Plus

4 bekende campagnes van Sire: 'Je hoopt op een felle discussie'

Sire viert maandag het 50-jarig jubileum in het Tropenmuseum. 'De maatschappij dat ben jij' was een van de campagnes, maar ook hét thema van de stichting. Een terugblik op bekende campagnes.

Campagne 'Zeg vaker nee' Beeld Sire
Campagne 'Zeg vaker nee'Beeld Sire

1967

Voorbijgaan aan menselijk leed
De maatschappij een beetje mooier maken, dat doel had reclameman Frits Baylé voor ogen toen hij in 1967 samen met vijf vakgenoten Stichting Ideële Reclame begon. Het idee om met een aantal reclamebureaus belangeloos campagnes te ontwikkelen om maatschappelijke thema's aan te kaarten was afgekeken van de in 1942 opgerichte American Advertisement Counsil en kwam voort uit de behoefte om meer te doen dan alleen maar geld verdienen.

Ze wilden de wereld verbeteren, of in elk geval een poging doen daartoe. "Een boodschap overbrengen is ons vak, creativiteit is ons wapen," zegt de huidige Sire-directeur Lucy van der Helm. "Wij kunnen onderwerpen agenderen en discussies aanjagen. Dat is ontzettend krachtig."

En zo werd de eerste campagne ontwikkeld om de 'medemenselijkheid' te bevorderen. Aanleiding was een man die 5 dagen dood in zijn woning had gelegen zonder dat iemand het had ­opgemerkt. 'De wereld is vol mensen tegenwoordig. Maar dat is nog geen reden om ze ­onverschillig voorbij te gaan,' stond in de allereerste Sire-advertentie die door dagbladen gratis werd afgedrukt.

Nog steeds werkt Sire op basis van goodwill. De campagnes worden kosteloos ontwikkeld door reclamebureaus, media plaatsen de advertenties gratis en tv-zenders zenden de spotjes gratis uit. "We hebben afspraken gemaakt met Google en Facebook zodat onze campagnes ook online veel bereik krijgen."

Campagne 'onbewust asociaal' Beeld Sire
Campagne 'onbewust asociaal'Beeld Sire

1989

Je bent een rund als je met vuurwerk stunt
Sire ontwikkelde 112 campagnes over onderwerpen als eenzaamheid, pesten, overgewicht en dementie, maar geen onderwerp kwam zo vaak terug als vuurwerk. Tussen 1974 en 1999 waarschuwde het in zestien campagnes voor de gevaren van vuurwerk.

Soms op ludieke wijze maar vaak ook met tamelijk plastische beelden van ontbrekende ledematen. In 1989 werd de slogan 'Je bent een rund als je met vuurwerk stunt' gemunt, als opvolger van 'Verknal je toekomst niet'. Het zou de bekendste slogan worden.

De vuurwerkcampagnes die in de jaren tachtig en negentig vrijwel elk jaar terugkwamen hebben zeker effect gehad, zegt Van der Helm. "Daarmee is vuurwerk eigenlijk een vreemde eend in de bijt voor Sire, omdat we het zo vaak hebben gedaan. Je kunt met een campagne een discussie op gang helpen, maar om gedragsverandering tot stand te brengen, moet je de boodschap heel vaak herhalen, zoals we bij dit onderwerp hebben gedaan."

In 2000 werd de vuurwerkcampagne overgedragen aan de overheid. "Nog steeds wordt vaak gedacht dat Sire-campagnes van de overheid afkomstig zijn, er zit soms ook wel overlap in de onderwerpen die wij agenderen en overheidscampagnes." Maar Sire staat los van het vroegere Postbus 51 of de campagnes van Overheid.nl.

Campagne vuurwerk Beeld Sire
Campagne vuurwerkBeeld Sire

1998

De maatschappij dat ben jij
"Dit is eigenlijk het overkoepelende thema van alles wat Sire doet: mensen aanspreken op hun eigen verantwoordelijkheid. Wat doen zij zelf om de maatschappij wat mooier te maken?" zegt Van der Helm. De keuzes voor de onderwerpen waar Sire aandacht aan besteedt, komen tot stand tijdens zogeheten 'weidesessies', waarin de 16 Sire-bestuursleden, reclamemakers en mediabonzen, bespreken welke thema's aandacht verdienen.

"Het uitgangspunt van Sire is dat we ons onthouden van politiek en religie, maar dat is niet altijd makkelijk. Veel onderwerpen raken tegenwoordig al snel aan politiek," zegt Van der Helm. Zo kon in 1974 nog de campagne 'Aardig zijn tegen buitenlanders' worden uitgerold, waarin werd uitgelegd dat 'buitenlanders aardige mensen zijn als ze door Nederlanders aardig en vriendelijk benaderd worden.'

In 2015 moest Sire een campagne op het laatste moment terugtrekken vanwege de veranderde maatschappelijke context. "Na de aanslag op Charlie Hebdo begin dat jaar hadden we besloten om een campagne uit te rollen met als slogan: 'Nederland behoudt haar waarden'. Die zomer kwam de vluchtelingenstroom op gang, waarmee die campagne een heel andere lading zou krijgen. Toen hebben we het niet gedaan."

Sire krijgt niet zelden het verwijt links te zijn. "We zijn maatschappelijk betrokken, kennelijk wordt dat als links gezien. Sire is een onafhankelijke stichting en we zullen nooit stelling nemen in een debat. Al neem je met de keuzes voor onderwerpen natuurlijk wel indirect stelling."

Soms sloeg Sire de plank mis, zoals in 2002 met de campagne 'kinderen hebben het druk, van wie zouden ze dat nou hebben?'. "Dat ging over kinderen die op hockey, tennis, voetbal en muziekles zaten en nauwelijks nog vrije tijd hadden. Sire kreeg toen, terecht, het verwijt dat er ook ouders zijn die onvoldoende geld hebben om hun kinderen te laten sporten. Een misser."

Campagne 'Ik ben er nog' Beeld Sire
Campagne 'Ik ben er nog'Beeld Sire

2017

Laat jij jouw jongens nog jongen genoeg zijn?
Terwijl in Nederland een hevig debat werd gevoerd over genderneutrale wc's, over het afschaffen van de stang van de herenfiets en de NS besloot om reizigers niet meer aan te spreken met 'dames en heren', kwam Sire met een spotje waarin werd opgeroepen om jongens toch vooral jongens te laten zijn.

"Jongens en meisjes zijn gelijk, maar niet hetzelfde", was de boodschap. Jongens moesten weer de ruimte krijgen om te ravotten en thuis te komen met een kapotte broek.

De campagne sloeg in als een bom. De kritiek was niet mals, maar de campagne kreeg ook bijval. "Het was een gewaagde en stevig aangezette campagne over een zeer controversieel onderwerp. Een maatschappelijk mijnenveld. Maar we hebben dit niet voor niets gedaan, er is echt iets aan de hand met jongens," zegt Van der Helm.

Ze is tevreden over de aandacht die de campagne kreeg. "Je hoopt op een felle discussie, dan weet je dat het impact heeft. Het laatste wat je wilt is dat mensen hun schouders ophalen over wat je doet. Ik denk dat over 15 jaar iedereen het erover eens is dat het een heel nuttige campagne was."

Campagne 'Laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn?' Beeld Sire
Campagne 'Laat jij jouw jongen genoeg jongen zijn?'Beeld Sire
Campagne digitaal pesten Beeld Sire
Campagne digitaal pestenBeeld Sire
Campagne 'Handen af' Beeld Sire
Campagne 'Handen af'Beeld Sire
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden