Plus Filmrecensie

Aandacht voor iedereen in State Against Mandela and the Others

The State Against Mandela and the Others, over een van de beroemdste rechtszaken uit de geschiedenis, geeft net zo veel aandacht aan de negen anderen als aan Mandela. En dat is verdiend.

Beeld uit de documentaire The State Against Mandela and the Others

'De staat versus Nelson Mandela en negen anderen', zo heet het proces op gerechtelijke documenten waarbij tien kopstukken van het ANC in 1963-1964 tot levenslang werden veroordeeld.

De zaak staat ook ­bekend als het Rivoniaproces, vernoemd naar de voorstad van Johannesburg waar de tien werden opgepakt tijdens voorbereidingen op aanslagen tegen het Apartheidsregime.

Het is een van de beroemdste en invloedrijkste rechtszaken uit de geschiedenis, maar beelden zijn er niet van. Camera's waren in de Zuid-Afrikaanse rechtszaal niet toegestaan.

Leven op het spel
Recent werd wel 256 uur aan audio-opnames van het proces digitaal ­opgepoetst en gearchiveerd. Uit die bron putten de Franse filmmakers Nicolas Champeaux en Gilles Porte voor hun documentaire The State Against Mandela and the Others.

Nelson Mandela werd het boegbeeld van de tien aangeklaagden, en bleef dat tot aan zijn dood in 2013. Ook in de titel van de documentaire staat hij voorop. Maar in de film zelf staat hij minder centraal en krijgen die negen 'others' de ruimte en aandacht die zij verdienen.

Stuk voor stuk zetten zij hun leven op het spel voor de politieke zaak. Aan het begin van het proces gingen ze er allemaal vanuit dat ze de doodstraf zouden krijgen. En toch klinken hun waardigheid en vastberadenheid luid en duidelijk door in de geluidsopnames van het proces.

Abstractere vormen
Die opnames worden in de film van geanimeerde beelden voorzien door Oerd van Cuijlenborg, een Nederlandse maar inmiddels in Frankrijk werkzame animator. In een stijl die aan houtskooltekeningen doet denken komen niet alleen de rechtszaal tot leven, maar ook gebeurtenissen die in de getuigenissen worden besproken.

The State Against Mandela and the Others

Regie Nicolas Champeaux, Gilles Porte
Te zien in De Balie, Ketelhuis

Nog indrukwekkender zijn de momenten waarop zijn animaties abstractere vormen aannemen, vaak om het gevoelsleven van de tien beklaagden weer te geven.

Overleden
Dat komt nog sterker naar voren in de recente interviews waarin betrokkenen terugblikken op het proces. Daarin zien we niet alleen de nog levende aangeklaagden en hun advocaten, maar ook nabestaanden.

Zelfs de zoon van Percy Yutar, de openbaar aanklager die in Van Cuijlenborgs animaties dreigend als een vampier om de beklaagden heen fladdert, krijgt het woord.

Dat was in sommige gevallen net op tijd: ANC-politicus Ahmed Kathrada, advocaat Joel Joffe en Nelson Mandela's ex-vrouw Winnie overleden tijdens of na het maken van de film. Des te mooier dat die hun strijd voor gelijkheid voor alle mensen nog eens voor het voetlicht brengt.

Oerd van Cuijlenborg maakte de illustraties Beeld Oerd van Cuijlenborg
Beeld uit de documentaire
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden