Plus

100 jaar Het Nieuwe Huis: 'Een relatie is hier niet verboden, hoor'

Om iets aan de treurige woonsituatie van ongehuwden te doen, ontstond 100 jaar geleden Het Nieuwe Huis. Het appartementencomplex aan het Roelof Hartplein bestaat nog steeds
en telt 188 eenpersoonshuishoudens.

Het Nieuwe Huis, 'woonvereniging voor alleenstaanden', aan het Roelof Hartplein. Beeld Marc Driessen
Het Nieuwe Huis, 'woonvereniging voor alleenstaanden', aan het Roelof Hartplein.Beeld Marc Driessen

Is het niet een soort Temptation Island, om in een monumentaal pand in Oud-Zuid 188 ongehuwden samen te laten wonen?

Beheerder Annemieke Vermaas van Het Nieuwe Huis vertelt dat er veel liefdeskoppels zijn ontstaan, maar dat er geen overzicht is van het aantal Het Nieuwe Huis-baby's.

Op de gang horen we twee stemmen uit een douchehokje komen. "Oh, daar heb je het al."

In het begin van de vorige eeuw hadden ongehuwden weinig keuze: als je niet bij je ouders wilde wonen, kon je eigenlijk alleen terecht bij een hospita of in een pension. Daar moest je het doen met een gemeubileerde ruimte en je neerleggen bij strenge regels.

Woningbouwverenigingen accepteerden geen alleenstaanden, voor hofjes moest je christelijk zijn en van onbesproken gedrag en de arbeiderstehuizen waren alleen voor mannen.

Daarom plaatste Anna Kruys, een 40-jarige en ongehuwde ambtenaar, een oproep in de krant om te peilen of er andere singles waren die samen een gebouw voor alleenstaanden wilden oprichten. Er kwamen zo'n 50 reacties, van zowel mannen als vrouwen, en in april 1918 werd de Coöperatieve Woonvereeniging Het Nieuwe Huis opgericht.

Rollator
Nu, honderd jaar later, bestaat de vereniging nog steeds. En in de 188 appartementen in het inmiddels monumentale pand aan het Roelof Hartplein, dat tien jaar na de oprichting van de vereniging werd gebouwd, wonen nog steeds 188 bewoners: samenwonen in het pand is geen optie.

"Mensen mogen altijd logés hebben. Maar als er tekenen zijn dat er structureel wordt samengewoond, dan spreken we je daar wel op aan," zegt Vermaas. "Hoewel dat samenwonen natuurlijk lastig te bewijzen is."

Post die op een andere naam binnenkomt, is een duidelijk teken, twee stemmen uit een douchehokje niet. Zeker niet als blijkt dat er een rollator voor de deur staat.

Een van de twee stemmen is van de thuiszorghulp, die een van de oudere bewoners helpt bij het wassen.

Een deel van de bewoners van Het Nieuwe Huis woont er al decennia. "Ik ga hier nu mijn 46ste jaar in," zegt Bertie van Houten (81).

"Toen ik in 1973 in Amsterdam kwam werken, werd dit me aangeraden door een moeder van een vriendin. En ik voelde me meteen de koning te rijk. Mijn kamer was dan niet zo groot, maar ik had wel mijn eigen voordeur en een eigen keuken."

Eigen badkamer
Als de langstzittende bewoner van Het Nieuwe Huis heeft Van Houten inmiddels een van de beste plekken van het pand: in een van de vier driekamerappartementen met een eigen badkamer. "De ware jacob ben ik nooit tegengekomen," zegt Van Houten.

"En daar zit ik ook helemaal niet op te wachten. Ik heb zo veel gereisd, zo veel gedaan. En kijk waar ik woon, op een fantastische locatie tussen de parken, musea en bij het Concertgebouw."

Veel is er in al die tijd niet veranderd in het pand. Nog steeds is er dat prachtige, met marmer afgewerkte centraal trappenhuis, waar het licht vanuit de binnentuin door de enorme glas-in-loodramen binnenvalt.

"Het enige wat anders is, is dat ik vroeger de jongste was en nu een van de oudsten ben," zegt Van Houten. "En ik weet nu nauwelijks wie er aan de overkant woont."

Nurcan T. (27) in haar eenkamerwoning. 'Mijn vriend woont hier om de hoek, maar het is ook fijn om een eigen plek te hebben.' Beeld Marc Driessen
Nurcan T. (27) in haar eenkamerwoning. 'Mijn vriend woont hier om de hoek, maar het is ook fijn om een eigen plek te hebben.'Beeld Marc Driessen

De wachtlijsten voor een plek in Het Nieuwe Huis zijn weliswaar lang, maar er is wel degelijk nieuwe instroom. Zo heeft Nurcan T. (27) net haar eerste nacht in haar kleine een­kamerwoning doorgebracht.

De eikenhouten vloer die ze heeft gelegd en de nieuwe - minuscule - keuken die ze heeft neergezet, doen vermoeden dat ze van plan is hier nog wel even te blijven. Is ze niet juist op een leeftijd om te gaan settelen?

"Als je hier woont, is het niet verboden om een relatie te hebben, hoor," zegt Nurcan. "Mijn vriend woont hier om de hoek, 400 meter verder. We rollen in twee minuten naar elkaar toe. Maar het is ook fijn om een eigen plek te hebben."

Vreemde eend
De ongetrouwden van nu hebben het op veel vlakken niet meer zo zwaar als honderd jaar geleden, maar één probleem is gebleven: vind maar eens betaalbare, zelfstandige woonruimte in de stad.

Arnout van der Maas (28) in zijn eenkamerwoning. 'Als ik hier niet terecht had gekund, zat ik nog steeds in een studentenhuis.' Beeld Marc Driessen
Arnout van der Maas (28) in zijn eenkamerwoning. 'Als ik hier niet terecht had gekund, zat ik nog steeds in een studentenhuis.'Beeld Marc Driessen

"Als ik hier niet terecht had gekund, had ik waarschijnlijk nog steeds in een studentenhuis gewoond," zegt Arnout van der Maas (28) in zijn kamer van nog geen twintig vierkante meter, die hij sinds vorig jaar voor 400 euro per maand (inclusief) huurt.

"Het is klein, maar voldoende. En gewoon een fijne plek. Ik vind het ook mooi dat je, door het vormen van een vereniging, ervoor kunt zorgen dat zoiets bestaat. Als we allemaal individuele huurders waren geweest, was dat niet gelukt. Nu zijn we een vreemde eend in de bijt, in deze wijk met de hoogste inkomens van de stad en het meeste oud geld."

Van der Maas is wel vrijgezel. "Vroeger was dat minder geaccepteerd, toen was Het Nieuwe Huis het laatste station voor veel mensen. Ik hoop dat dat niet voor mij geldt."

En anders kun je ook met een relatie lang in Het Nieuwe Huis blijven wonen, zoals Piet Kuiper (81) en Carla Nienhuis (83) bewijzen. Zij bewonen allebei een eigen driekamerappartement.

"We hadden ook ergens anders kunnen gaan samenwonen, maar dat is nooit gebeurd," zegt Kuiper. "We gaan gewoon samen op vakantie. Volgende week weer, naar Texel."

Is dit dan een van de romances die is ontstaan in Het Nieuwe Huis? "Nee hoor," zegt Nienhuis. "Wij woonden meer dan veertig jaar geleden al naast elkaar, toen nog bij een hospita."

Piet Kuiper (81) in zijn driekamerwoning. 'Carla en ik hadden ergens anders kunnen gaan samenwonen, maar dat is nooit gebeurd.' Beeld Marc Driessen
Piet Kuiper (81) in zijn driekamerwoning. 'Carla en ik hadden ergens anders kunnen gaan samenwonen, maar dat is nooit gebeurd.'Beeld Marc Driessen
Carla Nienhuis (83) in haar driekamerwoning. 'Piet woonde meer dan veertig jaar geleden al naast me.' Beeld Marc Driessen
Carla Nienhuis (83) in haar driekamerwoning. 'Piet woonde meer dan veertig jaar geleden al naast me.'Beeld Marc Driessen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden