PlusAchtergrond

Zorgverleners na de eerste golf: ‘Verpleeghuis gaat niet meer op slot’

Als er een tweede coronagolf komt, dan verloopt deze heel anders dan de eerste, voorspellen zorgverleners. ‘We hebben in een half jaar best een heleboel over dit virus geleerd.’

Een zorgmedewerker aan het werk in een verzorgingshuis.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De verpleeghuizen en de wijkzorg

Na een aantal besmettingsvrije maanden, heeft ook zorginstelling Amstelring weer twee locaties waar het coronavirus rondwaart. Maar ook al lopen de cijfers verder op, over een ding is Inge Borghuis, voorzitter van de raad van bestuur van Amstelring, heel stellig: “Ik sluit geen verpleeghuizen meer voor bezoek.” Althans: geen héle zorginstellingen. 

“Als er een uitbraak is in een kleine woongroep, dan zou je die tijdelijk dicht kunnen doen.” Maar dan korter en flexibel waar het kan. In het begin van de coronacrisis gingen de verpleeghuizen voor bezoek compleet op slot, zelfs voor de echtgenoten en de kinderen. Vreselijk en onmenselijk, vindt Borghuis, die toen als een van de eersten opperde: ‘zet de deur van het verpleeghuis op een kier’.

Volgens haar is er nu veel meer oog voor de emotionele impact van zo’n isolatie. Tegelijkertijd zijn er meer maatregelen tegen verspreiding van het virus genomen, waardoor zo’n drastische ingreep niet meer nodig is. Zo dragen zorgmedewerkers van Amstelring, ook de wijkverpleegkundigen en verzorgenden die aan huis komen, preventief mondkapjes en andere beschermende kleding. 

“Wij hadden altijd al wel mondkapjes, maar in het begin was het aan de medewerkers zelf om te beslissen of ze die preventief wilden gebruiken.” Vanwege een tekort aan beschermingsmiddelen konden zorgverleners in de ouderen-, gehandicapten- en wijkzorg van veel andere zorginstellingen niet of nauwelijks aan deze spullen komen.

“Nog een belangrijk verschil: We hadden altijd al wel een eigen testspreekuur, waardoor we niet afhankelijk waren van de testcapaciteit van de GGD. Maar nu testen we nog ruimhartiger. Bij elk signaal testen we de bewoner of de medewerker. Als die positief blijkt, dan testen we iedereen die met deze persoon in contact is geweest. Zo hebben we onlangs op één locatie 62 medewerkers en bewoners getest.”

Tel daarbij op dat de ventilatiesystemen in de locaties onder de loep zijn genomen, dat de activiteiten minder druk zijn en dat de 1,5 metermaatregel wordt gehanteerd, dan denkt Borghuis, al met al, dat een onverhoopte tweede golf een ander karakter zal hebben dan de eerste. Al maakt ze zich wel zorgen over de bezetting van het personeel door opgespaarde vakantiedagen, ziekte en quarantaine. Bovendien is nog lang niet iedereen uitgerust van de eerste piek. “Ik merk dat we de energie bij elkaar moeten rapen. Eerst hadden we de coronapiek, toen de hittegolf en wat komt er nu op ons af?”

De huisartsen

Ernstig zieke covidpatiënten moeten de keuze hebben om thuis te sterven. Door schaarste aan middelen en wijkverpleegkundigen kon dat bij de vorige piek niet, maar nu liggen er afspraken waardoor het in de toekomst wel kan, zegt vicevoorzitter van het Crisisteam huisartsen en medisch directeur van de huisartsenorganisatie Roha, Stella Zonneveld. 

“Tijdens de coronapiek waren er ook mensen die thuis wilden sterven. Dan moet je 24 uursthuiszorg inzetten en dan heb je spullen nodig als zuurstof en pompen om medicatie toe te dienen. Maar met zoveel schaarste lukte dat niet.” Die mensen moesten dus tegen hun wil naar een ziekenhuis of verpleeghuis waar geen naasten op bezoek mochten komen. Dat moet echt anders, zegt Zonneveld.

Inmiddels hebben huisartsen veel ervaring met zorg op afstand en voor een groot deel van de klachten kan dat ook voortbestaan. “Als iemand thuis een bloeddrukmeter heeft, dan kan je aan de telefoon of per mail natuurlijk prima de waardes met de huisarts doornemen. Al blijven er natuurlijk genoeg klachten waarvoor een fysiek bezoek nodig is.”

Maar die patiënt moet dan wel naar de huisarts dúrven komen. Tijdens de coronapiek werd de huisarts gemeden, uit angst voor besmetting of vanuit de vrees om de toch al drukke dokter ‘lastig te vallen’. Ook op de spoedeisende hulp zagen ze veel minder ‘gewone’ patiënten. Gevolg: mensen bleven langer met klachten rondlopen die juist snel onderzocht moeten worden, zoals bijvoorbeeld druk op de borst of verdachte plekjes op de huid. “We moeten onze patiënten goed informeren dat het veilig is en dat ze welkom zijn, maar altijd pas na telefonisch overleg.”

De ziekenhuizen

Toen in maart de eerste covidpatiënten werden binnen gebracht, waren de specialisten verbluft over het grote aantal bloedpropjes dat ze zagen. Nu krijgt elke patiënt meteen bij binnenkomst antistollingsmiddelen. “Dat scheelt embolieën en herseninfarcten,” zegt internist-infectioloog Kees Brinkman van het OLVG.

In het begin van de pandemie hadden artsen behalve ondersteuning van de ademhaling en pijnstilling vrij weinig aan de zieke patiënt te bieden. Nu worden middelen ingezet die de sterfte verminderen en het ziekenhuisverblijf verkorten. “We hebben in een half jaar best een heleboel geleerd over dit virus. Met een pakket aan middelen hopen we mensen die met Covid in het ziekenhuis komen, minder ziek te laten worden.”

Een belangrijk medicijn dat wordt ingezet is de ontstekingsremmer dexamethason. Uit onderzoek van het Britse Oxford blijkt dat het middel de sterfte onder ernstig zieke coronapatiënten kan verlagen door het overactieve afweersysteem te remmen.

Nog een medicijn dat wordt ingezet is het antivirale middel remdesivir, dat de ligduur kan verkorten, maar ook bijwerkingen heeft. “Dit is niet het wondermiddel waar we allemaal juichend van op de banken gaan staan, maar in studies is wel zichtbaar dat wanneer je dit vroeg genoeg geeft, je een aantal mensen van de ic kan afhouden. Dat lijkt gunstig.” Om daaraan toe te voegen: “We zijn we er nog lang niet. Er wordt nog veel onderzoek gedaan naar deze en andere medicijnen.”

Ziekenhuizen werken daarnaast ook aan betere bezoekersprotocollen, zodat de schrijnende taferelen waarbij naasten niet bij hun dierbaren op de afdeling mochten komen, in de toekomst worden voorkomen.

Ook is het streven om de gewone zorg zoveel mogelijk gewoon door te laten gaan. Dat is beter voor de patiënt, maar ook voor de zorgverlener, zegt Brinkman. “Want als je de coronazorg kan afwisselen met de gewone zorg, dan houdt dat je scherper en vitaler. Stel dat dit nog twee jaar duurt, dan heb je toch personeel nodig dat zich hiervoor wil blijven inzetten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden