PlusAchtergrond

Zo kijken experts naar de dilemma’s rond de hoge energieprijzen: ‘Bedrijven moeten nu niet piepen’

Het kabinet beraadt zich dinsdag over de hoge energieprijzen. We vroegen drie deskundigen om advies. Wat zouden zij doen? ‘Verschuif de belasting van elektriciteit naar gas.’

Wat is het beste voor de 8 miljoen Nederlandse huishoudens die meer voor energie gaan betalen? Beeld Getty Images
Wat is het beste voor de 8 miljoen Nederlandse huishoudens die meer voor energie gaan betalen?Beeld Getty Images

Natuurlijk, regeren is vooruitzien, maar hoe ver precies? Het kabinet wordt nú geconfronteerd met burgers en bedrijven die klagen over hun hoge energierekening. Wie je er buiten de politiek echter om vraagt, beklemtoont: heb oog voor de langere termijn.

We willen uiteindelijk van het gas af, zegt Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, de stichting die Nederland sneller duurzaam wil maken. “Dat heb je niet morgen gefikst, dus ik kan me voorstellen dat je armere mensen nu tegemoet komt.” Maar niet alles en iedereen. “Rijkere mensen moet je niet helpen hun gasrekening te betalen, die kun je beter stimuleren versneld over te stappen naar duurzame alternatieven.” En bedrijven? “Die redden zichzelf wel. Die zijn hun energieverbruik al gaan minderen. Ze moeten ook niet piepen. Vorig jaar klaagden ze ook niet toen de energieprijzen heel laag waren en ze lekker konden verdienen.”

Energieneutraal

Dus geen paniekvoetbal, zegt Minnesma, maar eindelijk eens ernst maken met de energietransitie. “We hadden deze problemen als land kunnen voorkomen als we op tijd waren begonnen. Zoals iedereen weet die zelf zijn huis energieneutraal heeft gemaakt. Die gebruiken allang geen gas meer.”

Mooi, maar wat hebben mensen in een tochtige huurwoning daar nu aan? Een minister Minnesma zou onmiddellijk de verhuurderheffing afschaffen, de speciale belasting voor woningcorporaties. “Met als voorwaarde dat de corporaties die de komende drie jaar gebruiken om hun woningen energieneutraal te maken.”

Ook Ron Wit, directeur energietransitie bij Eneco, staat niet te springen om de hoge gasprijs te compenseren. “Je moet uitkijken met de politieke reflex nu om de belasting op aardgas te verlagen, want dan verlaag je de prikkel om te verduurzamen. Ook blijf je dan langer sterk afhankelijk van de import van landen zoals Rusland. We moeten van onze verslaving af.”

Veel meer btw binnenhalen

Tegelijk heeft Eneco wel een concreet voorstel voor het kabinet. Een groot deel (circa 40 procent) van de energierekening bestaat uit belastingen. “Verschuif de belasting van elektriciteit naar gas”, doceert Wit. “Nu gaan we met de huidige stijging van de gasprijzen natuurlijk niet de belasting op gas verhogen. Maar de energiebelasting op elektriciteit verlagen kan wél.”

Hij stelt voor om de belasting op stroom te halveren en de Opslag Duurzame Energie (ODE) voor elektriciteit af te schaffen. “Dat levert een gemiddeld gezin 400 euro op. Volgens ons is dat sociaal, omdat het gezinnen voor honderden euro’s compenseert. En groen omdat het de prikkel om te besparen op gas in stand houdt en de beweging naar schonere elektriciteit bevordert.”

Er zijn 8 miljoen huishoudens in Nederland, dit voorstel kost grofweg 2,4 à 2,5 miljard euro. Hoe dit te betalen? “Door de hoge gasprijzen haalt de overheid véél meer btw binnen, ik schat al snel 1,5 miljard euro”, zegt Wit. “Je kunt er met een timmermansoog natuurlijk best zo naar kijken.”

Linde Kattenberg doet promotieonderzoek aan de Universiteit van Maastricht en deelt haar data: “Voor 2000 euro per woning kun je de gasrekening al structureel met meer dan een kwart omlaag brengen. Door niet álles te doen, maar alleen isolatiemateriaal aan te brengen in kruipruimtes onder de vloer en in spouwmuren. Dat kan binnen één dag.” Van de 550.000 Nederlanders die kampen met ‘energiearmoede’ zijn er 66.000 eigenaar van hun woning. “Als de overheid die helemaal zou betalen is ze 132 miljoen euro kwijt.” Van de huurders huurt driekwart bij een woningcorporatie. Daarvoor kijkt Kattenberg net als Minnesma naar de verhuurderheffing.

Slecht geïsoleerd

Vergelijk dat met verlaging van de energiebelasting. Die kost de overheid 500 miljoen, en levert elk huishouden ongeveer 45 euro op. Zowel die in goed geïsoleerde woningen, die volgend jaar naar schatting 170 euro meer voor hun energie betalen, als in slecht-geïsoleerde woningen, die tegen een verhoging van 750 euro of meer aanhikken. “Als je bedenkt dat juist in die slecht geïsoleerde woningen mensen met de laagste inkomens wonen, is zo’n belastingverlaging dus niet heel effectief”, zegt Kattenberg. Natuurlijk, isolatiebedrijven worden op dit moment overvraagd, dus vind maar eens iemand. “De wachttijd in Zuid-Limburg is nu zes weken. Die zal elders best langer zijn. Maar geen jaren. Het blijft toch echt beter om de stookkosten omlaag te brengen dan om ze compenseren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden