Analyse

4 vragen: wat weten we zeker na de vliegramp?

Een week na de ramp met de MH17 is nog veel onduidelijk. We zetten enkele kwesties op een rij waarover wel al iets valt te zeggen.

De vlag halfstok op het AmstelhotelBeeld Rink Hof

Wie onderzoekt wat?
Gisteren zijn de eerste lichamen van de slachtoffers naar de Korporaal Van Oudheusdenkazerne in Hilversum gebracht. Daar worden alle lichamen, ook de niet-Nederlandse, geïdentificeerd door het Landelijk Team Forensische Opsporing. Ondertussen onderzoekt een internationaal team in Groot-Brittannië de twee zwarte dozen. Het kan een paar weken duren voordat dat klaar is.

De Nederlandse Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft de leiding over alle aspecten van het onderzoek naar de ramp. Er zijn medewerkers bij betrokken uit verschillende landen waaronder Maleisië en Australië, maar ook Rusland, en onderzoekers van de internationale luchtvaartorganisatie Icao. Het team wacht nog met het betreden van het rampgebied tot het daar veilig genoeg is.

Medewerkers van de OVSE, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, waren wel al in het gebied. 'Zij waren er vooral voor het weghalen van de slachtoffers en het houden van toezicht. Zo'n onderzoek gaat lang duren. Dan moet de veiligheid wel gegarandeerd zijn voor een langere tijd,' zegt een woordvoerder van de Onderzoeksraad.

Het Openbaar Ministerie doet daarnaast een oriënterend onderzoek om te kijken of de ramp met de Boeing 777 een oorlogsmisdaad is. Officier van justitie Thijs Berger is om die reden in Kiev. Het opzettelijk laten neerstorten van een vliegtuig kan wellicht als oorlogsmisdaad worden gezien.

Hoe lang gaat het duren voordat de eerste slachtoffers zijn geïdentificeerd?
Identificatie kan heel snel gaan, maar ook weken of zelfs maanden duren, waarschuwde premier Mark Rutte al. Het werk wordt gemakkelijker gemaakt doordat er een passagierslijst is. De namen zijn bekend, alleen de lichamen moeten eraan gelinkt worden. De lichamen zullen niet allemaal in goede staat zijn. Ze hebben lang buiten gelegen, zijn in sommige gevallen niet meer intact en kunnen verbrand zijn.

Identificatie kan plaatsvinden aan de hand van uiterlijke kenmerken zoals opvallende littekens of tatoeages. Ook een haar, het gebit, een vingerafdruk of een vergelijking met dna van een familielid kan uitkomst bieden. Medewerkers van het forensisch team hebben via familieleden dna verzameld, dat gematcht kan worden met de lichamen. De identificatie wordt gedaan op basis van door Interpol vastgestelde regels.

Komen er strengere regels die bepalen boven welke gebieden je mag vliegen?
Het is aan luchtvaartmaatschappijen om te beslissen of zij willen vliegen boven een gebied of niet, mits dat luchtruim niet gesloten is. Boven het oosten van Oekraïne was dat niet het geval (maar inmiddels wel). Het luchtruim werd er vanaf tien kilometer hoogte als veilig beschouwd.

Wereldwijd is er niemand die de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van het luchtruim boven alle landen heeft. Maatschappijen beslissen zelf op basis van risicoanalyses, gemaakt door de autoriteiten van een land en bijvoorbeeld een Europese organisatie als Eurocontrol, waar het veilig is om te vliegen. Zo vlogen tot vorige week nog tientallen andere maatschappijen boven het oosten van Oekraïne. Qantas, Cathay Pacific en British Airways deden dat niet, mogelijk op basis van gegevens van inlichtingendiensten.

Pablo Mendes de Leon, hoogleraar luchtvaartrecht, kan zich voorstellen dat de ramp met de MH17 tot een aanscherping van de regels zal voeren. 'De redenen waarom een gebied wordt aangemerkt als onveilig, zouden bijvoorbeeld kunnen worden aangescherpt.'

Staten mogen nu hun luchtruim sluiten als ze daarvoor 'een militaire noodzaak' zien, of als dat voor de publieke veiligheid moet, is internationaal afgesproken. 'Die termen vallen ruim te interpreteren,' aldus Mendes de Leon. 'Maar daarop inbinden betekent dat staten een deel van hun eigen zeggenschap hierover moeten inleveren. Dat kan nog lastig liggen.'

Binnen de VN is het inmiddels wel een onderwerp van gesprek, werd vandaag bekend.

Wat is nu de vliegroute van Schiphol naar Kuala Lumpur, nu het luchtruim in het oosten van Oekraïne is gesloten?

Ook dat verschilt weer per vliegmaatschappij, vertelt de Luchtverkeersleiding. 'De een vliegt bovenlangs, de ander onderlangs,' zegt een woordvoerder. Malaysia Airlines vloog in de afgelopen dagen bijvoorbeeld via de Oekraïense onderbuurman Roemenië. KLM ging gisteren ook via Roemenië, maar de dag daarvoor bijvoorbeeld via Wit-Rusland, boven Oekraïne. Verder ging de tocht van de KLM-toestellen onder andere over Rusland, Kazachstan, Pakistan en India.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden