Plus Achtergrond

Wie wordt de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie?

Frans Timmermans Beeld AFP

Op een EU-top dinsdagavond begint de strijd om de nieuwe topbanen, vooral het voorzitterschap van de Europese Commissie. Gaan de regeringsleiders de ‘Spitzenkandidaten’ dumpen?

De liberale kandidaat Margrethe Vestager zei het een tijdje terug al, haar sociaaldemocratische tegenstrever Frans Timmermans zei het in de nacht van zondag op maandag, na de eerste uitslagen van de Europese verkiezingen. “Een grote meerderheid van de Europese burgers is niet bijster geïnteresseerd in de vraag wie de nieuwe voorzitter wordt van de Europese Commissie.”

Toch is dat nou net de vraag waarvoor de 28 Europese regeringsleiders vanavond alles opzijschuiven en in Brussel bijeenkomen. Onder hen ook de Britse premier Theresa May, die op 7 juni aftreedt maar de EU-gifbeker tot op de bodem moet leegdrinken.

Voorzitter Donald Tusk heeft deze top ingelast om snel na de verkiezingen knopen door te hakken over de verdeling van de topbanen, waarbij het commissievoorzitterschap het zwaarste politieke vuurwerk belooft op te leveren.

Niet in de achterkamertjes

Het Europees Parlement heeft net als vijf jaar geleden zijn hakken in het zand gezet: die nieuwe voorzitter moet en zal een van de zogeheten ‘Spitzenkandidaten’ zijn die de afgelopen maanden campagne hebben gevoerd. 

Om die reden zagen we, naast Timmermans en Vestager, ook onder anderen Manfred Weber (christendemocraten) en Bas Eickhout (GroenLinks) vaker op tv dan normaal. Kijk, zo verklein je dus het vermeende democratische tekort in de EU, betoogt het parlement: de strijd over deze topbaan moet in het openbaar worden gevoerd, niet in achterkamertjes.

Vijf jaar geleden ging dat (wat het parlement betreft) maar net goed, met christendemocraat Jean-Claude Juncker, Spitzenkandidaat van het eerste uur. Dit keer liggen de politieke verhoudingen dusdanig anders dat de benoeming een taai gevecht kan worden. Ook in het parlement zelf ligt snelle overeenstemming over één kandidaat niet voor de hand, omdat de nieuwe zetelverdeling moeizame meerderheidsvorming belooft over wat dan ook.

Manfred Weber Beeld Sina Schuldt/dpa

Een aantal regeringsleiders, onder wie premier Rutte en de Franse president Macron, verzet zich tegen het Spitzenkandidatensysteem. In het EU-verdrag staat er niets over. Wat er staat, is dat de Europese Raad (de club van regeringsleiders) een kandidaat-voorzitter voordraagt, ‘rekening houdend met de verkiezingen voor het Europees Parlement’.

Veel regeringsleiders willen de vrijheid hebben om zelf met een sterke kandidaat te komen, een kanjer die helemaal geen tijd heeft voor een Spitzenkandidaatcampagne. De namen die rondzingen, zijn die van brexitonderhandelaar Michel Barnier, oud-Eurocommissaris Kristalina Georgieva en IMF-directeur Christine Lagarde. Die laatste ging in 2014 ook al over de tong.

Stoelendans

Die kandidaat moet ook in het parlement een meerderheid krijgen. Het komt er dus op neer dat regeringsleiders en volksvertegenwoordigers het onderling eens moeten worden. Klinkt simpel, maar het geluid van institutioneel messengeslijp dat al een tijdje in Brussel en Straatsburg weerklinkt, belooft weinig goeds voor de zomermaanden.

Tusk wil de kwestie ‘snel, vlot en doortastend afhandelen’, zei hij eerder deze maand. Als de EU-burger ergens níet op zit te wachten, is het wel op Brussels gehakketak over wie welk topbaantje krijgt. “Ik zal er niet voor terugdeinzen om het tot een stemming te laten komen als het te moeilijk blijkt om eensgezindheid te bereiken,” dreigde Tusk.

De Poolse ‘EU-president’, wiens opvolging ook onderdeel is van de stoelendans, hoopt dat de strijd niet langer duurt dan tot de EU-top van 20 en 21 juni.

Vanavond wordt de stoelendans op het hoogste niveau geopend. Daarna weten we of Tusks optimistische planning realistisch is.

Margrethe Vestager Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden