PlusAchtergrond

Zware tijden voor Hugo de Jonge: ‘Kijk uit dat je niet de volgende Bruno Bruins wordt’

Het leiderschap van CDA-lijsttrekker en coronaminister Hugo de Jonge ligt bij vlagen onder vuur. Het zijn zware tijden voor de minister.

CDA-lijsttrekker en coronaminister Hugo de Jonge.Beeld EPA

Het is zaterdagochtend 14 november half tien. CDA-lijsttrekker Hugo de Jonge heeft een kandidatendag met de nieuwe verkiezingslijst. Vanuit zijn huiskamer zoomt hij de ene na de andere meeting in. Op een gegeven moment stapelt De Jonge boeken waar hij zijn laptop op zet. Hoeft hij niet de hele dag te zitten.

De vers gekozen leider van het CDA won de lijsttrekkersverkiezingen deze zomer met slechts een minimale voorsprong op nummer twee, Pieter Omtzigt. Vanaf dat moment had hij in allerlei zalen de harten willen veroveren van die andere helft van de CDA-achterban die níet op hem stemde. Maar dat gaat niet. De Jonge moet noodgedwongen regelmatig inloggen op Algemene Ledenvergaderingen (ALV’s) van provinciale afdelingen. Tien minuten. Doei! 

Gezond

Dinsdag 18 augustus: ministers en staatssecretarissen van het derde kabinet Rutte drentelen over het gazon van het Catshuis tussen leden van de parlementaire pers. De meesten zien er na hun vakantie gezond uit. Maar Hugo de Jonge ziet lijkwit. De perikelen van de strijd om het lijsttrekkerschap en de sporen die de coronacrisis trekken, zijn zichtbaar op zijn gelaat.

Het regent ongevraagde en goedbedoelde adviezen aan het adres van minister De Jonge. “Ga met vakantie.” “Denk aan jezelf.’’ “Hoe lang denk je dat je dit kunt volhouden, ieder weekend werken?’’ “Kijk uit dat je niet de volgende Bruno Bruins wordt.’’

Je zou er stil van worden, al die bezorgdheid. En dat wordt hij dan soms ook, zo zegt zijn vrouw Mireille de Jonge. Want Hugo zingt altijd als hij thuis is. Maar de laatste tijd zingt hij minder. Dan weet ze dat er iets is, zei ze onlangs voor de camera van RTL.

Wat is er dan? Los van maandenlange werkweken van honderd uur, de persconferenties die hij met Rutte doet, levert De Jonge slag op twee fronten. Dat is het temmen van het coronamonster en de onrust in zijn partij die hem nog niet als de messias ziet.

‘Zwaarste baan’

Een partijprominent: “Hij heeft de zwaarste baan sinds de Tweede Wereldoorlog. Hugo moet wel heelhuids de eindstreep halen.’’ Hugo heeft de kloterigste baan die er is, verzucht een collega.

De Jonge rent van hot naar her, krijgt verwijten over alles wat er misgaat naar zijn hoofd. “Dat testbeleid heeft hij verkloot,” analyseert een partijgenoot. Naarmate de coronacrisis langer duurt wordt het steeds lastiger alle neuzen in het kabinet dezelfde kant op te krijgen.

Ook binnen zijn eigen smaldeel moet hij handje drukken met de anderen. Want De Jonge is de enige ‘witte jas’ in het CDA. Hoewel andere bewindslieden zijn getrouwd met witte jassen zoals Financiën-minister Wopke Hoekstra (met een huisarts) en staatssecretaris van Economische Zaken Mona Keijzer (met een neuroloog), staan zij vaak lijnrecht tegenover hun nieuwe partijleider. Hoekstra en Keijzer vinden dat De Jonge te weinig oog heeft voor de economische gevolgen van zijn corona-aanpak.

Zelfverzekerdheid

De zelfverzekerdheid van De Jonge is niet gegroeid doordat hij afgelopen zomer na enorme inspanningen de lijsttrekkerstrijd met neuslengte won. “Hugo had 50 procent van de stemmen. Veel anderen vinden hem helemaal niets,” zegt een ingewijde. “En dat merk je.’’

In de dynamiek die ontstond door het afhaken van Hoekstra kandideerden alle anderen zich omdat zij meenden dat De Jonge het niet moest zijn. Dat gold voor Martijn van Helvert die zich meteen terugtrok, voor Pieter Omtzigt die een plan voor Nederland had en voor Mona Keijzer. De Jonge is niet van het type zand erover, vergeven en vergeten.

Nadat Keijzer na de eerste ronde met te weinig stemmen het strijdperk moest verlaten, heeft zij later aangedrongen op onderzoek naar de nipte overwinning van De Jonge. Er waren signalen die ‘verontrustend’ waren, zo vond ook Pieter Omtzigt. Onderzoek leverde geen onregelmatigheden op. Keijzer sprak zich ook openlijk uit voor Pieter Omtzigt, omdat zij meent dat het CDA met hem als lijsttrekker groter wordt dan met De Jonge.

Zwarte lijst

Dat zijn dingen die De Jonge niet vergeet. “Mona stond op de zwarte lijst van Hugo,” zegt een ingewijde over het gevecht dat zich achter de schermen heeft afgespeeld. De Jonge heeft het optreden van Keijzer bij de lijsttrekkersverkiezingen van afgelopen zomer als niet loyaal ervaren.

Om die reden heeft CDA-lijsttrekker Hugo de Jonge geprobeerd partijcoryfee en stemmenkanon Mona Keijzer van de christen-democratische kandidatenlijst te krijgen. Dat is mislukt omdat het partijbestuur ervoor gingen liggen. Dit wordt bevestigd door partijprominenten.

De krachtmeting tussen De Jonge en het dagelijks bestuur van het CDA kreeg een apotheose in aanloop naar de definitieve vaststelling van de concept-kandidatenlijst rond het weekend van 24 oktober.

Achterban

“Geen sprake van dat zij niet op de lijst zou komen,” zegt een betrokkene. “Ze heeft een grote achterban en heeft het als staatssecretaris van Economische Zaken goed gedaan.’’ Een bron wijst erop dat het CDA niet de luxe heeft om stemmenkanonnen te verwijderen. In zijn prille leiderschap heeft De Jonge niet de macht Keijzer van de lijst te krijgen. Vanaf de zevende plaats probeert Keijzer haar prestatie met 165.384 stemmen uit 2017 te overtreffen.

De definitieve lijst wordt op het virtuele CDA-congres van 12 december vastgesteld. Daar worden geen grote wijzigingen verwacht. De Jonge heeft in het kabinet gezegd: “We moeten de derde golf zo lang mogelijk voor ons uit duwen.’’ Intussen moet De Jonge rond kerst uitrusten van het afgelopen half jaar. En kracht opdoen voor een energievretende verkiezingscampagne. En bidden dat hij meer dan de negentien zetels van Buma haalt. En dat hij de meeste voorkeursstemmen van het CDA krijgt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden