PlusFilmrecensies

3 Faces: Een Iraanse roadmovie langs bergen, dalen en grotten

De Iraanse filmer Jafar Panahi is creatief in het omzeilen en oprekken van zijn beroepsverbod. Zijn 3 Faces heeft zelfs een opgewekte en milde toon.

Jafar Panahi en Marziyeh Rezaei praten met elkaar en met de mannen die ze onderweg tegenkomen over hun kunstenaarschap en het leven

3 Faces van de Iraanse regisseur Jafar Panahi begint met een verontrustende videoboodschap. "Dag mevrouw Jafari," zegt een jonge, gehoofddoekte vrouw. "Ik ben Marziyeh Rezaei uit het dorp Saran. Als kind al was ik dol op films.''

''Ik droomde ervan actrice te worden. Ik heb er alles aan gedaan en ben als een van de besten toegelaten tot de toneelschool in Teheran. Maar mijn familie en die van mijn verloofde willen er niets van weten."

Plaats des onheils
Terwijl de vrouw wanhopig tegen haar telefoon blijft praten, zoekt ze haar weg in een grot. Dan richt ze zich rechtstreeks tot Jafari. "Ik vraag u hierheen te komen en ze over te halen. Mijn familie kent uw films en series. Ze zien u elke avond op tv. Naar u zullen ze luisteren."

Nog is het filmpje niet voorbij. "Ik zie geen uitweg meer," verzucht ze en ze steekt haar hoofd in een strop. Vervolgens buitelen de beelden over elkaar heen.

In het volgende shot zit de Iraanse actrice Marziyeh Rezaei in een auto naast Panahi. Het is nacht. Ze hebben het filmpje voor de zoveelste keer bekeken en bespreken alle ongerijmdheden en opties, terwijl ze samen op weg zijn naar de plaats des onheils. "Hoe kan ze dit hebben gestuurd als ze al dood is?" "Als het nu een grap is?"

Iraanse mannenwereld
Begin jaren negentig, hij werkte destijds voor de Iraanse tv, hoorde Jafar Panahi (Meyaneh 1960) dat zijn vermaarde landgenoot Abbas Kiarostami aan een film was begonnen.

Hij pakte de telefoon en liet een bericht achter op Kiarostami's antwoordapparaat: of hij geen baantje voor hem had. Een paar dagen later stond Panahi op de set van Through the Olive Trees, het derde deel van Kiarostami's Koker-trilogie. Het begin van een succesvolle carrière.

In zijn eerste, veelvuldig bekroonde films De witte ballon (1995) en De spiegel richtte Panahi zijn blik op kinderen, vooral omdat kinderfilms in Iran onder een mildere vorm van censuur vallen. In The Circle liet Panahi zien hoe vrouwen in de strenge, Iraanse mannenwereld beperkt worden door ontelbare regels.

Gouden Leeuw
De film, in 2000 in Venetië bekroond met een Gouden Leeuw, werd in de ban gedaan. Ook de fraaie opvolgers, Crimson Gold (2003, Juryprijs Un Certain Regard) en Offside (2006, Grote Juryprijs Berlijn) mochten niet worden vertoond in Iran.

Panahi kon wel films blijven maken. Maar toen hij eind 2009 zijn sympathie betuigde aan de progressieve Groene Beweging - en liet doorschemeren dat hij aan een documentaire werkte - was de maat vol voor de regering van de conservatieve president Ahmadinejad: de filmer werd opgepakt, samen met zijn echtgenote, dochter en 15 vrienden en sympathisanten.

De meesten kwamen snel weer vrij, maar Panahi bleef in de cel, ook al was er geen duidelijke aanklacht geformuleerd. Pas toen hij een hongerstaking begon, die een internationale golf van verontwaardiging veroorzaakte, werd hij op borgtocht vrijgelaten.

Eind 2010 volgde alsnog een vonnis: een celstraf van 6 jaar en een verbod van 20 jaar om films te maken, scripts te schrijven, interviews te geven en Iran te verlaten.

Docupamflet
Die gevangenisstraf werd in 2011 opgeheven, maar het 20 jaar durende film- en reisverbod bleef van kracht. Toch maakte Panahi sindsdien 4 films: het docupamflet This Is Not a Film (2011) nam hij op in zijn appartement met z'n iPhone en werd het land uitgesmokkeld op een stick, verstopt in een taart; Closed Curtain (2013) speelt in een afgesloten huis.

In Taxi Teheran (2015, bekroond met de Gouden Beer) rijdt Panahi een dag als taxichauffeur door Teheran, in het charmante, spitsvondige 3 Faces rekt Panahi de grenzen van zijn beroepsverbod nóg iets verder op: hij reist naar het afgelegen bergdorp waar zijn moeder vandaan komt en waagt zich daar ook buíten zijn auto.

Marziyeh Rezaei in 3 Faces, een Iraanse roadmovie langs bergen, dalen en grotten

Panahi en Rezaei, die min of meer zichzelf spelen, praten met elkaar en met de mannen die ze onderweg tegenkomen over hun kunstenaarschap en het leven. Ondanks de conservatieve, kortzichtige en hypocriete ideeën en denkbeelden van de dorpelingen is de toon opgewekt en mild.

Hoopvol
Ook het einde van de minimalistische roadmovie langs bergen, dalen en grotten - het is soms net een arthouseversie van De gevaarlijkste wegen van de wereld - is hoopvol.

Het lang aangehouden shot van het majestueuze berglandschap, gefilmd vanaf het dashboard van Panahi's auto, is bovendien een schitterende ode aan zijn in 2016 overleden leermeester Abbas Kiorastami.

3 Faces

Regie Jafar Panahi
Met Jafar Panahi, Behnaz Jafari, Marziyeh Rezaei
Te zien in Filmhallen en Eye

Wel/niet naar Cannes

Bij de bekendmaking van de selectie van het Cannes-festival zei directeur Thierry Frémaux dat hij ervoor wilde zorgen dat alle regisseurs aanwezig konden zijn bij hun premières.

Ondanks stille diplomatie was Jafar Panahi niet in Cannes; ook de Russische regisseur Kirill Serebrennikov schitterde door afwezigheid. Het publiek gaf dus tweemaal een staande ovatie ten overstaan van een lege stoel.

De actrices Behnaz Jafari, Marziyeh Rezaei en Mastaneh Mohajer, die de film monteerde, mochten wel naar Cannes. Ze wilden niet vertellen hoe de film precies in Cannes was terechtgekomen.

"Daar kunnen we het beter niet over hebben," aldus Mohajer. "We zullen die tactieken nog nodig hebben voor Jafars volgende films."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden