Plus

25 jaar Boom Chicago: 'Wat we deden was nieuw in Nederland'

Improvisatietheater Boom Chicago bestaat 25 jaar. Directeur Saskia Maas (48) was er vanaf het begin bij. 'We blijven nieuwe dingen uitproberen.'

Saskia MaasBeeld Jitske Schols

Het was geen liefde op het eerste gezicht tussen Amsterdam en Boom Chicago.

De gemeente raadde in 1993 zelfs expliciet af om een theater te beginnen waar de voertaal op het podium Engels was. Daar zat toch niemand - Amsterdammer noch toerist - op te wachten, wisten ze op het stadhuis. "Je zult het niet overleven zonder overheids­subsidie en wij zullen er geen geven."

Heldere taal.

De gemeenteambtenaar die deze kloeke afwijzingsbrief schreef, rekende buiten de koppigheid en het doorzettingsvermogen van jeugdvrienden Andrew Moskos, Pep Rosenfeld en de toen 23-jarige student tekstwetenschappen Saskia Maas.

Nieuw
Boom Chicago kwam er. Eerst in het piepkleine theater Iboya, in de Korte Leidsedwarsstraat, dat eigenlijk weinig meer was dan een veredelde salsabar.

Een jaar later verhuisde het gezelschap naar een iets groter zaaltje aan de Leidsegracht, tegenover de Melkweg. Ze mochten de ruimte alleen in de zomermaanden huren, als de theaterwereld op z'n gat lag.

Maas: "Wat we deden was compleet nieuw in Nederland. Recensenten wisten ook niet hoe ze het moesten plaatsen. De interactie met de zaal zoals wij dat deden bestond nog niet, maar ook dat tijdens de show bier werd geschonken uit van die grote pitchers: iedereen vond het belachelijk, maar al snel bleek de formule te werken."

Het geheim achter die succesformule was vrij simpel: laat een paar Amerikanen met veel talent maar weinig podiumervaring avond na avond snelle grappen maken waarbij niks vaststaat en alles mag.

Improvisatietheater, zoals De Lama's later op televisie zouden doen.

Opstapje
De kandidaten werden gescout in Chicago, de bakermat van het improvisatietheater. Met name in het begin kostte het flink wat overredingskracht om comedians hierheen te halen. Amsterdam had uiteraard aantrekkingskracht op de jonge Amerikanen, maar zouden ze niet uit beeld raken, zo ver weg van Chicago?

Die scepsis verdween toen Seth Meyers na zijn jaren in Amsterdam aan de slag kon bij wat geldt als de heilige graal voor komieken: Saturday Night Live. "Opeens bleek dat Boom Chicago een prima opstapje was. Daarna was het voor ons veel makkelijker om talenten naar Amsterdam te halen," zegt Maas, die 25 jaar na de oprichting nog steeds aan het roer van Boom Chicago staat.

"De opzet is in al die jaren hetzelfde gebleven, maar we hebben ons wel ontwikkeld," zegt Maas. "De eerste jaren werden er vooral grappen gemaakt over Nederland: blowen, eten uit de muur, de rijksdaalder: welk land heeft nou een munt van twee gulden vijftig?"

"Dat doen we al lang niet meer, nu bekijken we alles vanuit Nederlands perspectief. Dat heeft ook te maken met de samenstelling van ons publiek: 70 procent is Nederlands, de overige 30 procent is toerist. Maar wel toeristen die op zoek zijn naar een local experience."

Alle komieken die vanuit de VS hierheen komen krijgen een inburgeringscursus. Ze moeten weten wie Máxima is, welke politici ertoe doen en welke actuele onderwerpen belangrijk zijn in Nederland.

"Ze zijn goed op de hoogte van wat er speelt. Als het nu over De Wallen gaat, hebben we het eerder over vrouwenhandel dan dat er afgezaagde grappen gemaakt worden over vrouwen achter het raam."

Boom Chicago groeide, zeker na de verhuizing naar het Leidseplein, uit tot een kweekvijver voor talent. Voor Amerikaanse comedians zijn de vlieguren die ze in Amsterdam maken een pre op hun cv. Veel Boom Chicago-alumni werken nu bij de grote latenightshows in de Verenigde Staten.

Maas: "Die jaren in Amsterdam waren voor veel comedians heel vormend. Nederlands publiek is een stuk stugger dan in Chicago. Daar is improvisatietheater een beetje een incrowd-ding: ze spelen vooral voor collega's. Die belonen andere dingen. In Nederland moet je harder werken om het publiek mee te krijgen."

Sketches op maat
Veel is hetzelfde gebleven in 25 jaar Boom Chicago, maar er is ook veel veranderd. Zo huist het gezelschap sinds 2013 in het Rozentheater op de Rozengracht. Een aanmerkelijk grotere zaal dan het knusse zaaltje op het Leidseplein, waar inmiddels nachtclub Chicago Social Club zit.

'In Nederland moet je harder werken om het publiek mee te krijgen'Beeld Jitske Schols

"Het was in het begin best wennen. We wilden de intieme sfeer intact houden en hoopten dat mensen de weg naar het Rozentheater zouden vinden," zegt Maas. Tegelijkertijd bood de nieuwe locatie ook veel mogelijkheden. Zo is er een kleine zaal, waar straks de Boom Chicago Academy terecht kan. Die gaat dit najaar van start en moet jong improvisatietalent de kans geven zich te ontwikkelen.

Een belangrijke pijler van Boom Chicago zijn de klussen in opdracht van bedrijven. "Bedrijven huren ons in om te helpen bij communicatietrajecten. Dan maken we sketches op maat en houden de organisatie zo een spiegel voor."

"Bij fusies of veranderingen in de organisatie kan het enorm helpen als mensen van buitenaf met humor pijnpunten aankaarten. Bedrijven geven soms duizenden euro's uit aan symposia of strategiebijeenkomsten. Belangrijk, maar er wordt op zo'n dag niet een keer gelachen. Dan blijft uiteindelijk niets hangen bij de aanwezigen. Zonde."

Daarnaast bestiert Maas stichting InterActing, dat autistische kinderen helpt om door middel van improvisatietheater sociale vaardigheden op te doen. "Mensen met autisme zitten vaak vast in routines. Maar van podiumvrees hebben ze geen last. Improvisatietheater dwingt ze op een speelse manier interactie aan te gaan met anderen, om goed te luisteren en vaste patronen te doorbreken."

Magie van de kleine zaal
De rek is er na een kwart eeuw Boom Chicago nog lang niet uit, zegt Maas. "We blijven altijd nieuwe dingen uitproberen op het podium. Op dit moment doen we veel langere improvisaties, niet meer die snelle grappen van vroeger. We rekruteren nu ook talent uit Engeland. We hebben net drie Britten aangenomen: we zijn bijna Boom Londen."

Waar comedy zijn plek vindt in steeds grotere zalen en zelfs in stadions, blijft Maas geloven in de magie van een kleine zaal. "Laatst was ik naar Trevor Noah in de Ziggo Dome. Het was heel goed, maar je zit zo ver weg dat je het eigenlijk net zo goed thuis op tv kunt zien. Ik snap dat het financieel aantrekkelijk is, maar voor het vak vind ik die stadionshows niet goed. Bij ons zit het publiek bijna óp het podium. Dan ontstaat er iets bijzonders."

Boom Chicago in Carré

Om het 25-jarig bestaan te vieren neemt Boom Chicago op 14 juli Carré over. Komiek Seth Meyers, die in 1994 bij Boom Chicago kwam en inmiddels een Emmy Award, een eigen late night show en het gastheerschap van de Golden Globes én het White House Correspondents Diner op zijn naam heeft staan, komt voor een eenmalige show terug naar Amsterdam.

Later op de avond volgt een groot improvisatiefeest, waarvoor onder meer Amber Ruffin, Matt Jones en Pete Groiz uit de Verenigde Staten overkomen. Ook Arjen Lubach, Jelka van Houten, Ruben van der Meer, Tijl Beckand, Ruben Nicolai en ­Horace Cohen staan op het podium.

Er verschijnt ook een boek over Boom ­Chicago: The 25 Most Important Years in Dutch History.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden