Plus Achtergrond

Wrijving bij het maken van plan tegen drugsmaffia

Zo'n 350 man extra wil de politie om topcriminelen als Ridouan Taghi op te sporen. Het opmaken van dat plan ging gepaard met flinke irritatie tussen de top van de Nationale Politie en verantwoordelijk minister Ferd Grapperhaus (Justitie).

Beeld ANP

Uren na de moord op advocaat Derk Wiersum stapt minister Ferd Grapperhaus (Justitie) ferm op de verzamelde journalisten af. Met de liquidatie is 'er een nieuwe grens overschreden', stelt hij. Dus, zo lanceert hij in het Tweede Kamergebouw, is het in het leven roepen van een 'speciale brigade' die drugscriminaliteit gaat aanpakken een goed idee.

Als Erik Akerboom, de korpschef van de Nationale Politie ervan hoort, valt hij bijna van zijn stoel. Hij heeft geregeld contact met de minister uiteraard, maar dit idee is niet specifiek doorgesproken tussen de twee. Terwijl het over zíjn politie gaat. Er komt helemaal geen brigade, klinkt het binnenskamers.

De minister lijkt meters voor de troepen uit te lopen. Al ontkent Grapperhaus dat. “Want we zitten heus op één lijn.”

Verstandhouding

De 'verstandhouding' is zo dat ze elkaar bellen als er een interview verschijnt waarover de ander vragen kan verwachten, zegt hij. Maar bij de 'brigades' is er dus niet even overlegd, erkent Grapperhaus. “Maar we hebben daarover zeker wel eerder gedachtewisselingen gehad.”

Dat klopt deels, zeggen ingewijden.

De politie had al plannen in ontwikkeling. Sinds de zomer werkt de zogenoemde Portefeuillehouder Ondermijning van de Nationale Politie aan een plan om de georganiseerde misdaad aan te pakken. Het rust op vier pijlers: internationaal meer doen, de 'weerbaarheid' van steden versterken zodat criminele carrièremakers worden herkend, de jeugdaanpak verstevigen en de opsporing versterken.

“De echte grote jongens pakken, daar gaat het om. Die blijven nu - ook door een gebrek aan capaciteit - te vaak buiten schot,” weet een betrokkene.

Vleugels

In de Tweede Kamer wordt een dag na de moord op Wiersum een motie aangenomen om meer te doen tegen de drugsmaffia. Dat geeft, denkt de politie, dat plan formeel vleugels.

De hoogstverantwoordelijken op het dossier ondermijnende criminaliteit kruipen daags erna 'in een hok' om voort te borduren op het bestaande plan.

Bij de politie ontstaat ondertussen de vrees dat Grapperhaus een soort Amerikaanse DEA, de Drug Enforcement Administration, wil oprichten. Dat zou een 'losgezongen eenheid' worden die 'opereert buiten de bestaande teams om', is de angst. “Bij de politie is al zo veel kennis in huis, ze komen gewoon tijd tekort voor langdurig onderzoek,” zegt een ingewijde.

Grapperhaus probeert die vrees weg te nemen door te benadrukken dat 'welke brigade dan ook' onder de Nationale Politie zal vallen, maar bij de politie is de argwaan dan al groot.

Meer dan honderd mensen extra

Korpschef Akerboom is er niet gerust op. Nog voor hij zijn plan heeft kunnen presenteren, heeft Grapperhaus bij het tv-programma Buitenhof al gezegd dat er 'meer dan honderd mensen extra' moeten worden ingezet in de op te richten brigade.

Bovendien suggereert de minister dat ook inlichtingendiensten AIVD en MIVD zullen worden ingeschakeld om voortvluchtige criminelen als Ridouan Taghi in het buitenland op te sporen. Punt is: daar zijn die diensten niet voor. De AIVD wordt alleen ingeschakeld als een persoon een 'gevaar vormt voor de democratische rechtsorde'. Het is de vraag of onderzoeken naar drugshandelaren daaronder vallen.

Akerboom voelt zich toch al langer een speelbal van de politiek. Eerst moet er bezuinigd worden, dan weer is er geld beschikbaar. In die wispelturigheid kon de georganiseerde misdaad groeien. 'Op-en-afbeleid' noemde hij het donderdag in de Volkskrant. “Je kunt de rechtsstaat niet overeind houden en leiden zonder een constantere financiering van die rechtsstaat.”

Weinig aandacht

De korpschef maakte het al eens mee toen hij nog baas was van inlichtingendienst AIVD. Na de moord op Theo van Gogh en in de strijd met de Hofstadgroep werd er ineens geïnvesteerd in die dienst. Maar toen dat wegebde, volgden weer bezuinigingen. En daarna moest er weer geïnvesteerd worden, vanwege de hausse aan Syriëgangers.

Grapperhaus erkent overigens dat de politie te lang te weinig aandacht heeft kunnen hebben voor ondermijnende criminaliteit. “Tussen 2005 en 2015 is er, misschien door het ontbreken van financiële middelen, in de hele maatschappij te weinig aandacht voor geweest.”

Ondanks alle irritaties loopt Akerboom in de dagen die volgen met zijn plaatsvervangend korpschef Henk van Essen de deur plat bij Grapperhaus. Er moet immers toch een plan komen. Dus komt het 'oorspronkelijke' voorstel alsnog op tafel. Vier units van in totaal zo'n 350 rechercheurs en specialisten om binnen de bestaande politieteams voor meer slagkracht te zorgen.

Het is aan de minister om het verder met het kabinet te bespreken, besluiten ze ten slotte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden