Aanklager: 'Demjanjuk flink aanpakken'

Lotty Huffener en haar dochter Mirjam. Foto Jean-Pierre Jans

AMSTERDAM - De rechtbank in München heeft onlangs besloten dat John Demjanjuk (89) in staat is terecht te staan op verdenking dat hij bewaker is geweest in vernietigingskamp Sobibor. Als hij bekent, mag hij de rest van zijn leven slijten in een bejaardentehuis, zegt nabestaande en mede-aanklager Lotty Huffener (88).

De ouders en het zusje van Lotty Huffener werden in juni 1943 omgebracht in Sobibor, in de periode dat Demjanjuk daar volgens de aanklacht kampbewaker was. Ze is daarmee gerechtigd op te treden als medeaanklager. Het Duitse recht maakt het mogelijk dat directe nabestaanden een actieve rol spelen in een strafproces.

In 1943 zaten Lotty, haar vader Jonas Veffer, moeder Catharine Veffer-Stuiver en haar zusje gevangen in het concentratiekamp Vught. ''Mijn zusje was net geen vijftien, ze moest weg met het kindertransport. Mijn ouders zijn meegegaan. Ik wou zelf ook mee, maar mijn moeder zei: 'Blijf jij nou maar hier, want als we terugkomen, ben jij er nog'.''

Lotty werd later naar Auschwitz gedeporteerd. Toen ze daar aankwam en had gezien hoe mensen werden geselecteerd voor de gaskamers, besefte ze dat haar ouders en zusje niet meer in leven waren. ''We begrepen dat ze aan die kinderen niets hadden. En mijn ouders waren al te oud. Er waren natuurlijk altijd mensen die zeiden: misschien zien we ze nog. Maar als je even doordacht, wist je wel dat dat niet kon. Die waren er niet meer. Ik zeg altijd: als het maar vlug gegaan is.''

Lotty overleefde diverse kampen en de dodenmars door Duitsland aan het eind van de oorlog. Ze trouwde met een man die in het verzet had gezeten en na de oorlog actief was in verschillende organisaties. ''Toen mijn man overleden was, raakte ik ook betrokken. Zo ben ik in het bestuur gekomen van de Vriendenkring Vught. Dat was in 1989-1990. We zijn naar Vught gegaan, wat ik eerst vreselijk vond. Ik wilde een gedenkteken voor het Kindertransport.''

Haar dochter Mirjam werd actief in de Stichting Sobibor, die de herinnering aan het kamp levend hield. Andere familieleden deden en doen allerlei hand- en spandiensten voor de stichting.

Mirjam polste of haar moeder medeaanklager wilde zijn in het proces. Mirjam: ''We hebben mensen voorzichtig benaderd, want we willen ze niet verplichten. De stichting heeft een brief opgesteld waarin de voor- en nadelen werden weergegeven. Ik heb die brief voorgelezen, en ze hoefde er verder niet over na te denken.''

Eén ding doet Lotty in geen geval: ze gaat niet naar het proces. Ze meed consequent ieder bezoek aan Duitsland of Polen. ''Ik ga nooit naar Auschwitz of Sobibor. Wat ik heb gezien, was natuurlijk vreselijk. We zagen alleen maar geraamten lopen. Daar ga ik niet nog een keer naar toe.''

Op het proces zal ze, net als de andere medeaanklagers, vertegenwoordigd worden door een advocaat. ''Het is natuurlijk veel te laat, maar ik ben blij dat er wel iets gebeurt en dat ik iets kan bijdragen. Ik hoop dat hij flink aangepakt wordt, dat er een behoorlijk proces komt. Er zijn toch nog steeds een hoop mensen die het niet geloven. Er zijn meer dan 34.000 Joden uit Nederland in Sobibor vermoord. Daarom is het extra belangrijk''
Met de voortdurende klachten van Demjanjuk over zijn gezondheid heeft Lotty weinig geduld. ''Als hij niet kan staan, moet hij maar gaan zitten. Ze wisten verdraaid goed wat ze deden.'' Ook zal er waarschijnlijk worden gezegd dat Demjanjuk gedwongen werd. Hij was krijgsgevangene toen hij in Duitse dienst trad. Zijn alternatief was mogelijk de hongerdood. Lotty: ''Het is misschien overleven wat hij heeft gedaan, maar ten koste van anderen.''

Mirjam: ''Hij heeft zijn leven kunnen leiden, behalve dat hij een aantal jaren is aangezien voor Ivan de Verschrikkelijke.'' In Israël stond Demjanjuk eerder terecht omdat hij ervan werd verdacht kampbeul te zijn geweest in Treblinka. Hij werd vrijgesproken. ''Voor mij zou het genoeg zijn als hij met een bekentenis zou komen. Maar dat zal wel niet.''

Lotty: ''Als hij bekent, mag hij de gevangenis uit. Als hij blijft ontkennen, mag hij erin blijven. Ze hebben toch ook oude mensen vermoord. Daar hadden ze ook geen medelijden mee.'' (ADDIE SCHULTE)

Foto Jean-Pierre Jans

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden