Ten Slotte

Aby de Lange (1928-2015): een naam in 'mooie schoenen voor dametjes'

De exclusieve schoenenzaak aan het Koningsplein die hij had samen met zijn jongere broer Jack was een begrip - zoals Aby de Lange dat zelf ook was. Een flamboyante, charmante man met een uitgesproken gevoel voor mode en kleuren.

Aby de Lange (1928-2015)Beeld -

'Hij was maatjes met alle grote couturiers van zijn tijd,' zegt zoon Abel. 'Frans Molenaar, Max Heijmans. Als er een modeshow was, liepen hun modellen op schoenen uit zijn winkel.' Een goede zakenman ook? 'Hij had vooral een enthousiaste babbel en was goed in het onderhouden van relaties. Vitamine R, noemde hij dat. Hij was ook altijd erg goed in het voorspellen wat er de volgende winter in de mode zou zijn.'

Tot uit het schoenenmekka Rome en Amerika kwamen zijn klanten en op de toppen van zijn roem runde hij met Jack zeven zaken: drie in Amsterdam en verder in Alkmaar, Maastricht, Den Haag en op Schiphol. In de jaren zestig, vertelde hij eens, kwamen er zelfs Oranjes over de vloer. 'Ik heb twee koninginnen op de voet gevolgd.'

Joodse achtergrond
De Langes ouders hadden een schoenenzaak in de Utrechtsestraat, met chique schoenen uit onder meer Italië. Aan Raya Lichansky van het joodse magazine Hakehillot vertelde hij hoe zijn moeder hem op 6 juni 1942 zei dat hij zich netjes moest aankleden en de straat moest oversteken om zonder om te kijken naar een huis aan de Reguliersgracht te gaan.

Het was het begin van een lange onderduikperiode, in de bossen bij Maarn en in Stadskanaal. Die eerste jaren herinnerde hij zich vooral als 'een groot avontuur'. 'Ik leerde koken op een houtkachel en koeien melken. Die mensen namen me op als hun eigen zoon, en dat kon gemakkelijk want ik zag er toen lang niet zo Joods uit als nu.' De Langes ouders keerden, als door een wonder, terug uit Auschwitz en Birkenau. Ook Jack overleefde dus de oorlog.

Schoenenboer
Abel blikte vorig jaar in het kader van Open Joodse Huizen terug op zijn vader en diens onderduikperiode: 'Ik heb hem later gevraagd of hij nooit bang is geweest en het antwoord was heel resoluut: 'Nee, nooit bang geweest.' Hij wilde absoluut overleven. 'Behangen met een tandenborstel tegen de wind in', noemde hij dat. Hij leerde in die tijd ook veel over de natuur en ging met ons later altijd paddenstoelen zoeken en nog leuker: opeten.'

Aby de Lange ging na de oorlog studeren: theologie aan de VU. Bij zijn onderduikfamilies had hij kennisgemaakt met andere geloofsovertuigingen. Thuis werd er niet veel aan het joods-zijn gedaan. Toen de familiezaak niet meer zonder hem kon, haalde hij zijn diploma 'schoenenboer'. Abel: 'Hij voelde het als zijn plicht om de familie te helpen.'

Failliet
Het ging De Lange voor de wind. Tot in 1980 ineens alles misging. Familie- en zakelijke beslommeringen stapelden zich op. 'Het was ook de tijd van jeans en sneakers. En mijn vader zat toch meer in de dure schoenen voor mooie dametjes.'

De boel ging failliet, het luxe leven van Aby de Lange was voorbij. 'Glamour is niet houdbaar,' zei hij later. Abel: 'Mijn vader had geen cent meer en ging zelfs met strips langs de deuren. Dan belde hij ergens in Zaandam aan, werd de deur geopend en stond er ineens een oude bekende die zei: meneer de Lange, wat doet ú hier?' Ontmoetingen die vaak als een vernedering voelden. Het waren zijn kinderen die hem op de been hielden.

'Hij hield strontveel van ons, was apetrots op al zijn vier kinderen. Als ik met mijn band op de nieuwjaarsborrel van Kapitein Zeppos speelde, was hij er altijd bij,' zegt Abel, die muziekjournalist en muzikant is.

In zijn vrije tijd werkte De Lange als gids bij 'Mee in Mokum'. Met nog altijd die charismatische uitstraling, die nooit verloren ging. 'Tot in het verzorgingshuis bleef hij de charmeur die, als hij strompelend de lift had bereikt, een vrouw liet voorgaan. Stond zij eenmaal binnen, dan waren de deuren alweer gesloten en moest hij wachten. Maar dat vond hij niet erg. Vrouwen waren gek op mijn vader en mijn vader op hen. Er kon altijd wel een knipoogje af.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden