PlusAchtergrond

540 miljard coronasteun: de Europese Commissie beslist hoe nu verder

Europa heeft de strijdbijl voor even begraven. De regeringsleiders gaan akkoord met coronasteun ter waarde van 540 miljard euro. De Europese Commissie mag beslissen hoe nu verder. 

Ouderen in Turijn, Italië, houden elkaar op afstand.Beeld EPA

De vierde videoconferentie die de Europese Raad belegde sinds de uitbraak van het coronavirus, verliep beduidend anders dan de eerste edities. Premier Mark Rutte sprak na afloop van ‘een prettige vergadering’ en de Duitse bondskanselier Angela Merkel had zelfs ‘een vriendelijke atmos­feer’ ervaren.

Na een onderhoud van ongeveer vier uur – voor Europese begrippen niet lang – was er een akkoord over een akkoord: het noodpakket dat de ministers van Financiën twee weken geleden voorstelden, 540 miljard euro voor de zwaarst getroffen Europese economieën dus, komt er. Het geld moet vanaf 1 juni beschikbaar zijn en dient als drukverband voor staatsbegrotingen, Europese bedrijven en individuen.

Biljoenen extra

Voorzitter van de Europese Raad Charles ­Michel had een aantal voorbereidingen getroffen om de bijeenkomst van donderdag zo harmonieus mogelijk te laten verlopen. Zo mochten alle regerings­leiders op voorhand een zienswijze indienen en was een gezamenlijke slotverklaring op voorhand geschrapt. Vooraf was er bovendien – op afstand – druk op los gebilateraald. Dat lijkt zijn vruchten te hebben afgeworpen. Er klonk donderdag vanachter de videoschermen amper een wanklank.

Over wat er na 1 juni gebeurt, hoe Europa duurzaam uit de coronacrisis te loodsen, is nog geen akkoord. Sterker nog, de hete aardappel is doorgeschoven: hierover krijgt de Europese Commissie de regie. De eerste schetsen van het plan moeten begin mei al beschikbaar zijn om dan opnieuw voorgelegd te worden aan Rutte & co.

De Nederlandse premier benadrukte dat hij hoopt tegen die tijd zijn collega’s ook weer echt in de ogen te kunnen kijken. Tijdens een ‘fysieke’ top, dus. “Dat zou gigantisch helpen.”

Het meest voor de hand liggende plan waarmee de Commissie terug kan komen, is om met een gedeelte van de in februari opgestelde begroting de kapitaalmarkten op te gaan. Daar zal de Commissie leningen aangaan om het budget uit te breiden.

Verfoeide coronabonds

Twee vragen bleven donderdag onbeantwoord: met hoeveel vullen we de begroting aan en onder welke voorwaarden wordt er uitgekeerd?

Om met de eerste te beginnen, kan Europa zich – in de woorden van website Politico – voorbereiden op de biggest and baddest begroting uit de geschiedenis van de Europese Unie. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen liet al doorschemeren dat het wat haar betreft niet om miljarden gaat, eerder het duizendvoudige. In en om het EU-hoofdkwartier in Brussel doen bedragen van 1500 tot 2000 miljard euro – 2 biljoen dus – de ronde. Het is de vraag hoeveel Rutte daar over twee ­weken voor voelt, als de Commissie daadwerkelijk zulke voorstellen doet.

Dat zal grotendeels afhangen van het andere punt waarover donderdag geen consensus is bereikt: de verdeelsleutel. Daarover verschillen de meningen net zo als eerder over zaken als het Europees Stabiliteitsmechanisme en de door Nederland verfoeide coronabonds.

Wat is solidariteit?

Zuid-Europa – met Spanje en Italië voorop – wil aan zo min mogelijk voorwaarden hoeven voldoen en het geld niet lenen, maar als gift uit­gekeerd krijgen. Daarin vinden ze steun bij de Franse president Emmanuel Macron. Hij noemde het donderdag contraproductief om Zuid-Europese landen hun staatsschuld verder te laten oplopen. Von der Leyen: “Het zal waarschijnlijk een mix van gift en lening worden.” Rutte: “Je moet voorkomen dat leningen op creatieve wijze toch een gift worden.”

Vooral Italië en Nederland hadden het de voorbije weken aan de stok met elkaar, waarbij de Italiaanse premier Giuseppe Conte oorlogsmetaforen niet schuwde in zijn beklag over het gebrek aan solidariteit uit Noord-Europa. Hij toonde zich donderdagavond opgewekter dan ooit: “We hebben fantastische vooruitgang geboekt. Dit was een paar weken geleden echt ondenkbaar geweest.”

Rutte hield het er op zijn beurt op dat hij en zijn collega’s zullen doorgaan op een ‘gezamenlijke strategie voor herstelfase’. In mei zal Europa verder proberen om tot een gezamenlijke definitie van solidariteit te komen. Is die, zoals het zuiden wil, grenzeloos, of mag je, zoals het kabinet voorstaat, elkaar altijd kritische vragen blijven stellen?

 
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden