Plus

14 jaar en 100 kilo: is een maagband dan de oplossing?

Extreem dikke kinderen krijgen in het Maastricht UMC een maagband. De ingreep is omstreden bij artsen.

'Een bezoekje aan de lokale diëtist is vaak niet voldoende als een kind eenmaal zo zwaar is' Beeld anp

Twintig kinderen van 14, 15 en 16 jaar hebben in de afgelopen vier jaar een maagband in het Maastricht UMC gekregen. Komend jaar worden nog zeven kinderen geopereerd. De maagband zorgt ervoor dat zij minder trek hebben en flink afvallen.

Het Maastricht UMC is het eerste en enige ziekenhuis in Nederland dat een dergelijke operatie bij kinderen uitvoert en onderzoekt. In de rest van het land mogen alleen volwassenen onder het mes, maar daar lijkt verandering in te komen.

Steeds vaker krijgen kinderartsen een extreem dik kind op hun spreekuur, bij wie geen behandeling aanslaat. Die kinderen zijn zó zwaar dat ze niet goed lopen, diabetes en vaatafwijkingen krijgen, gepest worden, met school stoppen en zich doodongelukkig voelen. "Een maagband lijkt de oplossing," zegt kinderchirurg Ernst van Heurn, die de studie in Maastricht opzette.

Zelfverzekerder
Hoewel het onderzoek nog niet is afgerond, zag hij dat kinderen met een maagband opbloeien. "Ze verloren ongeveer de helft van hun overgewicht. Daarmee hebben ze niet meteen een normaal postuur, maar we merken dat ze zelfverzekerder zijn, meer bewegen en meer sociaal contact zoeken."

In Nederland zouden zo'n 600 extreem dikke kinderen in aanmerking kunnen komen voor een maagband, mits zij de groeispurt achter de rug hebben. Denk bijvoorbeeld aan een 14-jarig meisje van 1.60 meter dat 100 kilo weegt. Of een 16-jarige jongen van 1.80 meter, die de 130 kilo aantikt.

Binnen de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde, de beroepsgroep voor kinderartsen, woedt een discussie of de ingreep ethisch verantwoord is.

"Ook wij zien dat er nu kinderen met hun rug tegen de muur staan, waarbij geen enkele behandeling werkt. Voor een kleine groep kan de operatie het laatste redmiddel zijn. Maar moeten we het wel willen? Uiteindelijk lost een maagband het onderliggende probleem niet op," zegt Erica van den Akker, kinderarts in het Erasmus MC en lid van de landelijke stuurgroep obesitas bij kinderen.

Frisdrank, patat en chocola
Naast de maagband is er volgens haar altijd een behandeling nodig waarbij artsen, psychologen, diëtisten en fysiotherapeuten een extreem dik kind helpen gezonder te leven. "Er zijn nog maar een paar centra in Nederland waar deze leefstijlaanpak, die zo'n anderhalf jaar duurt, wordt uitgevoerd en vergoed."

Een bezoekje aan de lokale diëtist is vaak niet voldoende als een kind eenmaal zo zwaar is, stelt ze. "Zeggen: 'je moet gewoon minder eten' werkt niet. We weten dat de oorzaak van overgewicht veel complexer is. Genetische aanleg, hormonen, de stofwisseling, stress, slaap en medicatie kunnen van invloed zijn."

Ook onze eetpatronen zorgen voor een toename van extreem dikke kinderen, zegt chirurg Van Heurn: "We eten en drinken ongezonde producten als frisdrank, patat en chocola die goedkoop zijn en makkelijk voorhanden. Bovendien weten ouders soms niet wat de dikmakers zijn: in een glas jus zitten evenveel suikers als in cola. Desondanks kunnen we niet verklaren waarom in één gezin waar iedereen hetzelfde eet het ene kind dik wordt en het andere niet."

Minder ingrijpend
De chirurg koos bewust voor een maagband bij de twintig kinderen en niet voor een maagverkleining, dat volgens de laatste studies veel effectiever is om gewicht te verliezen. "Een maagband is minder ingrijpend. Je kunt hem weer verwijderen wanneer het niet werkt. Ook geeft hij weinig complicaties," zegt Van Heurn.

"Terwijl bij een maagverkleining een stuk maag wordt weggesneden en patiënten levenslang supplementen moeten slikken om voedingstekorten en vitamines aan te vullen. Dat is - zeker voor jonge kinderen - nog een stap te ver."

In Scandinavië wordt wel geëxperimenteerd met een maagverkleining bij kinderen. In Saoedi-Arabië gaan artsen nog verder. Daar kreeg een kind van 2, dat een jaar naar zijn geboorte al 21 kilo woog, een maagverkleining.

"Bizar," zegt Van Heurn. "We moeten kinderen niet massaal gaan opereren. Er moet een heel strenge selectie aan voorafgaan."

'Willen we dit, moeten we ons afvragen'

In MC Slotervaart, waar de meeste operaties voor ernstig overgewicht in Amsterdam worden gedaan, worden voorlopig nog geen te zware kinderen geopereerd. Eerst moet daar landelijk een grondige discussie over worden gevoerd, zegt Sjoerd Bruin, bariatrisch chirurg van het ziekenhuis.

"Daar moet je iedereen bij betrekken. De Inspectie voor de Gezondheidszorg, de zorgverzekeraars, kinderartsen, psychologen, mensen uit verschillende disciplines moet je de vraag voorleggen: willen we dit?"

Hij moet eerlijk zijn: zelf is hij daar nog niet over uit. Maagbanden plaatst MC Slotervaart überhaupt niet meer, omdat die vaak alsnog moeten worden verwijderd, bijvoorbeeld door complicaties.

Het betere alternatief, een gastric bypass (maagomleiding), is een operatie voor het leven, eentje die gepaard gaat met een drastische aanpassing van de leefstijl (veel minder kunnen eten), plus een risico op complicaties. Voordat je die operatie structureel bij kinderen gaat doen, moet je wel heel zeker van je zaak zijn.

De andere kant van het verhaal is dat kinderen met ernstige morbide obesitas heel moeilijk afvallen, ook met begeleiding, met alle gezondheidsrisico's van dien.

Kortom, dit onderwerp leeft ook in Amsterdam zegt Bruin, maar het is nog in de aftastende fase. "Wat kun je bijvoorbeeld doen voor kinderen van zestien, zeventien jaar? Als zij achttien worden, vallen ze niet meer onder kindergeneeskunde en worden ze daar uitgeschreven. Ze kunnen daardoor uit beeld raken."

"Wij zijn nu in gesprek met VUmc over de vraag: moet je met deze kinderen de mogelijkheid van een operatie bespreken? Als iemand dat wil, kun je alvast beginnen met de voorbereidingen, zoals het aanleren van een betere levensstijl en het regelmatig eten, zodat iemand op zijn achttiende klaar is voor de operatie."

Waarom niet wachten? "Als kinderen ten einde raad zijn, met een BMI van 50, een hoge bloeddruk en suikerziekte, dan wil je ze graag perspectief bieden. Ook omdat het jaren zijn waarop ze zich volop ontwikkelen en ontplooien." Maar voordat het zover is, wordt er nog heel lang gepraat en gediscussieerd, voorspelt Bruin.

'De maagband zorgt ervoor dat de kinderen minder trek hebben en flink afvallen' Beeld Laura van der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden