de lift en vriend en vijand schrijft dat toe aan één persoon. Jesse Klaver.

Dat gaat niet vanzelf. Er wordt zorgvuldig geboetseerd aan zijn imago door een team van getrouwen. Mensen die hij nagenoeg allemaal al jaren kent en die naar eigen zeggen geen ja-knikkers zijn.

Amerikaans campagnevoeren
Politiek coördinator Kohlmann was zijn begeleider toen Klaver in 2006 stage liep bij de fractie van GroenLinks. Secretaresse Margreet Pander ('mijn steun en toeverlaat') zijn persoonlijk medewerker toen Klaver nog Kamerlid was. Als hij op de foto moet voor een interview, haalt zij nog even een kam door zijn haar.

Op strategisch vlak leunt Klaver op Bart Snels, voorheen spindoctor van Femke Halsema, maar nu overtuigd van de 'beweging' die Klaver is begonnen. Snels werkte na zijn tijd bij GroenLinks bij het politieke discussieprogramma Buitenhof, werd lid van D66 en schreef een boek met Alexander Pechtold. Maar toen Klaver partijleider werd, keerde hij terug bij GroenLinks. Hij bouwt doorgaans aan de speeches.

En altijd in Klavers kielzog is woordvoerder Diederik ten Cate, een jeugdvriend ook. Samen waren ze actief bij Dwars, de jongerenorganisatie van GroenLinks. Sinds Klaver zich als partijvoorman liet lanceren, is Ten Cate zijn schaduw.

Klaver­effect
Hij is het ook die belt als hij er lucht van heeft gekregen dat deze krant een verhaal schrijft over Klaver. Of GroenLinks misschien kan helpen? Team Jesse wil maar wat graag de media-aandacht beheersen.

Geen wonder - op de politieke linkerflank kijkt men jaloers naar de opmars van de jonge GroenLinksleider. De peilingen zijn hem sinds zijn aantreden consequent gunstig gestemd, in Utrecht draaien camera's van media uit Japan en Frankrijk en zijn naamsbekendheid is zo groot dat alleen zijn voornaam volstaat.

Binnen de partij spreekt men van het Klaver­effect. Jubelen hoe ze met Jesse links weer sexy hebben weten te maken. Gladjes, zou je ook kunnen zeggen. Ze zijn doof voor iedereen die waarschuwt voor Jessemoeheid, en blaken van het zelfvertrouwen.

Een toespraak in een zaal heet bij hen een 'meetup'. En Klaver heeft niet alleen een woordvoerder, maar ook een legertje 'beeldvoerders', dat moet zorgen dat Klaver gunstig overkomt op camera en in internetfilmpjes.

Tour van een rockband
Bij de laatste sessie in TivoliVredenburg zijn er niet minder dan 25 tot 30 medewerkers mee bezig. Beeld telt, beseffen ze bij GroenLinks. Ter illustratie: er is overwogen T-shirts te laten drukken met op de achterkant de data van de meetups, als was het een tour van een rockband.

Het team is toch al niet vies van een staaltje Amerikaans campagnevoeren. Zo koos Klaver - geheel naar Obama's voorbeeld - voor een 'grassrootsstrategie', wat zoveel wil zeggen dat de aanhangers initiatieven ontwikkelen.

Die vrijwilligers meldden zich volgens de partij 'met 100 per dag', vooral sinds de verkiezing van Trump. De geraamde 75.000 euro aan donaties zijn er tot nu toe al 200.000 euro geworden.

De grassrootsbaas, Sybren Kooistra, mocht in 2008 drie maanden stage lopen bij de campagne van Barack Obama. Kooistra zegde zijn baan bij de Volkskrant op om bij GroenLinks te gaan werken. "Sybren!" roept Klaver als hij hem bij zijn kleedkamer ontwaart. De twee geven elkaar een knuffel.

Veel geknuffeld
Er wordt toch al veel geknuffeld. Beeldvoerder Joey Boink - in 2015 als documentairemaker genomineerd voor een Gouden Kalf - komt de hele avond alleen achter zijn regieschermpjes backstage vandaan voor een warme omhelzing van Klaver. "De mooiste man van de campagne," grapt Klaver. De twee zijn in korte tijd vrienden geworden; ze sporten ook samen.

En als na het eten Paul Rosenmöller bij Klavers kleedkamer opduikt, zwaaien de armen weer naar schouderhoogte voor een knuffel. "Ben je ready for take-off, jongen?" zegt de oud-leider van GroenLinks in zijn oor.

Rosenmöller is niet de enige oudgediende GroenLinkser die zijn gezicht laat zien in Utrecht. Wijnand Duyvendak is sinds jaar en dag de campagneleider van GroenLinks. Hij zat van 2002 tot 2008 zelf voor de partij in de Tweede Kamer. Hij moest opstappen nadat hij in een boek over zijn tijd als milieuactivist had bekend te hebben ingebroken bij het ministerie van Economische Zaken, maar verliet de partij nooit.

Duyvendak laat Klaver en Ten Cate een berichtje op zijn telefoon lezen. De lokale campagneman in Rotterdam laat via Slack, een app voor groepscommunicatie, weten dat er meer T-shirts moeten komen; hij is door zijn voorraad heen.

Tikje intimiderend
Het past in Klavers koers waarin de partij niet alleen mikt op leden, maar ook vooral vrijwilligers en aanhangers ronselt die sympathiseren zónder dat ze partijlid willen worden.

Een student van bijna 21 die haar naam niet wil noemen ('ik studeer journalistiek, dit is niet echt onafhankelijk') komt op Klaver af. "Als je mij jaren geleden had gezegd dat ik op iemand zou gaan stemmen die half Marokkaans is en een kwart Indisch, had ik je voor gek versleten." Nu klapt ze haar handen blauw voor Klavers speech. "Het is net een boyband."

Na de vragenronde duikt Klaver de lift in, terug naar zijn kleedkamer. Zijn gezicht nog altijd geladen. "Was het hard werken?" vraagt Ten Cate. De zaal was te licht, antwoordt Klaver. Dat hij tweeduizend gezichten terug kon zien kijken, was een tikje intimiderend. Ten Cate: "Er waren mensen aan het huilen man."

Na vijf minuten is de ontspanning in het lijf van Klaver teruggekeerd. Hij is klaar voor de ontmoeting met zijn 'fans'. In de zaal staan jongeren geduldig in een rij te wachten op een selfie en wiegt Klaver alweer zichtbaar opgelucht mee op de achtergrondmuziek. De grote glimlach is terug. Wie doet me wat.

Digitale campagne

Het campagneteam van Klaver heeft de term 'apptivisme' gemunt: volgers die per app het laatste nieuws over de partij als eerste krijgen. Alles onder de (Obama-achtige) noemer 'verandering'. Gevoed door Klavers boodschap van saamhorigheid, dat geluk 'meer is dan economische groei' en zijn pleidooi voor het verkleinen van de kloof tussen arm en rijk.

Daarnaast springt het Amerikaanse campagnebureau Blue State Digital - eerder ook verbonden aan de oud-VS-president - bij met data-analyses. Ze tonen Team Jesse waar vrijwilligers het beste kunnen worden ingezet.

Op basis van die informatie bouwden programmeurs - voor een vergoeding van veertig pizza's - op een handvol avonden een app waarmee het leger vrijwilligers langs de deuren gaat. De partij vertrouwt erop dat dit 'een beweging' in gang heeft gezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden