Plus

500 jaar Protestantse Kerk: 'Misschien gaan we zelfs weer groeien'

Bijna 500 jaar geleden timmerde Maarten Luther 95 stellingen aan de deur van een kerk in Wittenberg. Maandag trapten protestanten in Amsterdam het jubileumjaar af. Hoe staan ze ervoor en belangrijker: hoe gaan ze verder?

Na de Alteratie van Amsterdam in 1578 werden de rooms-katholieke magistraat en de geestelijken uit de stad verbannen. De stad werd protestants. Prent van Jan Luijken uit 1693Beeld Collectie Atlas Dreesmann

"De ANWB heeft in Nederland de meeste leden, dan de rooms-katholieke kerk en dan komen wij," zegt Marloes Nouwens-Keller (41), woordvoerder van de Protestantse Kerk in Nederland. "Dat zijn er meer dan de KNVB. Als je het zo bekijkt, doen we het zo slecht nog niet."

De kerken lopen leeg, klinkt het van alle kanten, maar in de Oude Lutherse Kerk, op de hoek van het Spui, leek maandag even het tegenovergestelde waar. Vijfhonderd mensen zaten in de kerk om het feestjaar - vijfhonderd jaar protestantisme - in te luiden en te vieren. In dit jaar wordt teruggeblikt op voorgaande jaren, maar er wordt ook vooruitgekeken.

Vernieuwing
Want, zegt Nouwens-Keller, ook al groeit de protestantse kerk wereldwijd en is het geloof bijvoorbeeld in China heel populair, normaal gesproken zitten de kerken in Nederland niet zo vol als vandaag. "De kerk krimpt en er is vernieuwing nodig om te kunnen blijven bestaan."

"We staan voor een uitdaging door een samenleving die razendsnel verandert en daarmee veranderen de vragen van mensen," zegt Andreas Wöhle (58), predikant van de Evangelisch-Lutherse gemeente in Amsterdam. "Dat het iets is waarin we nog niet gespecialiseerd zijn, mag duidelijk zijn, want we worden nog niet genoeg gevonden."

Daar staat tegenover, zegt hij, dat de waardering van de kerk als sociale speler toeneemt. "We zijn zichtbaar en de kerk is vaak al aan het werk op plekken waar bijvoorbeeld de politiek pas later komt kijken."

In Amsterdam is ongeveer 2 procent van de inwoners protestants en er zijn zo'n 25 tot 30 plekken waar ze elkaar vinden. Dat is weinig, zegt Julia van Rijn (58), scriba van de Protestantse kerk Amsterdam. Toch ziet ze de toekomst niet somber in.

"In een seculiere stad als Amsterdam moeten we hard werken om als kerk betekenisvol aanwezig te zijn. Maar dit is geen laatste stuiptrekking. Misschien hebben we het dieptepunt al wel gehad, we zijn nu al een tijd redelijk stabiel. Misschien gaan we zelfs weer groeien."

Festivalbrigade
Er is veel veranderd de laatste jaren en er wordt in Amsterdam hard gewerkt aan vernieuwing, zegt Van Rijn. "Het motto hier is tegendraads, we zijn een luis in de pels en zoeken de randen op van wat mag. We zijn geen 9-tot-5-bedrijf, we hebben inmiddels een breed netwerk en we zitten op Facebook en Twitter. We zijn overal."

Ook is de kerk niet meer de enige plek om bij elkaar te komen. "Bijeenkomsten in de kroeg zie je al op verschillende plekken, op de Zuidas komen ze samen en er is een festivalbrigade, die festivals in de stad afgaat," somt van Rijn op. "Dat loopt als een trein."

"Maar we willen ook niet met elke hype meegaan," zegt Wöhle. "Die snelheid, daar worden mensen moe van en we merken dat er veel behoefte is aan even nadenken, even stilte. De kerk is een plek waar je dat mag zijn."

De reformatie, die op 31 oktober 1517 begon met 95 stellingen die Maarten Luther uit protest tegen de katholieke kerk aan de Slotkerk in het Duitse Wittenberg spijkerde, betekende het begin van het protestantisme. Dat gaat volgens Van Rijn gewoon door. "Elke tijd vraagt om een nieuwe reformatie. Het doel is die beweging gaande te houden. Om te laten zien: we zijn er niet nóg, nee, we zíjn er."

Protestantentest

De aftrap van het jubileumjaar was ook het begin van een estafette van activiteiten, die elke maand naar een andere provincie verkast en waarbij elke maand een ander thema aan bod komt.

Van Amsterdam gaat de estafette door naar Roermond. Ook werd de Nationale Protestantentest in het leven geroepen, waarbij je kunt zien hoe protestants je bent. Je kunt uitkomen op bijvoorbeeld Bach of koningin Wilhelmina.

Maandag vond ook de start van het Reformatiejaar van de Lutherse Wereldfederatie plaats in Lund, Zweden, waarbij paus Franciscus aanwezig was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden