Woningcorporaties: ‘Verloedering arme wijken neemt toe, politiek moet ingrijpen’

De Bijlmer.Beeld ANP

De situatie in de armste wijken van Nederland verslechtert in hoog tempo. Inwoners worden steeds armer en voelen zich ongezond en onveilig. Woningcorporaties willen dat het kabinet ingrijpt. ‘De problemen zijn niet enkel met geld op te lossen.’

De leefbaarheid in wijken met veel sociale huurhuizen holt achteruit, blijkt uit nieuw onderzoek in opdracht van Aedes, de branchevereniging van woningcorporaties. Doordat tegenwoordig vooral mensen met lage inkomens in aanmerking komen voor sociale huur, worden armere wijken steeds armer. Wie een hoger inkomen krijgt, gaat juist weg uit de wijk.

“De Vogelaarwijken uit 2007 komen terug als wij niet direct de handen ineenslaan,” zegt Aedes-bestuurslid Hester van Buren. Volgens haar spelen de problemen in het hele land. “In bepaalde buurten zien we alleen nog maar instroom van mensen met de laagste inkomens. Daardoor verzwakken deze buurten en neemt de kansenongelijkheid toe.”

In 2018 behoorde 42 procent van de bewoners van sociale huurwoningen tot de laagste inkomens. Drie jaar eerder was dat nog 39 procent en in 1998 was het 28 procent. Door de groeiende armoede in wijken daalt de leefbaarheid: ruim de helft van de mensen met de laagste inkomens zegt gezondheidsproblemen te hebben.

Bang

In buurten met een zwakke leefbaarheid zegt 20 procent van de inwoners bang te zijn om in de eigen buurt te worden lastiggevallen of beroofd. Gemiddeld is dat in Nederland 6 procent. “Het gevoel van onveiligheid is groot,” zegt Van Buren. “Er ontstaat een voedingsbodem voor ondermijnende criminaliteit. Als iemand een wietkwekerij op zolder begint, zegt niemand er meer wat van. Men vertrouwt de instanties, zoals gemeente en politie, niet langer.”

Aedes liet de leefbaarheid in arme wijken anderhalf jaar geleden ook al onderzoeken. Toen bleek dat sociale huurhuizen in toenemende mate worden verhuurd aan mensen met psychiatrische problemen, statushouders, alleenstaande ouders en mensen met verstandelijke beperkingen.

Verergerd

“De situatie is verergerd,” zegt Van Buren over de nieuwe meting. “Door het kabinetsbeleid moeten wij als corporaties woningen verkopen en ons richten op de laagste inkomens. Het gevolg daarvan is dat wijken weer verloederen.”

Als voorbeelden noemt zij de Bijlmer en Nieuw-West, net als de wijk Poelenburg in Zaanstad. “Nadat het kabinet in 2007 probleemwijken aanwees, ging het met deze wijken over het algemeen een stuk beter,” zegt Van Buren. “In de Bijlmer is veel gesloopt en herbouwd. Maar de laatste jaren gaat het opnieuw de verkeerde kant op.”

Voor Amsterdam-Zuidoost, waar de Bijlmer onder valt, kondigde burgemeester Halsema vorige week een twintigjarige aanpak aan om het stadsdeel uit het slop te trekken. De Bijlmer wordt geplaagd door een flink aantal geweldsincidenten. Halsema wil dat de Amsterdamse woningcorporaties, de gemeente, scholen en bedrijven meer gaan samenwerken om te voorkomen dat de wijk verder afglijdt.

Middeninkomens

Deze week wordt ook zo’n plan gepresenteerd voor de wijk Poelenburg in Zaanstad, bekend van ‘treitervlogger’ Ismail Ilgun. “Dit zijn positieve geluiden, maar het is niet genoeg,” zegt Van Buren. Woningcorporaties willen dat het kabinet het weer mogelijk maakt om in probleemwijken huizen te creëren voor ‘middenhuur’, voor mensen met een middeninkomen. “We zien nu dat agenten en bakkers te veel verdienen en dus wegtrekken uit wijken met veel sociale huur. Terwijl die mensen juist het cement van de samenleving zijn.”

Vorige week werd bekend dat woningcorporaties genoeg geld in kas hebben om nieuwe woningen te bouwen, maar dat er toch veel terughoudendheid is om te investeren. De problemen met de achterstandswijken zijn niet enkel met geld op te lossen, benadrukt Aedes. Daarvoor moeten ook regels worden veranderd en beter worden samengewerkt.

Ook doet de branchevereniging van corporaties een oproep om de zorg voor mensen met psychische problemen te verbeteren. Deze patiënten krijgen steeds vaker zorg aan huis. “Vroeger had je twee kwetsbare mensen op een galerijfat. Daar konden ook de buren nog een oogje in het zeil houden. Nu zien we dat de héle galerij in de schulden zit, geen werk heeft of in psychische nood zit. Dat is een slechte zaak.”

Amsterdam: problemen gespreid

Amsterdam is atypisch in vergelijking met de rest van het land, concluderen woningcorporaties Eigen Haard en Stadgenoot. De toename van kwetsbare groepen in de sociale huursector is in Amsterdam minder groot dan gemiddeld. Bovendien leidt die toename tot minder problemen. 

Het Amsterdamse geheim: de spreiding van kwetsbare en niet-kwetsbare groepen. Hoogopgeleiden wonen bijvoorbeeld ook in mindere buurten. Tegelijkertijd zijn er weinig buurten zónder kwetsbare groepen. De overlast is verspreid over de stad en daardoor genivelleerd. Amsterdam kent weinig buurten met erg veel overlast, maar ook amper buurten zonder enige overlast.

Toch bestaan in Amsterdam wel degelijk grote verschillen. Met uitzondering van Noord neemt het aantal kwetsbare groepen binnen de ring af. Buiten de ring neemt dat aantal juist toe.

Die verschillen kunnen allerlei oorzaken hebben: veel politie op straat, grote opknap-projecten, een overlastgevend gezin dat is uit huis is geplaatst. In het algemeen geldt dat gebieden waar beleidsaandacht naar uitgaat, zich gunstiger ontwikkelen.

In de regio rond Amsterdam zijn de ontwikkelingen meer in lijn met de landelijke trend. Buurten met veel huurwoningen verslechteren langzaam maar zeker in vergelijking met niet-corporatiebuurten. Vooral ten noorden van Amsterdam, in Zaanstad en Purmerend, worden de verschillen groter en groter.

Door: Sam de Graaff

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden