PlusAchtergrond

Zelfs een vijfde coronaprik kan het immuunsysteem makkelijk aan, zeggen experts

Terwijl de boostercampagne volop aan de gang is, houdt het kabinet rekening met in het uiterste geval nog twee vaccinatierondes in 2022. Al dat gebooster, is dat überhaupt goed voor de mens? En heb je van een boosterprik meer last dan van de eerdere vaccinaties?

Chris van Mersbergen
null Beeld Getty Images/fStop
Beeld Getty Images/fStop

Nóg twee extra coronaprikken in 2022, is dat niet wat overdreven?

“Als je het mij vraagt: een beetje wel,” reageert medisch immunoloog Ger Rijkers van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg. “Het is natuurlijk goed om rekening te houden met zo’n scenario, maar ik verwacht niet dat er voor het einde van 2022 een nieuwe boostercampagne nodig is.”

Demissionair minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid erkende woensdag in een brief aan de Tweede Kamer dat het lastig in te schatten is of er komend jaar nog meer ‘oppepprikken’ gezet moeten worden, en hoeveel dan precies. Met de extra aankoop van bijna 6 miljoen Pfizervaccins, naast de 46 miljoen prikken die Nederland sowieso geleverd krijgt, is er ruim voldoende voorraad voor twee extra boosterrondes in 2022 en nog een campagne in 2023. ‘Het kabinet kiest zoveel mogelijk voor zekerheid,’ schrijft De Jonge.

Of de extra shots nodig zijn, hangt onder meer af van de vraag of er na de nu oprukkende omikronvariant nieuwe mutaties van het coronavirus opduiken. Rijkers: “En in hoeverre zo’n variant dan weer afwijkt van de vorige. Als die afwijking klein is, zal de bescherming van de boostervaccins die nu toegediend worden langer standhouden.”

Met nog twee extra boostershots kan het aantal coronavaccinaties eind 2022 zijn opgelopen tot vijf per persoon. Is dat niet slecht voor je immuunsysteem?

“Nee, zeker niet,” zegt moleculair viroloog Marjolein Kikkert van het LUMC in Leiden. “Ook als je niet gevaccineerd bent, wordt je afweersysteem regelmatig belaagd door virussen, je hele leven lang. Dat is alleen maar goed voor de werking van je afweer. En zo is het bij vaccins ook. Je immuunsysteem kan die prikken makkelijk aan, het is echt geen probleem.”

Rijkers plaatst een kleine kanttekening: “Er zit uiteindelijk wel een grens aan door blijven vaccineren tegen hetzelfde virus. Als je dat tot in het oneindige doet, zal je afweersysteem er uiteindelijk nauwelijks meer op reageren. Maar dat punt is bij corona nog lang niet in zicht. Neem het tetanusvaccin: kinderen krijgen als baby drie prikken kort achter elkaar en vervolgens nog een extra inenting als ze 4 en 9 jaar zijn.”

Heb je van een boostervaccinatie meer last dan van je eerste prik(ken)?

“Daar zijn nog geen harde wetenschappelijke gegevens over,” stelt Agnes Kant van Bijwerkingencentrum Lareb. “Maar mijn beeld is dat de veel voorkomende bijwerkingen als koorts, vermoeidheid en pijn op de prikplek nu ook weer veel gemeld worden. Verder springen de meldingen over opgezette lymfeklieren er dit keer uit, merken we.”

Volgens Kant is het moeilijk om al vast te stellen of de boosterprikken gemiddeld meer last geven, aangezien Moderna volgens eerder onderzoek meer bijwerkingen heeft dan het in de eerste fase veel toegediende Pfizer. “Dat er nu meer mensen het Modernavaccin krijgen kan schelen. En dan heb je nog te maken met combinaties: mensen die eerst Janssen hebben gehad en nu Pfizer, of toen AstraZeneca en nu Moderna. Dus het is best ingewikkeld.”

Overigens bevat de booster met Moderna maar een halve dosis van het oorspronkelijke vaccin. Dat is volgens het RIVM genoeg voor een goede immuunreactie en zou ook minder bijwerkingen geven dan een volledige dosis.

Wat biedt eigenlijk meer bescherming tegen corona: een boosterprik of een eerdere besmetting?

“Theoretisch is een echte besmetting beter,” zegt moleculair viroloog Kikkert. “Je afweersysteem krijgt dan het hele virus te zien, en niet alleen het eiwit dat wordt aangemaakt door middel van het vaccin. Dus de bescherming tegen een nieuwe besmetting kan daardoor beter en langduriger zijn dan na een coronavaccinatie. Maar dan heb je het wel over de immuunreactie na een flinke infectie. Na een milde infectie wordt waarschijnlijk minder bescherming opgebouwd. Het voordeel van een vaccin is dat de dosis die je krijgt vaststaat en vooraf goed is onderzocht.”

Medisch immunoloog Rijkers erkent dat een stevige corona-infectie goed kan zijn voor de afweer tegen de ziekte. “En het doormaken van het virus nadat je al gevaccineerd bent, levert in principe een heel mooie immuniteit op. Toch wil ik mensen, ook jongeren, die denken dat ze genoeg hebben aan hun eerste vaccinaties waarschuwen. Ook als je nu besmet raakt, kun je nog flink ziek worden. De immuniteit van je eerste prik of prikken kan zijn weggezakt. Een booster zorgt ervoor dat je weer meer antistoffen opbouwt en bovendien betere dan tijdens de eerste vaccinatie.”

Is blijven boosteren de beste oplossing in de strijd tegen het virus?

“Ik vind van niet,” zegt Kikkert. “Ik snap de gedachte dat je je eigen bevolking wilt beschermen. Maar als je het breder bekijkt, is het slimmer om de beschikbare vaccins beter te verdelen, zodat ook op andere continenten iedereen ingeënt kan worden.”

De kans op het ontstaan van nieuwe coronavarianten is groter, stelt de viroloog van het LUMC, zolang er grote gebieden zijn waar niet gevaccineerd wordt en waar het virus daardoor ongestoord kan rondgaan. “Je ziet het met de omikronvariant, die in Zuid-Afrika is ontdekt en mogelijk ook op dat continent is ontstaan. In die zin zijn deze boostercampagnes symptoombestrijding, een lapmiddel. Corona is een wereldwijd probleem, geen Nederlands probleem.”

Heb ik een boosterprik nodig voor mijn coronapas?

Vanaf 1 februari wel om zonder beperkingen, zoals verplichte coronatest of quarantaine, door de Europese Unie te kunnen reizen. 270 dagen na een tweede vaccinatie (of de enige Janssen-prik), vervalt straks de geldigheid van het Europese coronapaspoort en is een boostervaccinatie vereist, bepaalde de Europese Commissie eerder deze maand.

Nederland stelt die voorwaarde nog niet. Een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid laat weten dat gelijktrekken van de geldigheid van vaccinaties met die in Europa wordt bekeken. “In januari zal hierover meer bekend zijn. Daar lopen wij niet op vooruit.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden