Plus

40 jaar in de bieb: 'Vroeger mocht je hier alleen fluisteren'

Marion de Rooij (65) was veertig jaar bibliothecaresse aan het Mercatorplein en ging dit jaar met pensioen. 'Het was altijd zó druk in de bieb.'

Marion de Rooij (65) heeft 40 jaar bij de Bibliotheek in Amsterdam gewerkt. Eerst op het August Allebéplein, later aan het Mercatorplein. Sinds dit jaar is ze met pensioen. Beeld Dingena Mol

Vraag bibliothecaresse Marion de Rooij om Getuige van Lars Kepler en ze vist hem blindelings voor je uit de kast. "Bij wijze van spreken dan hè," zegt De Rooij.

Opzoeken in de computer? Ze maakt een wegwerp­gebaar: "Welnee!" Geen gedoe met catalogusnummers. In haar hoofd tekent ze de kasten in de OBA aan het Mercatorplein feilloos uit.

Ze weet precies waar Gerda van ­Wageningen zich ophoudt, waar de Tweede Wereldoorlog woedt, hoe de thrillers van Esther Verhoef er bij staan, waar De ontdekking van de hemel zich breed maakt en het rijtje Thomas Verbogt zich verschuilt.

"Na veertig jaar leer je zo'n bibliotheek wel kennen."

Muisstil
Eind december ging De Rooij met pensioen. Veertig jaar van haar leven bracht ze door op de plek die haar als meisje zo dierbaar was. Een jaar of tien was ze, toen ze vanuit haar ouderlijk huis aan het Mercatorplein de lange Hoofdweg afliep naar de bibliotheek, die destijds nog aan het Surinameplein gevestigd was. Muisstil sloop ze rond op de jeugdafdeling, onder toeziend oog van een strenge juf.

"Je mocht alleen fluisteren. Moet je de kinderen nu eens zien!" zegt de Rooij lachend.

Met een tas vol boeken keerde ze destijds terug, popelend om in een nieuw avontuur van Pietje Bell, Dik Trom of De Dolle Tweeling te duiken. "Ik was verzot op lezen."

Nauwelijks vijftien jaar later kwam de bibliotheek ­opnieuw op haar pad. De Rooij was inmiddels getrouwd en woonde met haar man en twee dochtertjes in een flat aan het August Allebéplein.

"1978 was het. Ik zat thuis met een baby van negen maanden. Vrouwen werkten in die tijd nauwelijks. Mijn schoonmoeder vloog in de gordijnen als je erover begon. Terwijl mijn man wisseldiensten draaide op Schiphol, bleef ik in onze krappe woning met de kinderen. De muren kwamen op me af. Ik moet eruit, dacht ik."

De bibliotheek aan het August Allebéplein bood toegang tot een spannender leven. "Ze zochten een medewerkster voor drie avonden in de week. Dat moet toch kunnen? dacht ik. Af en toe een oppas regelen en mijn man was ­regelmatig 's avonds thuis."

De Rooij solliciteerde en kreeg de baan. Toen haar dochters groter waren, breidde De Rooij haar werk uit tot twintig uur per week. Regelmatig gingen ze mee.

"Ze zijn opgegroeid tussen de boeken en altijd lezers gebleven."

Kartonnen kaartjes
"Jij komt echt uit de middeleeuwen!" zeggen ze weleens schertsend als De Rooij over haar vroege bibliotheekjaren vertelt. Nog geen computer was er te bekennen. Ze haalde kartonnen kaartjes uit de boeken en voorzag ze van een stempel met de datum waarop ze geleend waren en weer terug moesten.

"In 1983 kregen we een zogenaamde plessey-pen waarmee we de streepjescode op de boeken konden scannen. Zo konden we de lener en het boek identificeren."

De echte automatisering kwam pas in de jaren negentig. ­Inmiddels waren de OBA aan het Surinameplein en het August Allebéplein gefuseerd tot de huidige vestiging aan het Mercatorplein.

"Daar voorzagen we 36.000 boeken van een nieuw label voor de computer. Een hels karwei. De ouderwetse stempels bestaan overigens ook nog steeds. Die zetten we voorin elk nieuw boek, zodat duidelijk is dat het bij onze vestiging het hoort."

Bij binnenkomst in de bibliotheek heeft De Rooij de ­dozen met nieuwe boeken al zien staan. Elke week komt een ­lading binnen. Haar handen jeuken. Liefst zou ze kijken wat erin zit, bedenken welke nieuwkomers een mooi plekje op tafel verdienen en welke lener ze blij kan maken met die kersverse Karin Slaughter of David Baldacci.

Thrillers
Ze zag in die vier decennia de populaire namen veranderen. Henny Thijssing-Boer en Jos van Manen-Pieters werden Saskia Noort en Heleen van Rooijen. Maigret en Konsalik maakten plaats voor Scandinavische speurders. Harry Potter won het van De Kameleon en Arendsoog.

Vroeger vulde De Rooij zelf de aanschaflijsten in.

"We ­bekeken wat interessant was voor ons vestiging. In De Baarsjes deden vooral thrillers en familieromans het goed. Tegenwoordig krijgen we de boeken via de hoofdvestiging OBA Oosterdok binnen."

Hoewel het contact aan de balie afnam door de zelfbediening bij het lenen en terugbrengen, leerden veel bezoekers De Rooij kennen als het gezicht van de bibliotheek. Ze las de kinderen voor, gaf breiles en hielp de leners met toewijding.

Scholieren die zochten naar dat prettig dunne Het gouden ei van Tim Krabbé. Kinderen die een werkstuk moesten maken: 'Kunt u me helpen, mevrouw?' Geduldig liep De Rooij met ze langs de kasten. 'Is er een dier dat je leuk vindt?' 'Nee, geen dieren, mevrouw. Dat is te makkelijk.'

Soms diende een teruggebrachte Dan Brown als excuus voor een praatje over gezondheidsperikelen, echtscheidingen of ander leed.

"Met sommige mensen had ik meteen een klik. Zoals die leuke jongen, die nu alweer bijna vijftig is. Hij is ook op mijn afscheidsjubileum geweest."

Vervelende jongens
De Rooij, die zelf gek is op Engelse historische romans, ­genoot ervan als ze erin slaagde een verstokte thrillerlezer op een ander spoor te brengen: 'Zou je deze historische ­roman niet eens proberen?'

"Ik was blij als mensen me ­later vertelden dat ze het zo mooi hadden gevonden."

Minder leuke bezoekers waren er ook. "In het oude filiaal kwam een groep vervelende jongens. We hadden geen overwicht op ze. Ze lachten ons gewoon uit. Op een dag heb ik mijn zwarte labrador meegenomen en onder het ­bureau gezet. Hij gromde vervaarlijk toen de jongens dichterbij kwamen. Ze zijn daarna nooit meer terug geweest!"

Een ander trok haar eens bijna over de balie, omdat hij 10 cent boete moest betalen. "Razend was hij. En dat voor een duppie."

Tegenwoordig betalen leners de boetes via de automaat met hun pinpas. Destijds gebeurde dat contact aan de ­balie en verdwenen de muntstukken in een geldkistje.

"Elke week maakten we de kassa op en deden we het kleingeld in zakjes. Op vrijdagochtend fietste ik met zo'n 1500 euro naar het naar postkantoor om het te storten. Ik was wel zo verstandig om het steeds op een andere tijd te doen. Later stopten we daarmee en kwam een beveiligde auto de kas bij ons ophalen."

De Rooij herinnert zich dat ze vroeger vaak bekaf was als ze thuiskwam. "Het was toen zó druk in de bieb. Dat is echt veranderd. De meeste mensen komen nu voor de wifi of de leestafel, maar veel minder voor de boeken."

Daardoor veranderden ook haar werkzaamheden voor een deel. "We kregen meer nevenactiviteiten. Dat vond ik wel jammer. Ik miste het pure bibliotheekwerk. Anderzijds vind ik het ook leuk om betrokken te zijn bij een project als Ouderen in de Wijk, een wekelijkse bijeenkomst voor ouderen. Dat blijf ik voorlopig doen."

De Rooij ziet uit naar haar vrije tijd. "Natuurlijk zal ik de sociale contacten missen, maar ik ben van plan nog vaak naar de bibliotheek te komen. Ik heb nu immers alle tijd om boeken te lezen!"

OBA 100 jaar

De OBA viert vanaf 8 februari het 100-jarig jubileum met 100 dagen feest in de stad. Een karavaan met gratis voorstellingen, muziek, theater en (voor)leesactiviteiten doet alle stadsdelen aan. Ook verschijnt het jubi­leumboek Amsterdammers en hun ­bibliotheek, 100 jaar OBA 1919-2019 van Joosje Lakmaker en Elke Veldkamp.

Zaterdag 9 en zondag 10 februari
Het Grote Maakplaatsweekend. Een feest waarbij bezoekers zelf een maker kunnen worden met behulp van de nieuwste technologie.

Vrijdag 8 februari
Why I Love This Book, 100 Amsterdammers vertellen in één minuut over hun lievelingsboek. Entreehal OBA Oosterdok, 15.00-18.00 uur.

Donderdag 14 februari
Liefdesverhalen op het Mega ­Voorleesbed (6+). Jeugdetage OBA Oosterdok, 15.00-16.00 uur.

Meer informatie en data: www.oba.nl/100jaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden