Plus

50 jaar geleden trouwden Beatrix en Claus: 'Het was een voorbeeldhuwelijk'

Donderdag is het vijftig jaar geleden dat prinses Beatrix trouwde met Claus von Amsberg in stadhuis The Grand in een tumultueus Amsterdam.

Prinses Beatrix en prins Claus bij het toenmalige stadhuis The Grand (l) en bij het kerkelijk huwelijk in de Westerkerk Beeld anp

Wat doet prinses Beatrix, op de dag dat het exact vijftig jaar geleden is dat ze in Amsterdam haar grote liefde Claus von Amsberg huwde? Haar publieke agenda vermeldt geen enkele activiteit.

"Er is genoeg reden voor weemoed," zegt emeritus hoogleraar politieke geschiedenis en koningshuiskenner Coen Tamse. "Ze zal aan haar overleden man denken, aan haar zoon die haar is ontvallen. Maar ik hoop en verwacht dat zij in grote dankbaarheid terugkijkt op haar huwelijk. Op de mooie privémomenten, maar ook op het niveau dat zij en haar man als echtpaar op de troon haalden. Qua stijl, qua moraal, qua staatsrechtelijke opvattingen - dat is ongeëvenaard."

Veldslag
De laatste maal dat Beatrix zich als vorstin tot haar volk richtte, bij haar afscheidstoespraak op de avond voor de troonswisseling in 2013, omschreef ze het als volgt: "Wellicht zal de geschiedenis uitwijzen dat de keuze voor deze echtgenoot mijn beste beslissing is geweest."

En Nederland knikte instemmend. Zo was het.

Hoe anders was de publieke opinie vijftig jaar geleden? Relatief kort na de ontberingen van de Tweede Wereldoorlog was een deel van het Nederlandse volk niet bepaald gelukkig met de keuze van de kroonprinses voor een Duitse partner. En dan ook nog een die een - dienstplichtig - verleden had bij de Wehrmacht.

In stevig verzuild Nederland werden alle omroepen geacht medewerkers af te vaardigen voor de uitgebreide televisie- en radioreportages rond het huwelijk, 10 maart 1966 in druilerig Amsterdam. De Vara-leiding dacht aan Achter het nieuws-presentator Koos Postema, die beslist bedankte. "Ik ben in die jaren bij vrijwel alle grote gebeurtenissen betrokken geweest, maar dit hoefde voor mij niet," zegt de televisiemaker nu. "Een koninklijk huwelijk met een man die nog bij de Wehrmacht had gediend, daar had dit kind van het bombardement op Rotterdam geen trek in. Misschien is het sentimenteel om die zaken bij elkaar te voegen, maar zo voelde ik dat oprecht."

Winactie

U kunt een tweede huwelijksnacht winnen in hotel The Grand door uw leukste trouwfoto tot en met zondag 13 maart in te sturen. De prijs: een overnachting in een suite met butlerservice, toegang tot SoSPA en ontbijt in Michelinsterren-restaurant Bridges inspired by Ron Blauw. Mail naar pswinactie@parool.nl onder vermelding van 'The Grand'.

Goede Duitser
Postema stond niet alleen in zijn ambivalente gevoelens. In Amsterdam woedde op de huwelijksdag een veldslag tussen linkse demonstranten, die 'Claus raus!' scandeerden, en de politie. Na het burgerlijk huwelijk in het toenmalige Amsterdamse stadhuis (nu hotel The Grand) reed het paar per Gouden Koets naar de Westerkerk, voor de inzegening. In de Raadhuisstraat wierp een keurig, jong echtpaar - Jaap en Lia Zander - een rookbom naar de koets. Het stel had vrienden bij de provobeweging. Het kwam ze op twee weken celstraf te staan.

"In alle eerlijkheid begreep ik die afkeurende reacties destijds totaal niet," blikt Tamse terug. "Vol verbazing bezag ik de felheid bij mijn medestudenten. Ruim twintig jaar na het einde van de oorlog moest toch duidelijk zijn dat er niet alleen slechte Duitsers waren? Ik zag persoonlijk liever dat de prinses deze goede Duitser huwde in plaats van een slechte Zweed of Engelsman."

Een goede Duitser. Ook Postema kan niet anders stellen dan dat prins Claus een 'hoogst innemend, geestig en cultureel begaafd persoon' was. "Eindelijk was er weer eens een intelligente man aan het Nederlandse hof."

Coach
Een man die voor Beatrix bovenal de liefde van haar leven bleek te zijn. Hoe groot haar zorgen ook waren, over haar ouders, kinderen, de toestand van het land en de wereld, de toekomst van de monarchie: in haar elf jaar oudere echtgenoot trof ze een intelligente, relativerende, humoristische en uitdagende coach.

In een televisiegesprek zei ze over haar man: "Ik heb ontzettend veel geluk gehad dat ik iemand in mijn leven heb die me kritisch volgt, die me steunt, die me aanvult en met wie ik alles kan bespreken."

Claus bleek voor Beatrix de liefde van haar leven Beeld anp

Depressie
Claus op zijn beurt, ging na de troonsbestijging van zijn vrouw gebukt onder het juk van prins-gemaal, het soms verstikkende leven aan het hof. In de jaren tachtig werd bekend dat de prins in Zwitserland werd behandeld voor een depressie. Hoewel hij met de keuze voor Beatrix in dat keurslijf werd geperst, bedankte hij haar uitvoerig voor haar betrokkenheid, steun en liefde. In 1986 al, bij een televisie-interview voor zijn zestigste verjaardag: "Zonder mijn vrouw zoals ze is, had ik het nooit gehaald. Had ik het als het ware nooit overleefd."

Het was niet de enige liefdesverklaring aan de vrouw die in zijn nabijheid altijd wat minder stijf, minder formeel leek. "Ik ben zo gelukkig. Ik heb zo veel aan je te danken. Het is fantastisch. Dank je, Beatrix," sprak de naamgever in het Engels bij het uitreiken van de Prins Claus-prijs in 1999.

Voorbeeldhuwelijk
Drie jaar later, bij Claus' uitvaart in de Nieuwe Kerk in Delft, vertelde Huub Oosterhuis in zijn overdenking: "Op Koninginnedag van dit jaar keken wij op zijn kamer in het AMC naar de televisie. Het bezoek van de koninklijke familie aan Hoogeveen en Meppel. Het geluid stond zacht. 'Daar zijn ze,' zei hij, 'Moet je ze zien! Ze doen het goed. En daar stond ik,' wees hij, 'dat was mijn plaats, naast haar.' Hij straalde. In mijn jonge jaren, zei hij, wist ik niet waar ik eigenlijk bij hoorde; bij Duitsland, bij Afrika, en toen kwam Nederland er ook nog bij. Maar nu hoor ik bij hen."

Hoogleraar Tamse: "Beatrix en Claus hadden een voorbeeldhuwelijk, in de manier waarop ze elkaar aanvulden en steunden. Zij maakten elkaar werkelijk sterker, niet voor niets refereert de prinses ook nu nog vaak aan haar echtgenoot in gesprekken. Ze zetten deuren voor elkaar open die anders dicht waren gebleven. Hij hielp haar bij de invulling van het zware ambt van koningin, zij steunde haar man flink bij zijn psychische problemen en later toen de parkinsonklachten zich openbaarden. De wederzijdse dankbaarheid, dat is echte liefde."

Beatrix steunde Claus bij zijn depressie Beeld anp

Al twee eeuwen trouwen in The Grand

Van 1808 tot 1988, toen het nieuwe stadhuis aan het Waterlooplein in gebruik werd genomen, was The Grand op de Oudezijds Voorburgwal het stadhuis van Amsterdam. Duizenden huwelijken zijn hier voltrokken; zo trouwde Johan Cruijff hier met Danny Coster in december 1968.

Destijds was er keuze uit drie klassen. Bij een derdeklashuwelijk betrad het bruidspaar het stadhuis via de achteringang en werden meerdere paren tegelijk in de echt verbonden; bij een tweedeklashuwelijk mocht het bruidspaar via de hoofdingang naar binnen en bij een eersteklashuwelijk werd het bovendien ontvangen door bodes in gala-uniform.

Het huwelijk van Beatrix en Claus op 10 maart 1966 werd niet in de Trouwkamer van het stadhuis voltrokken, maar in de veel grotere Raadzaal. De toenmalige burgemeester van Amsterdam, G. Van Hall, sloot het huwelijk; hij was voor deze speciale gelegenheid tot ambtenaar van de burgerlijke stand benoemd.

Tegenwoordig is het niet meer verplicht in het stadhuis te trouwen en zijn er zo'n 200 trouwlocaties in Amsterdam - van de Arena tot de Zuiderkerk. Maar de door Chris Lebeau ontworpen Trouwkamer Eerste Klasse van het in 1992 geopende hotel Sofitel Legend The Grand Amsterdam blijft ook na twee eeuwen favoriet. Jaarlijks worden er dertig tot veertig huwelijken voltrokken. Zo trouwde coureur Christijan Albers er in 2006 met Liselore Kooijman en trad Wendy van Dijk er in 2014 in het huwelijk met Erland Galjaard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden