Wie betaalt wat: koop KLM-aandelen leidde in 1994 tot ruziënde ministerraad

Om het staatsbelang in KLM te handhaven, kocht het kabinet in 1994 extra aandelen toen de luchtvaartmaatschappij in dat jaar nieuwe aandelen uitgaf. Maar wie daarvoor zou opdraaien, was in de maanden daarvoor onderwerp van felle discussie in de ministerraad.

Beeld ANP

Afgelopen februari was het nog groot nieuws: in een ultrageheime operatie had Nederland het belang in Air France/KLM opgeschroefd naar 14 procent. Dat kostte 744 miljoen euro. Ter vergelijking: de aankoop van extra aandelen KLM in 1994 kostte maximaal 300 miljoen gulden.

In november 1993 vond een overleg plaats tussen toenmalig minister-president Ruud Lubbers, zijn meest betrokken bewindspersonen en KLM. Daarin werd aangegeven dat het kabinet ‘in beginsel’ zou willen deelnemen aan een emissie, die niet mocht leiden tot uitbreiding van het procentueel belang van de staat in KLM.

Maar wie zou daarvoor opdraaien? Afgesproken werd dat het ministerie van Verkeer en Waterstaat de helft zou betalen en de andere helft zou worden opgebracht uit de aardgasbaten. Maar daar was minister Hanja Maij-Weggen van Verkeer en Waterstaat het helemaal niet mee eens.

Op hoge poten schreef zij in november en december 1993 vertrouwelijke brieven naar haar collega-minister Wim Kok van Financiën. Die brieven zijn donderdag openbaar geworden. Maij-Weggen schrijft dat haar ministerie ‘in circa 3 jaar’ maximaal 100 miljoen gulden zal bijdragen in plaats van 150 miljoen gulden. Kok (PvdA) antwoordt dat er toch echt ‘een 50/50 verdeling is afgesproken’.

Helderheid verschaffen

Daarmee gaat Maij-Weggen niet akkoord. Ze schrijft een nieuwe brief waarin ze ‘amice’ Kok duidelijk maakt dat naar haar ‘overtuiging’ andere afspraken zijn gemaakt, namelijk de maximaal 100 miljoen gulden. ‘In de hoop dat hiermee de kwestie definitief is afgrond groet ik u vriendelijk,’ zo sluit de CDA-minister haar brief af. Minister Koos Andriessen van Economische Zaken valt zijn partijgenoot bij: ook hij weet zich het bedrag van 100 miljoen gulden te herinneren.

Een memo van een ambtenaar die aantekeningen maakte van het voorgesprek van het smaldeel van het kabinet met KLM lijkt dan helderheid te verschaffen. Hij schrijft dat Lubbers in dat gesprek – volgens zijn aantekeningen – concludeerde dat de ene helft ten laste kwam van Verkeer en Waterstaat en de andere helft uit de aardgasbaten.

Toch zal Kok uiteindelijk het onderspit delven: voor uiteindelijke aandelenkoop draagt Verkeer en Waterstaat 100 miljoen gulden bij. Ook wordt er – na een felle discussie in de ministerraad van 11 februari 1994 – besloten dat Koks ministerie een deel van dat bedrag zal voorschieten met de verwachte meevaller bij de dividenduitkering van KPN. Maij-Weggen moet ‘deze voorfinanciering’ later ‘terugbetalen’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden