‘Zomerstress’ in de zorg: douchebeurt geregeld overgeslagen

Verpleegkundigen en verzorgenden lopen deze zomer opnieuw op hun tandvlees. Bijna de helft van hen ervaart nog meer werkstress dan vorig jaar. ‘We vragen de patiënt om zichzelf te wassen.’

Ziekenhuis­personeel in het hele land voert deze zomer actie voor 5 procent loons­verhoging en een verlaging van de werkdruk. Deze week werd actie gevoerd bij het OLVG. Beeld ANP/Robin van Lonkhuijsen

Door het aanhoudende personeelstekort en de vakanties van de huidige collega’s lukt het de zorgsector amper de roosters te dichten. Net als vorig jaar wordt onder het personeel getost en gediscussieerd wie zijn vrije dagen mag opnemen. 

Soms moet personeel zelfs eerder terug­komen van vakantie. Dat blijkt uit een peiling van de beroepsvereniging van verpleegkundigen en verzorgenden V&VN onder bijna duizend zorgmedewerkers. Slechts 10 procent zag een verbetering ten opzichte van vorig jaar. Voor het gros geldt: de werkdruk is toegenomen of nog even hoog.

Uitzendkrachten

De ‘zomerstress’ heeft ook effect op de cliënten, vertelt wijkverpleegkundige Coralien Merkens (28), die in De Bilt werkt. “We zoeken naar manieren om onze rondes korter te maken, zodat we één medewerker minder hoeven in te roosteren. Zo vragen we aan cliënten of ze een dagje zonder steunkousen kunnen. Dat scheelt weer tien minuten per cliënt.” Ook wordt in de zomer geregeld een douchebeurt overgeslagen. “We vragen de patiënt dan om zichzelf te wassen.”

Daarnaast schakelt haar thuiszorgorganisatie Vitras, onderdeel van Santé Partners, in de zomer studenten met een zorgopleiding in om lichte taken als wassen en aankleden over te nemen. Daar zitten ook studenten diergenees­kunde tussen, die volgens Merkens met hun kennis van anatomie en fysiologie prima kunnen meedraaien. “De vele uitzendkrachten verlichten ons werk, maar ze kunnen de complexere zorg niet overnemen. Ook komen ze niet altijd opdagen.” Sommige cliënten mopperen volgens de wijkverpleegkundige over de vele wisselende gezichten. “Ik wil alleen door een bekende worden gewassen, zeggen ze. Maar dat kunnen we niet garanderen, tenzij de familie bijspringt.”

Eén op de zeven zorgmedewerkers geeft in de peiling aan dat zij tijdens hun vakantie zelf voor vervanging moeten zorgen. Bij hoge nood draaien bij Vitras ook leidinggevenden en gespecialiseerde verpleegkundigen een ronde mee, maar vaker wordt een beroep gedaan op het huidige personeel dat een paar vakantiedagen inlevert of overuren draait, zoals Merkens.

De wijkverpleegkundige legt al haar huis­bezoeken op de fiets af, maar zet in drukke zomers zoals deze hier extra vaart in. “Mijn familie en vriend fluiten me wel eens terug. ‘Je hebt nu genoeg gewerkt,’ zeggen ze dan. Maar ook als ik zes dagen achtereen hebt gewerkt, blijft het lastig nee zeggen. We willen niet dat de cliënt de dupe wordt.” De extra uren die ze draait, probeert ze later in het jaar – als het iets rustiger is – te compenseren. In de zomer kan dat zelden.

Mantelzorgers

De maatregelen die zorginstellingen nemen om de werkdruk te verlagen, zijn niet anders dan in voorgaande jaren, zegt V&VN. In de wijkverpleging worden cliëntenstops ingevoerd tijdens de zomer en ziekenhuizen kiezen opnieuw voor de sluiting van bedden of zelfs hele afdelingen. In de hele zorgsector wordt een beroep gedaan op de mantelzorgers, maar ook die lopen vaak al op hun tandvlees. Uit eerdere onderzoeken blijkt dat een op de zeven de mantelzorg die zij verlenen, zeer zwaar of overbelastend vindt.

Sonja Kersten, directeur van V&VN, vindt dat binnen de sector meer energie moet worden gestoken in het behoud van het huidige personeel. In de tweede helft van 2018 kampte de zorg­sector met 31.000 openstaande vacatures en de uitstroom is hoog. “Uit onderzoek weten we dat verpleegkundigen het meeste plezier in hun werk hebben wanneer ze minder administratielast hebben, ze zich kunnen bijscholen en ze invloed hebben op kwesties die hun werk en de kwaliteit van de zorg aangaan. Hier moet het hele jaar aandacht voor zijn.”

Het alternatief is volgens haar voortploeteren. “Met het risico dat nieuwe medewerkers af­haken door de aanhoudende werkdruk.”

Pauline Bokhorst (61) heeft 44 jaar ervaring als verpleegkundige en werkt op de uitslaapkamer van het OLVG:

“De werkdruk is altijd al hoog geweest. Toch merk ik dat het deze ­zomer nóg drukker is. Extra diensten draaien is intussen de norm. Veel collega’s vallen namelijk weg door vakantie of oververmoeidheid. Minder opnames zit er voor dit ziekenhuis niet in. Er wordt ook weinig gedaan om de werkdruk te verlagen. Ze huren wel extern personeel in, maar dat is drie keer duurder dan eigen personeel. Het lost het structurele personeelstekort trouwens niet op. Ik let er altijd op dat ik voldoende rust neem. Ik sla mijn pauzes niet over. Anders is het op mijn leeftijd niet vol te houden. Vakan­tie nemen in de zomer is eigenlijk geen probleem. Als er niet te veel mensen weg zijn, kun je er zelfs drie weken tussenuit.”

Jennifer Treijtel (37) heeft 2,5 jaar ervaring als verpleegkundige en werkt op de afdeling cardiologie van het OLVG:

“Door de verhoogde werkdruk in de zomer heb ik veel minder tijd voor de patiënten. We zijn met minder, maar het werk blijft hetzelfde. De tendens is wel dat ons takenpakket, ook buiten de zomer, steeds wordt uitgebreid. Sinds 1 juli houd ik bijvoorbeeld het hartritme van de patiënten continu in de gaten, vroeger was dat niet het geval. Het is allemaal leuk om te doen, alleen pittig wanneer je met de extreme hitte moet werken. Het ziekenhuis heeft een klimaatbeheersingssysteem, maar toch voel je de warmte na een paar diensten. Ik kan altijd wel pauzeren of een kopje koffie nemen. Het ziekenhuis probeert het werk ook zo goed mogelijk te verdelen. Toch komt het geregeld voor dat ik langer moet blijven. Iets niet afronden is namelijk geen optie. Dan ­zadel ik de volgende dienst met mijn taken op. En ze zitten zelf al tot over hun oren in het werk.”

Ula Idzikowska

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden