Plus

Zij die nu wachten op een prik, hebben de grootste kans in het ziekenhuis te belanden

Terwijl de derde coronagolf aan kracht wint, ligt het prikken met het AstraZenecavaccin voorlopig stil. Juist de groep die met deze prik beschermd zou worden, loopt een relatief groot risico in het ziekenhuis te belanden.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

De Europese medicijnwaakhond EMA stelde dinsdag dat landen er verstandig aan doen door te gaan met vaccineren. Op een ingelaste persconferentie stelde EMA-directeur Emer Cooke dat er geen aanwijzing is dat de zeldzame gevallen van ernstige trombosecomplicaties een gevolg zijn van een prik met het AstraZenecavaccin.


Een definitieve conclusie wordt donderdag verwacht, maar Cooke benadrukte dat het vaccin een gunstig effect lijkt te hebben op het terugdringen van ziekte en overlijden. Het Nederlandse ministerie van Volksgezondheid wil nog niet reageren op het statement. Het ministerie maakte zondag bekend het vaccineren met AstraZeneca twee weken stil te leggen.

Niet iedereen is het daarmee eens. Peter van der Voort, hoofd intensive care van het UMC in Groningen, stelt dat de mogelijke consequenties van een coronabesmetting voor de mensen die nu aan de beurt zouden zijn, veel ernstiger zijn dan het eventuele risico op trombose. “Ik vind het een heel voorbarig besluit. Ook mensen met zwaar overgewicht kregen tot dit weekend de AstraZeneca-prik; voor hen zijn de risico's van een besmetting echt ontzettend groot.”

Derde golf

Het besluit komt bovendien op een moment dat de derde golf plots aan kracht lijkt te winnen. In een week tijd nam het aantal besmettingen met bijna een kwart toe, becijferde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu gisteren. De drukte in de ziekenhuizen neemt ook weer toe.

De keuze om wel of niet door te gaan met AstraZeneca heeft in potentie forse gevolgen voor de situatie in de zorg. Juist de groepen die het vaakst in het ziekenhuis terechtkomen, wachten nog op een prik, blijkt uit een analyse van deze krant. Een overzicht.

Groep 1: zij die nu op AstraZeneca wachten

Naast mensen met het syndroom van Down, personen die lijden aan morbide obesitas en personeel in de langdurige zorg zijn de mensen in de leeftijdsgroep 60-64 de belangrijkste groep die met de eerste lading AstraZeneca-vaccins geprikt zouden worden. Dit is een cruciale groep; als zij beschermd zijn, heeft dat direct effect op de bezetting van de ziekenhuizen.

Uit cijfers van stichting Nice blijkt dat sinds het begin van de crisis 16 procent van de intensivecareopnames iemand uit deze leeftijdscategorie betrof. Bij de verpleegbedden gaat het om 9,6 procent. Daarmee komt deze groep verhoudingsgewijs vaak in het ziekenhuis terecht. Ruim 6 procent van de Nederlanders (1,1 miljoen) behoort tot deze groep. Op de sterfte zal het inenten van deze groep een veel kleiner effect hebben: 2,3 procent van de coronadoden was tussen de 60 en 64.

Groep 2: zij die het verschil kunnen maken

Er is eigenlijk maar één groep die verhoudingsgewijs nog meer druk op de ziekenhuizen legt. Dat zijn de mensen tussen de 65 en 74 jaar. Zij zorgden voor bijna 37 procent van de ic-opnames en 23,1 procent van de coronapatiënten op verpleegafdelingen. Hier valt met vaccinatie dus heel veel voordeel te halen. Ongeveer 2 miljoen Nederlanders (11,7 procent) behoren tot deze groep.

Het beschermen van deze groep zal ook de sterfte verder naar beneden helpen: 14 procent van de coronadoden valt in deze categorie.

Helaas is deze groep nog niet aan de beurt. BioNtech-Pfizer- en Moderna-vaccins gaan eerst naar de alleroudsten, dat proces is volop gaande. De AstraZeneca-vaccins zijn gereserveerd voor 60-64 jarigen, omdat de Gezondheidsraad eerder oordeelde dat er te weinig bekend was over het effect van die prik op ouderen. Inmiddels ligt er wel een positief advies, maar minister De Jonge moet daar nog op reageren.

Groep 3: de 75-plussers

De mensen tussen de 75 en 79 jaar zijn nu aan de beurt. Uit een overzicht van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu blijkt dat 7 procent van deze mensen een eerste prik ontvangen heeft. Ook deze groep (ruim 600.000 Nederlanders, 3,5 procent van de bevolking) legt nu nog een relatief hoge druk op de ziekenhuizen. Van de ic-opnames namen zij het afgelopen jaar 11,8 procent voor hun rekening, van het aantal bezette verpleegbedden 14 procent. Ook overlijden uit deze groep relatief veel mensen aan corona: ruim 15 procent van de doden is tussen de 75 en 79 jaar.

Groep 4: zij die al profijt hebben

De groep die qua gezondheid het allermeest te vrezen heeft van het coronavirus, is inmiddels ook het beste beschermd. Grofweg driekwart van de 80-plussers heeft ten minste één prik ontvangen. Dat heeft direct invloed op de sterftecijfers. Die zijn gehalveerd, van zestig per dag half februari naar minder dan dertig per dag nu.

Van alle Nederlandse coronadoden betrof twee derde een 80-plusser. Dit terwijl zij nog geen 5 procent van de bevolking uitmaken. In de ziekenhuizen zijn de alleroudsten minder oververtegenwoordigd, maar zeker op verpleegafdelingen kan het vaccineren van deze groep verschil maken. Tachtigplussers namen ruim een kwart van de opnames buiten de ic voor hun rekening.

Dat het aantal ziekenhuisopnames in Nederland de laatste weken ondanks de voortgang in vaccinaties niet krimpt, is een extra aanwijzing dat de epidemie groeit.

Groep 5: zij die achteraan in de rij staan

De groep die als laatste aan de beurt is: de 60-minners, kwetsbare groepen en zorgpersoneel daargelaten. Op basis van de cijfers is daar wat voor te zeggen. Weliswaar zorgden zij voor ruim 82 procent van alle besmettingen, hun aandeel in het aantal ziekenhuis- en ic-opnames is met ongeveer 30 procent een stuk kleiner.

Wanneer deze groep precies ingeënt kan worden, is niet duidelijk. Eerder beloofde minister Hugo de Jonge (Zorg) dat iedere Nederlander die dat wilde, begin juli een eerste prik zou kunnen hebben gekregen. Door de problemen met het AstraZenecavaccin is dat onzeker geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden