Plus

60-plussers nemen er geen genoegen mee dat de dood niet maakbaar is

Op de Vijftigplusbeurs in Utrecht staat tussen alle stands 'Café de goede dood', voor een fijn overlijden. 'Als je het einde zelf wil bepalen, moet je het nu doen.'

'We promoten de dood niet, maar vinden dat iedereen een eigen keuze moet kunnen maken'Beeld Dingena Mol

"Ik wil geen pijn lijden, dat heeft helemaal geen zin," zegt een 83-jarige vrouw uit Gorinchem. Ze is aangeschoven voor een gratis kop koffie bij 'Café de goede dood'. Op de Vijftigplusbeurs in Utrecht heeft de oud-stewardess van de Holland-Amerikalijn de kraampjes met rollators, bedden en leesbrillen even links laten liggen. Ter zake.

Ze is op wat gehoorproblemen na gezond, helder in het hoofd en wil nog lang mee, maar niet tegen elke prijs, zo zegt ze tegen een medewerker van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE). "Het liefste zou ik ineens omvallen." Maar wat als dat niet gebeurt?

Einde zelf regisseren
Haar man is al overleden, en met haar enig kind heeft ze het er wel eens over gehad. De dood, de aftakeling, de pijn, de eenzaamheid, misschien wel dementie. "Ik wil euthanasie als ik niet meer goed ben, of is dat verboden?" vraagt ze aan de medewerker van de NVVE.

Precies voor dit soort vragen is de organisatie opgericht. Al vanaf 1973 zet de club zich in voor mensen die het einde zelf willen regisseren.

Dat kan met euthanasie, waarbij een arts na uitvoerige bestudering van de casus en overleg met een collega een injectie toedient aan iemand die ongeneeslijk ziek is en ondraaglijk lijdt. Maar mensen die vinden dat hun leven voltooid is en zonder tussenkomst van een arts dood willen, vinden ook steun bij de NVVE.

Eigen keuze
De Coöperatie Laatste Wil, die begin deze maand in het nieuws kwam met een mysterieus poeder dat in navolging van de pil van Drion binnen twintig minuten dodelijk is, kwam voort uit de NVVE.

"Wij promoten de dood niet, maar we vinden dat iedereen een eigen keuze moet kunnen maken hoe hij wil sterven," zegt Dick Bosscher van de NVVE. "Als mensen gelovig zijn en denken dat God die beslissing voor hen neemt, is dat ook een keuze die we moeten respecteren."

De aanloop in 'Café de goede dood' toont hoe levendig het onderwerp is. Dat de NVVE 167.000 leden heeft, is ook een teken aan de wand.

"Nederlanders die nu een jaar of zestig zijn, hebben voorspoed gekend en ervaren dat het ­leven voor een groot deel maakbaar is," zegt Bosscher. "Zij nemen er geen genoegen mee dat de dood niet maakbaar is. Ze wachten niet meer op God of het noodlot."

Heikel thema
Dat neemt niet weg dat het onderwerp moeilijk bespreekbaar is. Niet alleen bij formatiebesprekingen over het nieuwe kabinet was zelfregie over de dood een heikel thema, dat is het ook in 'Café de goede dood'.

Mensen komen met vragen zonder hun partner of kinderen daarover te informeren. Een vrouw wil van alles weten van een NVVE-medewerker, terwijl haar echtgenoot naast haar zit en stuurs de andere kant op kijkt.

Wie over zijn eigen einde wil beschikken, moet tijdig in actie komen. Want wie door een ziekte of ongeval wilsonbekwaam is geworden, krijgt niets meer gedaan.

Wilsverklaringen
De NVVE helpt bij tal van manieren de dood te laten intreden. Er zijn behandelverboden, euthanasieverklaringen, niet-reanimeerpenningen, volmachten voor naasten en wilsverklaringen die moeten voorkomen dat mensen aan hun lot worden overgelaten, bijvoorbeeld bij vergevorderde dementie.

De 83-jarige vrouw uit Gorinchem weet genoeg. Ze moet nu handelen om straks pijnloos te verdwijnen. Ze krijgt het advies om contact te zoeken met haar huisarts en een dossier aan te maken.

"Als u het nog eens met een consulent van ons wilt doorspreken, kunt u ook lid van ons worden," zegt de NVVE-medewerker. "Ik wil u geen lidmaatschap aansmeren, maar voor 17,50 per jaar kunt u altijd een beroep op ons doen."

Ze antwoordt: "17,50 euro per jaar? Daar ga je niet aan dood."

Wilsverklaring cruciaal

Mensen in een vergevorderd stadium van dementie kunnen euthanasie krijgen, ook als ze niet meer met een arts kunnen spreken. Voorwaarde is onder meer dat patiënten een wilsverklaring hebben opgesteld voordat ze ziek werden.

De wilsverklaring moet bovendien regelmatig met een arts zijn besproken en geactualiseerd, om aan te tonen dat het een vrijwillig en weloverwogen verzoek is.

Euthanasie bij mensen met dementie wordt tot op heden niet veel toegepast. In 2016 ging het om 141 gevallen, op een totaal van 6091 euthanasiemeldingen. Nederland kent op dit moment zo'n 270.000 dementerenden. Door de vergrijzing zal dat aantal de komende decennia naar schatting verdubbelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden