Plus

Wordt ‘kroonprins’ Hoekstra de nieuwe CDA-leider?

Timing kan Wopke Hoekstra niet worden ontzegd. Een week voordat duidelijk wordt of CDA-leider Sybrand Buma vertrekt, speelt de minister zich in de kijker. Maar Buma’s opvolging is geen gelopen race.

Minister Wopke Hoekstra van Financien bij aankomst op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad. Beeld ANP

Het besluit van de gemeenteraad in Leeuwarden moet voor Sybrand Buma als geroepen zijn gekomen: komende donderdag al, en dus niet pas eind mei, wordt bekend wie de nieuwe burgemeester in de Friese hoofdstad wordt. Waarom de vergadering is vervroegd, is onbekend. Voor Buma betekent het dat zijn publicitaire lijdensweg aanmerkelijk wordt verkort.

Nog maar een paar dagen zal hij weg hoeven te lopen van de vraag waarop velen in politiek Den Haag het antwoord al denken te weten: is zijn vertrek uit de landelijke politiek aanstaande? Vanuit Friesland klinken geluiden dat Buma, geboren en getogen in Workum, een ‘serieuze kans’ maakt op de ambtsketting.

Juist in het woord ‘kans’ schuilt de onzekere factor. Want al mag zowat het hele CDA het burgemeesterszoon Buma gunnen in de voetsporen van zijn vader en grootvader te treden, uiteindelijk beschikt de gemeenteraad in dit nog altijd rode PvdA-bolwerk over diens lot. De tijd dat Den Haag lokale benoemingen kon doordrukken, is allang voorbij.

Mooi afscheid gegund

Het zwijgen van de partijtop – ook off the record laten invloedrijke christendemocraten nauwelijks iets los – tekent de bijna militaire operatie die momenteel gaande is bij het CDA. Dat Buma voortijdig zou vertrekken, werd verwacht. Bijna niemand rekende erop dat Buma zich, na de twee slechtste uitslagen voor het CDA ooit, nóg een keer zou melden voor het lijsttrekkerschap.

Maar, zo klonk het telkens in de marge van CDA-partijbijeenkomsten, ze gunnen hem wel een mooi afscheid. Want ook al was er intern kritiek op de partijkoers, de partij was altijd eensgezind in de lof voor de politiek leider, die het CDA na het desastreus verlopen gedoogavontuur met de PVV in rustiger vaarwater en terug in de regering bracht.

Daar komt bij dat Buma bij een vertrek de partij niet in een vacuüm achterlaat. Misschien wel zijn grootste verdienste, zeggen CDA’ers, is dat Buma zijn potentieel grootste concurrenten om het leiderschap zelf in het kabinet zette, op cruciale posten bovendien. Hugo de Jonge werd minister van Volksgezondheid en is als vicepremier gastheer bij het wekelijkse coalitieoverleg, Wopke Hoekstra zwaait de scepter op het machtige ministerie van Financiën.

De laatste maanden reageerde Buma al steeds ontspannener op de kroonprinsendiscussie in zijn partij. Zijn eigen ambitie liet hij daarbij telkens in het midden. “Ik zie met grote tevredenheid dat het CDA meer mensen heeft van wie niet alleen ik maar ook anderen zeggen: hé, die zijn best in staat premier te worden,” zei hij op 9 maart in het AD. Dat was precies twee dagen voordat de sollicitatiebrieven in Leeuwarden binnen moesten zijn.

Zelfvertrouwen

Als Buma donderdag als nieuwe burgemeester uit de bus komt, zal de discussie over zijn opvolging in volle hevigheid losbarsten. Van het duo De Jonge en Hoekstra heeft de laatste vooralsnog de koppositie genomen. Afgelopen week stak Hoekstra zijn nek uit met een Europagezinde speech, die zeker ook bij Bumacriticasters in het CDA goed is gevallen.

Hoekstra omarmde in Berlijn met een even alarmerend als optimistisch verhaal een Europees klimaat- en defensiebeleid. Dat sluit precies aan bij de middenkoers die een aantal prominenten onlangs in een manifest opschreven, en die ook de nieuwe partijvoorzitter Rutger Ploum voorstaat. En passant durfde Hoekstra daarbij te pleiten voor minder Europese landbouwsubsidies, toch een gevoelig CDA-punt. Het tekent zijn zelfvertrouwen.

Zijn eigen partij draagt daar zeker ook aan bij. Het was Hoekstra die in november op de Dag van de Christendemocratie het podium mocht delen met oud-premier Jan Peter Balkenende. En na de aankoop in het diepste geheim van aandelen Air France-KLM werd Hoekstra via CDA-kanalen op sociale media op het schild gehesen. In dat opzicht blijft De Jonge vooralsnog meer onder de radar, al wordt de domineeszoon in de partij, meer dan Hoekstra, als een echte christendemocraat gezien.

‘Kroonprinsessen’

Het zijn uiteindelijk de CDA-leden die bepalen wie Buma opvolgt als lijsttrekker. Mocht hij komende week zijn vertrek aankondigen, wordt er eerst een nieuwe fractieleider gekozen. Hoekstra en De Jonge dingen niet mee, zij staan niet op de kieslijst en kunnen dus geen Kamerlid worden. Staatssecretarissen Raymond Knops en Mona Keijzer hebben die mogelijkheid wel.

Vooral voor Keijzer, die zich er al meermaals hardop over beklaagde dat er bij het CDA ‘behalve kroonprinsen ook kroonprinsessen’ klaarstaan, zou zo’n overstap de mogelijkheid geven om zich een positie te verschaffen.

Pas als deze regeertermijn voorbij is of het kabinet voortijdig valt zal de lijsttrekkerskwestie gaan spelen, voorspellen ingewijden. Zij stellen dat Hoekstra en De Jonge wel gek zouden zijn om elkaar nu al te bestrijden. Schrikbeeld is de manier waarop PvdA’ers Lodewijk Asscher en Diederik Samsom met elkaar de strijd aanbonden, waarbij de laatste sneuvelde. Elkaar heel houden, daar gaat het om. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.