Plus Blikvangers

Aan dit beeld van Gandhi ging 17 jaar gesteggel vooraf

De stad staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden? Vandaag: Mahatma Gandhi.

Aan de onthulling van het beeld ging zeventien jaar gesteggel vooraf Beeld Tammy van Nerum

De laatste keer dat we keken had hij zijn brilletje op zijn neus. Vanzelfsprekend is dat niet. Rotjongetjes (of rotmeisjes, dan kan ook) schiepen er in het verleden nogal eens lol in het bronzen standbeeld van Mahatma Gandhi van zijn eveneens in brons uitgevoerde bril te ontdoen.

Sterker, het is voorgekomen dat van de staf die Gandhi in zijn rechterhand heeft, het onderste deel werd afgebroken. Waardoor de waarschijnlijk bekendse Indiër aller tijden ineens wel iets weghad van een dirigent met een baton.

Realistische standbeelden zijn er niet veel in Amsterdam. En als ze er staan, staan ze er meestal al heel lang. Opvallend dus wel dat Gandhi, de man die zijn land geweldloos naar de onafhankelijkheid leidde, in 1990 nog zo'n natuurgetrouw eerbetoon op de Churchilllaan kreeg.

Het beeld, van de in 2016 overleden kunstenaar Karel Gomes, heeft ook een andere ontstaangeschiedenis dan de meeste kunst in de openbare ruimte: de overheid heeft er weinig mee van doen, het beeld kwam er op initiatief van de Hindoe-organisatie Triveda.

Bloemenslingers
Zonder slag of stoot ging dat niet; aan de onthulling van het beeld, door toenmalig minister-president Ruud Lubbers, ging zeventien jaar gesteggel vooraf. Want had Amsterdam behoefte aan een beeld van Gandhi? En waar moest dat dan precies in de stad ­komen?

Karel Gomes, die behalve beeldhouwer ook schilder was, beeldde Mahatma Gandhi lopend af. Kenmerkend gewaad om het lijf, slippers aan de voeten. Soms hangen er bloemenslingers om Gandhi's nek, een eerbetoon van aanhangers die elk jaar op 2 oktober, de dag waarop hij werd geboren, de internationale Dag van de Geweldloosheid vieren.

Mahatma Gandhi

Sinds 1990
Kunstenaar Karel Gomes
Waar Churchilllaan

Onomstreden is ­Gandhi inmiddels niet meer; in de jaren dat hij als jongeman in Zuid-Afrika woonde, verzette hij zich weliswaar tegen de witte overheersers, maar hield hij er racistische ideeën over zwarte Afrikanen op na.

Churchill
Het beeld van Gandhi is niet Karel Gomes' enige kunstwerk in Amserdam. In Sloterdijk staat van hem het beeld De Verdwenen Boer. En zowel het Rijksmuseum als het Amsterdam Museum heeft werk van hem in de collectie. Sinds 2004 staat een kopie van zijn beeld van Mahatma Gandhi op het Hobbemaplein in Den Haag.

Het origineel staat er op de Amsterdamse Churchilllaan mooi bij: in het plantsoen tussen de rijbanen, aan drie kanten omgeven door een heg. Iets verderop in de straat staat een, even­eens realistisch, beeld van de feministe Wilhelmina Drucker.

Dat Gandhi in Amsterdam een plaats kreeg aan uitgerekend de Churchilllaaan, mag ironisch heten: Churchill haatte Gandhi.

Bekijk het overzicht met alle blikvangers uit deze serie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.