PlusAnalyse

Wie is verantwoordelijk voor de toekomst van KLM?

De toekomst van KLM staat opnieuw op het spel. Is dat de schuld van inhalige vakbonden – die van de piloten voorop – of van een minister van Financiën die zich niet aan zijn beloftes houdt?

Minister Wopke Hoekstra geeft een toelichting aan de pers over de brief die hij aan de Tweede Kamer heeft gestuurd naar aanleiding van de situatie met KLM.Beeld ANP/ Remko de Waal

744 miljoen euro gemeenschapsgeld gaf Wopke Hoekstra anderhalf jaar geleden uit aan de zelfstandigheid van KLM. In een poging de Franse opmars bij het Nederlandse dochterbedrijf van Air France-KLM tot staan te brengen, kocht hij een belang van 14 procent. Waarom legt diezelfde minister van Financiën dan nu die miljoenen én de zelfstandigheid van KLM in de waagschaal?

Geen staatsleningen en garantie voor commerciële kredieten voor in totaal 3,4 miljard euro als afspraken over personeelskosten niet de hele looptijd daarvan duren. Met die eis trok Hoekstra afgelopen week het tapijt onder KLM vandaan. Die dacht juist aan de strenge eisen van het kabinet te hebben voldaan door zwaarbevochten afspraken te maken met acht vakbonden.

Cao voor twee jaar

Al vanaf het moment dat duidelijk werd dat KLM de coronacrisis alleen met hulp van de overheid overleeft, was de inzet duidelijk: de maatschappij moest 15 procent bezuinigen, onder meer op personeelskosten.

Maar Hoekstra zei toen ook dat het aan KLM en de vakbonden was om af te spreken hoe dat bezuinigingsdoel te bereiken. Dat deden bedrijf en bonden, waarbij ze het stramien volgden van reguliere cao-onderhandelingen. Bij de maatschappij worden cao’s zelden voor langer dan twee jaar vastgelegd.

Uiteindelijk tekenden alle bonden, met uitzondering van de piloten, voor afspraken tot eind 2022. De vliegers maakten alternatieve afspraken tot maart van dat jaar. KLM en de bonden dachten daarmee aan Hoekstra’s voorwaarden te hebben voldaan. Tot de minister vrijdag liet weten dat ingrepen dienen te gelden voor de hele looptijd van de steun, vijf tot 5,5 jaar.

Binnen de lijntjes

Hoekstra behandelt de hele deal daarmee als een strikt financiële afspraak waarbij aflossingstermijnen en onderpand vastliggen. Zijn belofte dat het aan bonden en bedrijf is om zelfstandig afspraken te maken hoe de opgelegde bezuinigingen worden bereikt, blijken een loze toezegging. Eentje waarmee bovendien kostbare tijd is verspeeld.

Hoekstra’s onbuigzaamheid is onnodig. Dát de overeenkomsten tussen KLM en de bonden tot 2022 duren, betekent niet dat de vakbonden daarna vrolijk loonsverhogingen afdwingen. Immers: zolang overheidssteun speelt, moet volgens de gestelde voorwaarden worden bezuinigd. Wel zouden er over twee jaar, naar gelang de omstandigheden van dat moment, andere afspraken gemaakt kunnen worden over de verdeling van de bezuinigingen. Zolang maar binnen de lijntjes van de kabinetsopdracht wordt getekend.

Het is de vraag of Hoekstra’s optreden verstandig is. Zonder overheidshulp zal KLM het niet redden. Daarmee valt de maatschappij juist in handen van het Franse moederbedrijf, dat de afgelopen twee jaar toch al bezig is de touwtjes aan te halen. Precies wat Hoekstra destijds met zijn aandelenoekaze wilde voorkomen.

Slechts 168 miljoen over

Air France-KLM, dat zelf steun van de Franse staat ontvangt, zal KLM nooit overeind kunnen houden. Maar het zou, na een faillissement, wel met een uitgeklede variant op Schiphol actief kunnen blijven. Zo’n scenario is vergelijkbaar met wat een kleine 20 jaar geleden in Brussel en Zürich gebeurde toen Sabena en Swissair omvielen in de nasleep van 9/11. Opvolgers Brussels Airlines en Swiss zijn sindsdien weinig meer dan dependances van moeder Lufthansa. Het tegenovergestelde van economisch steunpilaar KLM die Hoekstra met zijn aandelenkoop wilde schragen.

De inzet is hoog, ook voor Hoekstra zelf. Zijn aandeleninkoop lag politiek al gevoelig. Mede door alle onduidelijkheid over de toekomst van KLM is het aandeel Air France-KLM inmiddels zo gekelderd, dat van de 744 miljoen euro nog 168 miljoen over is.

Met zijn optreden zet Hoekstra niet alleen die laatste miljoenen op het spel, maar ook de 942 miljoen euro die de overheid in augustus aan leningen heeft gegeven en gegarandeerd, plus de ruim 300 miljoen euro (stand juli) salarissteun aan de maatschappij. Dat is, vier maanden voor de verkiezingen, een flinke rekening, ook politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden