Plus

Academici geven les op vmbo: 'Je moet stevig in je schoenen staan'

Lesgeven aan vmbo-leerlingen staat niet bepaald bekend als droombaan. De Academie van de Stad wil het tij keren door academici in te zetten.

Afgestudeerd academicus Stefan Wagemans geeft als codocent een halfjaar les op het Mundus College. Beeld Rink Hof

Alsof ze is uitgezonden naar een rampgebied, zo klinken de reacties op het feit dat Maxe de Rijk (23) meedoet aan het vmbo-codocentproject. "Wat goed dat je dat gaat doen, ik zou dat echt niet durven. Jeetje, wat indrukwekkend, is dat niet moeilijk, zwaar, eng?"

De Rijk moet er een beetje om grinniken. Voor haar is het niet meer dan logisch: ze heeft politicologie gestudeerd aan de UvA, maar het onderwijs heeft haar altijd getrokken. En het vmbo, wat is daar nou eng aan?

Ze zat in Oost op een kleine buurtbasisschool waar bijna alle kinderen vmbo-advies kregen. Ze kent deze kinderen en wil graag met ze werken. "Ik denk dat ze vooral liefde en aandacht nodig hebben; dat krijgen ze te weinig," zegt De Rijk.

Imagoprobleem
De Rijk en haar collega Stefan Wagemans (24) doen mee aan het project Co-docent van de Academie van de Stad. Als jonge, net afgestudeerde academici werken ze zes maanden op het Mundus College, waar ze leraren bijstaan en speciale lessen geven. Zo kunnen ze proeven van werken in het onderwijs en van lesgeven op het vmbo in het bijzonder. Ze krijgen betaald en volgen een paar cursussen pedagogiek en didactiek op de Hogeschool van Amsterdam.

En ja, dat vmbo kampt nogal met een imagoprobleem. De leerlingen zouden moeilijk, ongemotiveerd en druk zijn en problemen thuis, een taalachterstand en een immer aanwezige straatmentaliteit hebben.

Wagemans en De Rijk lopen nu drie weken rond op het Mundus. Ze hebben geen eigen klas, maar worden ­ingezet om docenten een beetje te ontzien.

Zo verzorgen ze leesgroepen voor extra taalbegeleiding of vangen ze brugklassers op die niet meemogen op brugklaskamp. Het is fijn om nog niet de volledige verantwoordelijkheid te hebben voor een klas, vindt Wagemans. Maar voor spek en bonen meedraaien is dit zeker niet.

Leesclub
Voor Wagemans staat het achtste uur deze middag op het programma. Hij heeft een lange dag achter de rug, maar de leerlingen uit deze vierde klas vmbo-basis ook. Boven in het gebouw van het Mundus College, tussen de flats in Slotervaart, stapelt hij een tiental boeken op.

Zuchtend druppelen de jongeren binnen. "Fock deze school!" roept een meisje. Het is een kleine groep leerlingen; negen jongens en twee meisjes. Ze moeten dit uur volgen omdat ze moeite hebben met taal. Leesclub, heet de les.

"Nog één uurtje, jongens," zegt Wagemans om de zestien- en zeventienjarigen te motiveren. Hij deelt Oorlogswinter van Jan Terlouw uit; vorige week lazen ze een boek dat te makkelijk was. Gestommel, gekeet en geklooi met telefoons volgen.

Maar Wagemans krijgt de groep vlot stil - bijna tien minuten lang, terwijl ze de eerste pagina's van het boek lezen. Dat één jongen stiekem een ander boek leest en een meisje vooral met haar telefoon bezig is, ziet Wagemans wijselijk door de vingers.

Lerarentekort
Les in lesgeven hebben de codocenten niet gekregen. Maar de meesten hebben wel op een of andere manier ervaring opgedaan. Wagemans gaf examentrainingen, De Rijk gaf bijles. De andere dertien codocenten hebben op zijn minst veel affiniteit met onderwijs.

De sollicitatieprocedure was dan ook niet makkelijk. Er werd een groepssollicitatie gehouden en wie zich niet staande kon houden in een groep, haalde het niet. 45 van de 60 sollicitanten vielen af. "Je moet stevig in je schoenen staan, wil je dit doen," zegt Charlotte Hen­drickx, projectleider van Co-docent bij Academie van de Stad.

Het is de derde pilot die ze draait - opgezet wegens een dringende vraag van leraren op het vmbo om een beetje ontlast te worden. Ook haken veel beginnende vmbo-docenten snel weer af, en dreigt er komende jaren een flink lerarentekort.

Na een proefronde in 2014 met afgestudeerden van lerarenopleidingen en een tweede pilot met herintreders zijn de pijlen nu op academici gericht. "Op het vmbo geven vooral hbo'ers les. Eerstegraadsdocenten die een universitaire opleiding hebben gevolgd, mógen niet eens stage lopen op het vmbo. Ze komen daar later ook zelden terecht."

Moeilijke woorden
Onnodig, vinden ze bij Academie van de Stad. En zonde. Want juist de combinatie van hbo'ers en academici binnen een lerarenteam kan waardevol zijn voor een school. "Academici kunnen analytisch kijken, denken misschien sneller mee als het om onderwijs­innovatie gaat en brengen soms interessante en bruikbare kennis in, zoals orthopedagogiek. Heel handig voor moeilijke leerlingen," zegt Hendrickx.

"Welke moeilijke woorden kwamen jullie tegen?" vraagt Wagemans nadat de klas vijf bladzijden heeft gelezen. 'Allemachtig', zegt een jongen. 'Behoedzaam', zegt een klasgenoot. "Dat betekent 'eenzaam' toch, meester?" vraagt een meisje met gesteild haar.

Het is soms best lastig in te schatten wat deze jongeren wel en niet weten. Het vraagt een groot improvisatie­­vermogen, zeker van de codocenten die nog nauwelijks ervaring hebben voor de klas. Spontaan tekent Wagemans een - ietwat gemankeerde - kaart van Neder­land op het bord. Tot grote hilariteit van de klas. Hij legt uit wat de Hongerwinter was, en dat Nederland in 1944 voor de helft was bevrijd.

"Wanneer was de Tweede Wereldoorlog eigenlijk?" vraagt hij voor de zekerheid. "1994!" roept een jongen in een trainingsjackje, al wordt hij snel gecorrigeerd door zijn klasgenoten. Van de Hongerwinter gaat het snel naar 'Joden in een trein', Arbeit macht frei, Free Palestina en Isis. Het geluidsniveau stijgt, maar Wagemans blijft rustig, al is het ondoenlijk om alle vrije associaties en onjuiste opmerkingen te verbeteren.

Bevoegdheid
"Een goede meester is hij, hoor," zegt een meisje met hoofddoek, een minuut voordat de les is afgelopen. "Niet om te slijmen of zo. Maar deze meester is veel geduldiger dan de oude docenten hier," vult een jongen met een afro aan. Wagemans bloost van de complimenten. Maar als de laatste leerlingen het klaslokaal uit zijn, ploft hij neer op zijn stoel. "Zo de knetter, ik heb het er warm van gekregen."

Heel leuk en heel pittig, noemt zowel Wagemans als De Rijk het werk. Klassenmanagement is het moeilijkst. "Dat je niet gaat brullen, want dan blijf je brullen," zegt Wagemans. En dan toch de meesten erbij houden.

Uiteindelijk zullen de codocenten eerst een bevoegdheid moeten halen, willen ze echt voor de klas staan. Maar tijdens vorige pilots zijn er toch al veertien docenten op de vmbo-scholen aangenomen. Die opleiding is overigens nog wel een struikelblok: wie psychologie heeft gestudeerd en wiskunde wil geven, zal nog een volledige lerarenopleiding moeten doen.

Heb je al een achtergrond in het vak dat je wilt geven, dan kan het sneller, zeker na de modules die de HvA de codocenten aanbiedt. Maar dan dreigt voor de scholen nog altijd een risico: deze getalenteerde, maatschappelijk betrokken academici kunnen zomaar een andere, beter betaalde baan vinden. Een slimme minister van Onderwijs zorgt daarom tijdig voor een extra zak geld.­

Academie van de Stad

Academie van de Stad is een stichting die studenten helpt zich in te zetten voor de stad. Wilfred Fischer, verbonden aan de HvA, begon in 2008 met vijf projecten. Inmiddels organiseert de stichting tientallen projecten: van codocenten op het vmbo tot seksuele voorlichting van hbo-studenten aan mbo'ers, en van een project waarbij studenten ouderen begeleiden zodat ze langer thuis kunnen wonen tot 'Springlevende wijk', waarbij studenten een woning krijgen in ruil voor hun inzet in de wijk.

De stichting is actief in Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Almere. Het codocentenproject wordt voor de helft door de deelnemende scholen en voor de helft door de gemeente Amsterdam gefinancierd. De deelnemende scholen zijn: het Calvijn College, Hogelant, Bredero Beroepscollege, Bredero Mavo, Montessori College Oost, Iedersland College, Mundus College en het Over-Y College.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden