PlusAchtergrond

Wilde De Vries geen beveiliging, of zijn er fouten gemaakt?

Peter R. de Vries heeft wel degelijk meerdere gesprekken met de overheid gevoerd over zijn beveiliging, bevestigen bronnen. Waartoe dat leidde, blijft mistig. Maar als iemand niet beveiligd wil worden, houdt het op: ‘Dan kun je niets.’

De bloemenzee voor misdaadverslaggever Peter R. de Vries in de Lange Leidsedwarsstraat in het centrum van Amsterdam. Beeld ANP
De bloemenzee voor misdaadverslaggever Peter R. de Vries in de Lange Leidsedwarsstraat in het centrum van Amsterdam.Beeld ANP

In november vorig jaar had advocaat Peter Schouten, die kroongetuige Nabil B. bijstaat, zich nog hooglijk verbaasd. Na een uitzending van het tv-programma Op1, was hij met beveiligers op weg naar zijn gepantserde auto. En Peter R. de Vries? Die liep in het donker naar de parkeerplaats waar zijn eigen wagen stond.

En dat terwijl Schouten als advocaat van kroongetuige Nabil B. potentieel doelwit is van Ridouan Taghi’s bende, maar De Vries als vertrouwenspersoon ook. “Ik heb hem die avond naar zijn auto gebracht met de beveiligers, want dit kon niet.”

Toelichting

Volgens Schouten is het ook helemaal niet zonneklaar dat De Vries alle vormen van beveiliging categorisch afwees, zegt hij in een toelichting. “Ik weet niet of Peter heeft getekend dat hij geen beveiliging wilde. Het is ook niet zo dat hij helemaal geen bescherming wilde. Hij wilde geen persoonsbeveiliging en ook niet de beveiliging die wij als advocaten op dat moment kregen.”

Maar, vertelt Schouten, er zijn ‘wel degelijk gesprekken gevoerd over Peters beveiliging’. “Ik heb minimaal drie keer gevraagd om hem te beveiligen.” Dat was ten overstaan van NCTV-baas Pieter Jaap Aalbersberg, het Openbaar Ministerie en de politie. “Ik heb gezegd dat ik vind dat ze goed moesten zorgen voor Peter. Daar zouden gesprekken over worden gevoerd.” Toch concludeert Schouten: “Dat is uiteindelijk niet goed opgepakt.”

Bronnen bevestigen evenwel dat De Vries ‘meerdere’ gesprekken heeft gevoerd met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) over zijn beveiliging. Waar dat toe leidde, blijft ongewis.

Maar áls De Vries de boot heeft afgehouden over beveiliging, wat kán er dan überhaupt nog?

“Niets,” zegt veiligheidsexpert Rico Briedjal. Hij was beveiliger van onder meer Geert Wilders en toenmalig premier Jan Peter Balkenende. “Alles wat je tegen hun wil doet, is gewoon een inbreuk op hun privacy.”

De verantwoordelijke politie-eenheid is de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging (DKDB). Die dienst bewaakt onder andere politici, leden van het koninklijk huis of ambassadeurs: het zogenoemde ‘rijksdomein’. Daarnaast worden, vaak door lokale eenheden, ook personen bewaakt die slachtoffer zijn van een concrete dreiging of risico lopen vanwege hun politieke standpunten of rol als advocaat.

Maar hoe werkt het? Aan de hand van informatie worden risicoprofielen gemaakt, met bijbehorende maatregelen. Die zijn verwerkt in een beveiligingsladder: hoe hoger op de treden, hoe ingrijpender de mate van beveiliging. Stap 1 is zogenoemd ‘verhoogd rijdend toezicht’. Ofwel: er rijdt nu en dan een surveillancewagen van de politie door de straat. Stap 2 zijn ‘technische maatregelen’, zoals camera’s.

Fysieke maatregelen

Stap 3 zijn ‘fysieke maatregelen in vorm van personeel’. Dat is te zien bij bijvoorbeeld ambassades waar hokjes worden opgetrokken met veel camera’s én personeel dat meteen in actie kan komen. Stap 4 is de begeleiding van ‘beveiliging op afstand’. Briedjal: “Dat zijn personen die opvallend en onopvallend ‘meelopen’ met het ‘subject’.”

En stap 5 is de hoogste graad, die van ‘persoonsbeveiliging’. “Dat zie je bij Wilders. Dan wordt iemand in een bubbel, een kluis noemen we dat, getransporteerd.” Misdaadverslaggevers als John van den Heuvel (Telegraaf) en Paul Vugts (Het Parool) vallen (of vielen enige tijd) in die categorie, wat een enorme inbreuk op hun privacy betekende.

Briedjal: “Dat is het lastige. Iemand kan weigeren. Zeker een misdaadverslaggever als De Vries.” Want hij zou dan bijvoorbeeld zijn agenda hebben moeten delen met beveiligers; ondoenlijk voor een journalist. “Stel dat hij bij een afspraak met een bron komt met vier beveiligers in zijn kielzog. Dat hindert hem.”

In de wet staat dat ook omschreven. Zo staat te lezen dat het ‘niet mogelijk’ is bedreigde personen ‘te dwingen mee te werken’. Sinds 2019 is in de wet vastgelegd dat ‘indien nodig’ wordt ‘vastgelegd welke medewerking wordt verwacht’. Een contract dus, in feite. Anders is, zo staat omschreven, de ‘zorgplicht voor de veiligheid van de persoon’ ten dele opgeheven.

Het ministerie van Justitie wil niet toelichten welke beveiliging De Vries aangeboden heeft gekregen. Volgens bronnen zijn er wel meerdere gesprekken tussen de NCTV en De Vries geweest. Zij weerspreken dat de zorgplicht is verzaakt. “Als iemand niet wil, kunnen beveiligers niet zomaar achter degene aan gaan rennen.”

Alleen als de veiligheid van een ‘te beveiligen persoon’ (TBP) ook de openbare orde in het geding brengt, kan beveiliging worden opgedrongen. “Denk dat iemand met een raketwerper op een persoon gaat schieten op een volle Dam,” zegt een ingewijde.

400 fte

Toch zullen vragen over de beveiliging van De Vries minister Ferd Grapperhaus (Justitie) blijven achtervolgen. Daarbij speelt ook dat de beveiligingsdienst DKDB al heel lang moeite heeft de bijna 400 fte’s (voltijdbaan) te bezetten. En dan tuigde het ministerie na de moord op advocaat Derk Wiersum bij lokale politie ook nog eens meer beveiligingsteams op.

Volgens Grapperhaus zouden er 120 fte’s bijkomen voor deze regionale beveiligingsteams, die ‘in de loop van 2021 operationeel inzetbaar zijn’. Toch gaat de werving volgens ingewijden ‘dramatisch’. “Er zijn gewoon te weinig geschikte mensen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden