Plus MH17

Zusjes verloren ouders en broer bij MH17-ramp: ‘We laten ons leven niet verpesten’

Mirjam en Sandra Ploeg verloren bij de ramp met MH17 hun ouders en broer. Het gemis is groot, maar ze vieren het leven. ‘We zijn heel positief ingesteld. We kijken liever vooruit. Dat hebben we van onze ouders meegekregen.’

Mirjam (27) en Sandra Ploeg (23). Beeld Koen Verheijden

Onlangs lazen Mirjam en Sandra Ploeg complottheorieën over MH17. De grootste hersenspinsels kwamen voorbij. Dat het toestel van Malaysia Airlines, waarin hun ouders Alex en Edith en broer Robert zaten, gekaapt is en nu in Rusland staat, bijvoorbeeld.

“Hilarisch!” zegt Sandra (23) lachend. Vervolgens droogjes: “Soms vragen mensen of ik hoop dat mijn vader nog ergens in leven is. Nou, ik weet 100 procent zeker dat je een aanslag met een BUK-raket niet overleeft.”

Alex Ploeg is – net als de 15-jarige Gary Slok – nog steeds niet geïdentificeerd. De kans dat nog stoffelijke resten terugkomen, is klein. Mirjam (27): “Voor de familie is dat moeilijk te accepteren. Ik blijf het vooral raar vinden dat helemaal niets van hem gevonden is. Hij was vrij groot. Zijn collega’s in Azië noemden hem ‘Boeddha’, omdat hij een dikke buik had en altijd lachte.”

De zussen hebben de kunst van het lachen van hun vader geërfd. Ze zitten vol vrolijkheid en luchtigheid. Mirjam: “We zijn heel positief ingesteld. We kijken liever vooruit. Dat hebben we van onze ouders meegekregen.”

Verkering

Om dat te begrijpen, moeten we terug in de geschiedenis. Het jaar van de vliegramp zouden Alex (1956) en Edith (1961) hun 33ste trouwdag vieren. Edith was als 13-jarige al smoorverliefd op Alex, maar hij was niet geïnteresseerd in een veel jonger meisje. Edith volhardde. Drie jaar later kregen ze alsnog verkering, een jaar later verloofden ze zich en weer drie jaar later trouwden ze.

Edith was röntgenlaborant in een ziekenhuis. Ze zette daar een echoscopie-afdeling op. Sandra: “Na de ramp vonden we ook deelcertificaten van de Vrije Universiteit: kwantummechanica en aardwetenschappen.”

Tropische vissen

Alex studeerde ichtyologie (viskunde). Hij was verzot op tropische vissen. Voor zijn promotieonderzoek gingen ze samen naar het Amazone-gebied. Hij ontdekte een nieuwe vissoort, die hij vernoemde naar zijn vrouw: Crenicichla edithae.

Later emigreerden ze naar de Antillen. Daar ging Alex als viskweker aan de slag op Aruba en Bonaire, waar Mirjam werd geboren. Anderhalf jaar later, toen Robert op komst was, keerde het gezin terug naar Nederland. Daar kwam later ook Sandra ter wereld.

Alex werkte meestal thuis. Zijn kantoortje in de tuin stond vol kweekkasten met gifkikkers. Sandra: “Als kind vond ik het gênant. Soms vonden we bij het stofzuigen een dode kikker onder het tapijt. Het hele huis zat vol fruitvliegjes, die hij aan de kikkers voerde.”

Alex nam de kinderen geregeld mee naar een reptielenbeurs of Duitse forellenkwekerij. Sandra: “Hij heeft ons geleerd van dieren te genieten. Tijdens vakanties kreeg degene die als eerste een hagedis of salamander zag een euro. Dat was hij natuurlijk altijd zelf.”

Hij was actief bij twee brancheorganisaties (huisdierensector en tropische siervissen) en reisde meerdere keren per jaar naar zijn geliefde Azië. Soms zat hij met de premier van Maleisië of de koning van Thailand om de tafel.

Honderd dingen tegelijk

Edith ontpopte zich als een duizendpoot. Ze gaf kinderen les in EHBO, koken, Tai Chi, biologie. En ze had een eigen bedrijf (De Toverkist), waarmee ze kisten met spelletjes en zelfgemaakte verkleedkleren verhuurde. Sandra: “Ze maakte van haar hobby’s haar werk.” Mirjam:  “Ze was hartstikke druk met honderd dingen tegelijk. Maar ze was goed en succesvol in alles wat ze deed.”

Broer Robert (1993) was een ‘geval van apart’, erg op zichzelf. Een whizzkid die gek was van ict, zich opsloot in zijn kamer om tot diep in de nacht achter meerdere computers spelletjes te programmeren (gamedesign). “Je moest hem goed leren kennen,” vertelt Mirjam. “Niet veel mensen drongen tot hem door. Hij was slim, maar haalde met pijn en moeite het vmbo. Hij interesseerde zich niet voor vakken die hij onzin vond.”

Op het mbo en hbo, waar hij de opleiding gamedesign deed, bloeide Robert op. Hij haalde negens en tienen, kreeg vrijstelling voor vakken en doorliep versneld de opleidingen. Mirjam: “Eindelijk volgde hij vakken die hij leuk vond, met mensen die dezelfde interesses hadden. Hij had daar veel vrienden, werd snel volwassen en socialer.”

Toen Alex, Edith en Robert op vlucht MH17 stapten, was hun eindbestemming Bali. Ze zouden rondreizen en Alex had overal kennissen waar ze konden slapen. Roberts boezemvriend Robin Hemelrijk (17) mocht mee. Het was zijn eerste vliegreis.

Robert Ploeg met zijn zussen Mirjam en Sandra Beeld privebeeld

De zussen bleven in Nederland. Sandra, die enkele dagen eerder 18 was geworden, wilde niet meer mee. “Ik had mijn eindexamen gehaald en had net een vriendje. Ik wilde met vriendinnen op vakantie en genieten van de vrijheid.”

Bij Mirjam was het gecompliceerder. Zij had enkele jaren daarvoor het huis verlaten. “Mijn ouders waren heel beschermend. Ik studeerde in Amsterdam, maar mocht niet werken of op kamers. Ik ging rebelleren. We hebben twee jaar geen contact gehad.”

Contact hersteld

Een paar maanden voor de ramp brak Mirjam met haar ex. Het contact werd hersteld en haar ouders hielpen haar met een nieuwe woning. “De dag na de ramp zou ik verhuizen. We hadden maanden geklust, alles was klaar en ingepakt. Uiteindelijk heb ik er geen dag gewoond,” vertelt Mirjam.

“Ik was blij dat het contact net hersteld was, maar het was nog niet zo goed als ik wilde. Ik vind het jammer dat ik zoveel tijd ben verloren. Ik zie gezinsfoto’s waar ze met z’n vieren op staan. Dan besef ik dat ik veel gemist heb. Tegelijk had ik anders nooit kunnen worden wie ik nu ben.”

Op de ochtend van vertrek bracht Mirjam – met een enorme kater – het reisgezelschap naar Schiphol. “We maakten thuis nog een foto van onze voeten op de tafel, want dat mocht nooit. We app’ten we de foto, maar die is nooit aangekomen.”

De zussen gingen een kastje ophalen van Marktplaats. Onderweg hoorden ze van de moeder van Robin dat het vliegtuig was neergestort. “Ik heb de auto langs de kant gezet en we hebben samen flink zitten janken,” vertelt Mirjam. “Toen Piet, onze oom, ook belde, wisten we het zeker. Piet had ons nog nóóit gebeld.”

Sandra: “Het eerste wat ik zei toen Piet aan de deur stond was: wat ben ik blij dat ik net 18 ben, anders was jij mijn voogd geworden. Zo erg. Ik begreep niet waarom hij onze voogd was. We zagen hem nooit.”

Mirjam: “Sinds de ramp zijn we erachter gekomen dat hij heel erg leuk is. Hij lijkt veel op onze vader.”

‘Kom me redden!’

Voor opa en oma Ploeg kwam de klap extra hard aan. Hun dochter, de tweelingzus van Piet, was al eerder overleden. “Dat hebben ze nooit verwerkt,” zegt Mirjam. “Oma was daardoor depressief. Toen MH17 daaroverheen kwam, was het echt klaar. Ze zei alleen maar: ik wil ook dood. Ze droomde geregeld dat papa nog leefde en dat hij tegen haar zei: ma, ik ben er nog, kom me redden.” Oma overleed enkele maanden geleden. 

Mirjam trok na de vliegramp direct bij Sandra in. “We hebben de matrasjes naar beneden gesleept en zijn in de woonkamer gaan slapen. Toen ik de eerste ochtend wakker werd, keek ik eerst of ze nog ademde. Het stelde me gerust dat zij er in ieder geval nog wel was.”

Familierechercheurs kwamen langs, ze werden overladen met kaarten en bloemen, en moesten veel zaken regelen. Familie, vrienden en buren bekommerden zich om hen. Onbekenden staarden hen aan als ze boodschappen deden. Mirjam: “We durfden geen kant en klaar maaltijden te kopen, omdat we bang waren dat mensen zouden denken dat we niet voor ons zelf konden zorgen.”

Familieberaad

Bij alle praktische zaken kregen ze hulp van hun ooms. Mirjam: “Ze hebben veel voor ons gedaan. Daar zijn we heel dankbaar voor.  Soms namen ze ons iets te veel uit handen. Dat was goed bedoeld, maar in een familieberaad hebben we gezegd dat we dat niet wilden. We zijn zelfstandig opgevoed.”

Na anderhalve maand werd eerst Edith geïdentificeerd. Door een misverstand kregen ze - tegen de afspraak in - details te horen. Mirjam: “We wilden wel weten om wie het ging, maar geen foto’s of details over de staat van het lichaam. Toen ze zeiden dat mijn moeder niet meer compleet was, zijn we weggelopen en hebben in de tuin staan huilen.”

Kort daarna werd Robert geïdentificeerd. Toen de identificatie van Alex uitbleef, hielden ze in november 2014 de uitvaart. Er stonden drie bloemstukken, drie foto’s en twee kisten. “Dat was raar,” zegt Mirjam. “We hadden twee mensen gecremeerd, terwijl we er drie verloren zijn.”

Robert is uiteindelijk nog een tweede keer gecremeerd, omdat telkens nieuwe resten werden gevonden. Het liefst strooien ze de as uit in Bali, zodat hun reis toch nog symbolisch voltooid wordt. In de familie is daar nog discussie over. Ze proberen met iedereen rekening te houden, maar hebben altijd het laatste woord.

De stoffelijke resten van slachtoffers bij vertrek uit Oekraïne. Beeld ANP

Zonnetje

Mirjam ging snel weer werken en vervolgde haar studie pedagogische wetenschappen. “Eind april hoorde ik dat ik afgestudeerd was. Het liefst wilde ik naar mijn ouders om te laten zien dat ik het uiteindelijk toch heb gehaald. Juist die momenten die je met ze wil delen, zijn moeilijk.”

Het gemis zit vooral in onverwachte momenten en kleine, dagelijkse dingen. In foto’s op sociale media van mensen samen met hun vader of moeder. Of in reclames voor Vaderdag en Moederdag waarin iedereen wordt opgeroepen de ouders in het zonnetje te zetten.

Nieuws over de MH17 gaat vaak langs hen heen. Bij belangrijke ontwikkelingen gaan ze naar een bijeenkomst. Als ze bijgepraat willen worden, bellen ze oom Piet, die voorzitter is van de stichting Vliegramp MH17.

“Als de ramp in de media is, denk ik niet aan het gemis van het gezin,” zegt Sandra. “Ik mis mijn ouders en broer op andere momenten. Laatst moest ik een broek vermaken. Mijn huisgenoot legde uit hoe ik moest naaien. Mama had het mij vroeger geleerd, maar toen had ik er als puber geen zin in. Dat maakte me emotioneel.”

Mirjam woont nu in het huis van haar ouders. Ze heeft alles rigoureus veranderd. Het kantoortje van haar vader is uit de tuin verwijderd, de gifkikkers zijn aan een kennis gegeven. De harp van Edith, waar ze vaak slaapliedjes voor de kinderen op speelde, staat op zolder.

Sandra en Mirjam hebben allebei een verhuisdoos met persoonlijke spullen bewaard, zoals de lievelingsjurk van Edith en haar horloge dat nog stilstaat op de tijd van de vliegramp, een jasje van Alex, en de judo-banden van Robert.

Röntgenfoto's

Mirjam: “We hebben alleen spullen bewaard waarvan wij het verhaal erachter kennen. Zo hebben we bakken vol röntgenfoto’s van vissen uit de Amazone. Die heeft papa gemaakt tijdens zijn onderzoek. Daar wil ik ooit eens een kunstwerk van maken.”

Sandra is nu afgestudeerd in psychologie. Ze gaat haar vader achterna: biologie. Afgelopen jaar studeerde ze in Australië. Ze maakte een rondreis door Azië. “Ik vond het raar om op het vliegveld van Singapore te staan, omdat ik dat herkende van foto’s van mijn vader.”

Vogelhuisje

Naar de herdenking bij het Nationaal Monument MH17 gaan ze nooit. Ze hebben er een paar jaar geleden drie bomen geplant voor hun ouders en broer. Sindsdien zijn ze er niet meer geweest. Ze willen er nog een keer een vogelhuisje bij zetten.

Sandra: “Vanaf het begin zijn we heel veerkrachtig geweest. We hebben de draad snel weer opgepakt. MH17 heeft mijn leven compleet veranderd maar ik laat het niet verpesten.”

Als ze iets van hun ouders geleerd hebben, dan is het dat ze hun dromen moeten najagen. Alex en Edith klommen steeds hogerop, maar bleven bescheiden. Sandra vroeg haar vader ooit wat hij met 1 miljoen euro zou doen. “Helemaal niks, zei hij. Ik heb zo’n leuke baan. Ik wil gewoon blijven doen wat ik nu doe. Papa en mama deden waar ze gelukkig van werden. Die levenswijsheid neem ik nu mee.”

Oproepje
Mirjam en Sandra Ploeg willen graag verhalen van andere nabestaanden optekenen en bundelen. Omdat ze zich niet altijd kunnen vinden in het beeld van ‘dé nabestaande’ , zoals dat soms in de media geschetst wordt. Daarom zijn ze op zoek naar andere verhalen. Die willen ze vastleggen in een boek of documentaire. Nabestaanden die willen meewerken, kunnen een mail sturen naar mm.se.ploeg@gmail.com.

Nationaal Monument MH17 Beeld ANP

Het is vijf jaar na de crash van de MH17. Nabestaanden zijn er nog dagelijks mee bezig en niet alleen in Nederland. Zelfs vanuit Maleisië komen nabestaanden naar het monument in Park Vijfhuizen..

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden