PlusExclusief

Zuidasadvocaten breken met Kremlin, maar kunnen niet halverwege de operatie weglopen

Advocatenkantoor Houthoff stopt met het vertegenwoordigen van de Russische staat en daaraan gelieerde personen en bedrijven. Kan dat zomaar?

Wouter Laumans en Bas Soetenhorst
De Ito-toren waarin Houthoff gevestigd is. Beeld Hollandse Hoogte / Berlinda van Dam
De Ito-toren waarin Houthoff gevestigd is.Beeld Hollandse Hoogte / Berlinda van Dam

Het moeten stevige discussies zijn geweest binnen de muren van de Ito-toren op de Amsterdamse Zuidas. Woensdagmiddag meldde advocatenkantoor Houthoff te onderzoeken of de relatie met ‘bepaalde cliënten’ kon worden herzien, donderdagochtend verklaarde het afscheid te nemen van het Kremlin.

Houthoff behoort tot de grootste advocatenkantoren van Nederland, een positie die het mede verwierf door riante klussen voor Moskou. Op de website laat Houthoff zich voorstaan op juridische successen voor het Kremlin, zoals het (in eerste instantie) afwenden van een schadeclaim van 50 miljard dollar van oud-aandeelhouders van olieconcern Yukos. Ook wordt vermeld dat het kantoor Rusland vertegenwoordigt bij het afweren van claims van Oekraïense investeerders op de door president Poetin geannexeerde Krim. Hier staat 7 miljard dollar op het spel.

Houthoff is zeker niet de enige speler op de Zuidas die volop zaken deed met Rusland. Ook grote kantoren als De Brauw en NautaDutilh stonden Russische klanten bij. Dat laatste kantoor volgt het voorbeeld van Houthoff en stopt daar nu mee, meldt onderzoekssite Follow the Money.

Eindeloze reeks rechtszaken

Met de Russische Federatie en Gazprom als klanten verwierf Houthoff de afgelopen jaren een dubieuze bijnaam: het Kremlinkantoor. Een groot deel van het werk draaide om Yukos, het olieconcern dat de nek werd omgedraaid nadat de eigenaar uit de gratie was geraakt bij Poetin. Oud-aandeelhouders van het deels in Nederland gevestigde bedrijf proberen al sinds 2005 hier financiële genoegdoening te krijgen. Het heeft geleid tot een eindeloze reeks rechtszaken, die nog altijd niet ten einde is. Dat maakt het niet eenvoudig voor Houthoff om het bijltje erbij neer te gooien. Want een nieuwe advocaat wacht kilometers aan dossiers.

“Je kunt als chirurg ook niet halverwege de operatie weglopen,” zei Houthoffadvocaat Rob Meijer afgelopen dinsdag tegen deze krant. Meijer speelde een belangrijke rol in grote zaken van de Russische Federatie. “Je moet je job afmaken. We hebben na zorgvuldige afweging zo’n zaak op ons genomen. Dan zijn we professioneel met zo’n dossier bezig en niet met de goedheid of slechtheid van een klant.”

Ontduiken van sancties

Bij de afwikkeling van de relatie met het Kremlin is een rol weggelegd voor de deken van de Orde van Advocaten, Evert-Jan Henrichs. Eerder deze week waarschuwde hij advocaten extra alert te zijn op klanten die hulp vragen bij het ontduiken van de internationale sancties. Ook zei hij een discussie te willen over de wenselijkheid dat advocaten de belangen van de Russische overheid verdedigen.

Over dat laatste hoeft hij met Houthoff niet meer in gesprek. Wel moet hij als toezichthouder nagaan of het kantoor zich aan de gedragsregels houdt. Centraal staat artikel 14: ‘Wanneer de advocaat besluit een hem verstrekte opdracht neer te leggen, dient hij dat op zorgvuldige wijze te doen en dient hij ervoor zorg te dragen dat zijn cliënt daarvan zo min mogelijk nadeel ondervindt.’

Op zoek naar een ander

Dat betekent niet dat Houthoff vastzit aan het Kremlin zolang dat geen nieuwe advocaat op heeft gevonden, zegt Diana de Wolff, bijzonder hoogleraar advocatuur aan de Universiteit van Amsterdam. “Je hoeft niet te wachten tot er een andere advocaat is. Je kunt de overeenkomst opzeggen en zeggen: je moet op zoek naar een ander. Als Houthoff alle bij de lopende zaken aan betrokken partijen meldt dat het zijn werkzaamheden neerlegt en vraagt om procedures aan te houden tot de klant een andere advocaat heeft, handelt het conform de regels.”

Als er op zeer korte termijn een zitting zou zijn in bijvoorbeeld de Yukoszaak, zou Houthoff daar niet meer voor kunnen weglopen. Maar als dat over pakweg een halfjaar het geval is, hoeft het kantoor niet meer op te draven, aldus De Wolff. Zelfs niet als Rusland in de tussentijd geen opvolger heeft gevonden. “Als een klant een zaak verpest waardoor je als advocaat het vertrouwen verliest, is dat de verantwoordelijkheid van de klant. Dat is hier in feite aan de hand.”

Nieuwe advocaat aanwijzen

Als het echt niet lukt een nieuwe advocaat te vinden, kan Rusland aankloppen bij de deken, die er een kan aanwijzen. Dat zal niet eenvoudig zijn, voorziet De Wolff. “Slechts een handjevol kantoren is toegerust op dit soort megazaken. Maar niemand zal zijn handen aan Moskou willen branden. Die andere kantoren denken: straks krijgen wij van alles over ons heen en dreigen we klanten of medewerkers te verliezen. Dat zou ook voor de deken een reden kunnen zijn om geen nieuwe advocaat aan te wijzen.”

Mogelijk komt Rusland met advocaten uit een andere EU-lidstaat op de proppen, oppert De Wolff.

Henrichs zegt als deken niet in te kunnen gaan op individuele zaken. “Ik kan alleen zeggen dat Houthoff me heeft benaderd met de mededeling dat het de relatie met de Russische Federatie wil beëindigen en of ik kan adviseren hoe dat op zorgvuldige manier kan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden