Plus Analyse

Wie vult het tekort aan van het pensioen?

Het lukt de pensioenfondsen niet hun tekorten weg te werken. Voor zo’n 10 miljoen mensen komt een korting op hun pensioen nu dichtbij. Een nieuw pensioenstelsel kan uitkomst bieden.

Premier Mark Rutte verlaat het ministerie van Sociale Zaken na afloop van de hervatting van het vastgelopen overleg over de pensioenen. Beeld ANP/ROBIN VAN LONKHUIJSEN

Op papier ziet het er nog best aardig uit. De pensioenfondsen kropen afgelopen jaar dichter naar de veilige grens, waarbij de pensioenen niet meer gekort hoeven te worden. Nog zo’n meevallertje dit jaar en de pensioenen zijn uit de gevarenzone.

Maar dat meevallertje komt niet. Het wordt eerder een tegenvallertje. De dalende rente – die is aanbeland tot onder het nulpunt – dreigt roet in het eten te gooien. Zoals het er nu voor staat, zijn juist kortingen onvermijdelijk.

Het draait allemaal om de dekkingsgraad van de pensioenfondsen. Dat is de verhouding tussen het geld in kas en de huidige en toekomstige pensioenbetalingen. Als de pensioenverplichting hoger is dan de hoeveelheid geld waar een pensioenfonds over kan beschikken, dan is sprake van onderdekking. En dat mag niet.

Pensioenfondsen die duidelijk in de gevarenzone zitten, krijgen volgens de wet tien jaar de tijd om hun tekort aan te vullen. Met een zogenoemd herstelplan moeten ze aan toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) laten zien hoe ze weer financieel gezond denken te kunnen worden. Lukt dit niet binnen tien jaar, dan moet er gekort worden.

Dat scenario dreigt nu voor drie pensioenfondsen, waaronder de grote metaalfondsen PME en PMT, werkelijkheid te worden. In 2021 zijn ABP en PFZW, de twee grootste pensioenfondsen, naar alle waarschijnlijkheid aan de beurt. Ook een trits kleinere pensioenfondsen moet dan korten. Dat zijn zo’n tien miljoen pensioenen.

Premies omhoog?

De afgelopen vier jaar schoten de pensioenfondsen per saldo niets op; ze wisten hun dekkingsgraad maar mondjesmaat omhoog te krijgen, constateert DNB. De kans dat het dit jaar ineens wel de goede kant op gaat, is niet uit te sluiten, maar is zeker niet groot. De rente blijft maar dalen en dat is voor de dekkingsgraad slecht nieuws .

De fondsen in onderdekking hebben hun hoop vooral gevestigd op de aandelenportefeuille: als de rente niet voor de inkomsten zorgt, dan hopelijk wel de beurshandel. Daar is op papier een mooi rendement mee te halen. Alleen bleef dat rendement ook al achter en de vraag is of het dit jaar beter zal zijn.

Een derde inkomstenbron: de premies. Maar werkgevers en werknemers hebben er weinig trek in de lasten te verzwaren door de premie omhoog te gooien. Een generatieconflict dreigt: de werkenden betalen de pensioenen van hen die te weinig hebben bijgedragen. Ook brengt het de koopkracht van werkenden in gevaar.

Niet alle fondsen doen het slecht. 33 fondsen met in totaal 400.000 pensioenen zijn financieel zo gezond dat ze de pensioenen mogen verhogen met de inflatie. De koopkracht van die pensioenen blijft dus op peil. Nog eens 88 fondsen met 4,8 miljoen deelnemers mogen de pensioenen met een geringer bedrag verhogen.

Oude regels overboord

Waarom het ene fonds het beter doet dan een ander, heeft diverse oorzaken. Bij sommige fondsen bijvoorbeeld stort de werkgever extra geld als er een tekort dreigt. Bij de fondsen in de gevarenzone zijn er wel een aantal opvallende overeenkomsten. 

Dat begint al bij de pensioenpremie die werkgevers en werknemers betalen. Die is te laag om de toekomstige pensioenaanspraken te betalen. Oftewel: deelnemers krijgen straks meer pensioen dan waar ze voor betaald hebben. Het nieuwe pensioenstelsel kan voor een eerlijker verdeling zorgen.

Goed beschouwd kan de pensioenkorting dus op een manier worden voorkomen: als dat pensioenakkoord snel wordt gesloten. Dan gaan de oude rekenregels overboord. Vakbonden, werkgevers en kabinet – gisteravond nog bijeen om over het onderwerp te discussiëren – moeten het dan wel voor 1 juli eens worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden