PlusReportage

Wie alleen is, is deze kerst wel héél erg alleen

Met drie gasten dreigt het een weinig uitbundige kerst te worden. Maar voor mensen die alleen of eenzaam zijn, zijn de feestdagen dit jaar ronduit karig. ‘Wees creatief om iedereen te betrekken.’

Het dreigt voor veel mensen dit jaar een eenzame kerst te worden. Beeld Tzenko Stoyanov
Het dreigt voor veel mensen dit jaar een eenzame kerst te worden.Beeld Tzenko Stoyanov

Theo de Jongh (73) was dit jaar maar wat graag aangeschoven bij het kerstdiner van Resto ­VanHarte in Huis van de Wijk De Meeuw in ­Amsterdam-Noord, waar hij vaker komt. Al 16 jaar organiseert Resto VanHarte diners voor een lage prijs om het contact met buurtbewoners, met name die in een sociaal isolement, te be­vorderen. De Jongh: “Bij Resto VanHarte was het altijd heel gezellig. Je kon lekker eten en met anderen praten tijdens de maaltijd.”

Normaliter wordt met kerst, ondanks het ­kleine budget, groots uitgepakt met éxtra lekker eten en een mooie aankleding om mensen het gevoel te geven dat ze erbij horen en ook vrienden en familie hebben. “Maar dit jaar kunnen we vrij weinig,” moet Renske Westerhof, ‘chef kerst’ bij Resto VanHarte concluderen.

Even dreigde het voor De Jongh wel erg stil te worden met kerst, maar juist via Resto Van­Harte vond de alleenstaande een oplossing. “Ik ga met kerst bij twee dames eten,” zegt hij over de vrouwen die hij eerder in het buurthuis ontmoette. “Ik ben een sociaal mens en wil gewoon contact.”

De jaarlijkse diners die worden georganiseerd in buurthuizen, verzorgingscentra en andere plekken om ervoor te zorgen dat niemand alleen hoeft te zijn met kerst, zijn allemaal van de baan.

In het Amstelhuis, waar normaliter zo’n zestig man aanschuift, staat nu een magnetronkerstmenu op de planning. Bewoners die een kerstmaal willen, kunnen dat de 24ste ophalen. De gevulde vissoep vooraf, dan de kalkoenfilet met rode kool, cranberry’s en aardappelpuree – alles zelf op te warmen. En een chocolademousse toe.

Kwetsbare ouderen

Niet alleen de bewoners van het Amstelhuis zullen de kerstmaaltijd dit jaar alleen moeten nuttigen. Bijna de helft van de ouderen, 42 procent, verwacht dit jaar kerst alleen of met alleen haar of zijn partner door te brengen, blijkt uit een peiling van ouderenbond Anbo. Voor oud en nieuw is dat cijfer nog hoger: 62 procent.

“Daar schrokken we wel van,” zegt Ewald van Kouwen, woordvoerder van Anbo. “Het is begrijpelijk dat er maatregelen worden genomen. En natuurlijk moet je met kwetsbare ouderen extra voorzichtig omgaan. Maar eenzaamheid is al een groot probleem en wordt nu door deze maatregelen alleen maar versterkt.”

Annie Kars (85) viert elk jaar kerst met haar dochter, maar zij woont op Bonaire en kan dit jaar dus niet komen. “Mijn kleindochter en ­achterkleinkind wonen hier en komen normaal wel. Maar nu zijn ze heel erg verkouden. Ze hoesten ook, dus die moeten bij mij uit de buurt blijven.” Omdat het Willibrordus Complex waar Kars woont ook geen kerstdiner organiseert, is ze dit jaar dus alleen. “Er wordt wel goed voor me gezorgd, hoor. Mijn kleindochter komt boodschappen brengen. Die zet ze voor de deur en mijn kerstmaaltje wordt bezorgd via Buurzaam Thuis. Het is nu eenmaal niet anders, iedereen moet zich aanpassen. Ik ook.”

Alle leeftijden

Bij Humanitas zijn er zorgen over de naderende feestdagen. Bij de hulporganisatie werken op de afdeling Amsterdam en Diemen honderd vrijwilligers die eenzame Amsterdammers ondersteunen. Niet alleen ouderen, maar ook der­tigers, veertigers en jongeren behoren tot de hulpbehoevende groep.

“Eenzaamheid komt voor onder alle leeftijden,” zegt manager Nathanya van Lith. Zij weet dat kerst elk jaar weer een belangrijk onderwerp is in de gesprekken tussen de vrijwilligers en eenzame Amsterdammers. “Daar wordt veel over gepraat, in deze tijd extra veel. We vragen ze hoe ze hun dagen gaan doorbrengen en hoe ze het zelf leuk kunnen ­maken.”

Een 28-jarige Amsterdamse student die graag anoniem wil blijven, bereidt zich voor op een eenzame kerst. Normaliter schuift hij, omdat hij geen contact meer heeft met zijn eigen familie, bij vrienden aan tijdens het kerstdiner. Maar door corona kan hij daar dit jaar niet terecht. “Ik vier het nu gewoon helemaal niet,” zegt hij. “Ik weet nog niet of ik het jammer vind. Iedereen om me heen vindt me zielig, maar dat hoeft niet. Online dineren kan natuurlijk ook, maar dat is toch anders. Daar heb ik geen zin in. Als ik moet kiezen tussen alleen zijn of samen via een scherm, ben ik toch liever alleen. Misschien bedenk ik me wel als ik op de dagen zelf iedereen samen zie zitten op foto’s, maar ik denk het niet. Alles is anders in 2020, ook de feestdagen. Met oud en nieuw ben ik ook alleen. Dat is nu eenmaal zo.”

Hoe voor de hand liggend het ook is, instanties raden af om ‘maar helemaal niets’ te doen dit jaar. “Doe dat juist niet,” zegt Van Kouwen van Anbo. Maak er iets moois van, ook – of juist – voor jezelf. Als er wel familie is, maak dan een plan. “Bespreek het nu al, desnoods organiseer je een digitale brainstorm met familie om te kijken wat er wél mogelijk is dit jaar.”

Creatieve manieren

Drie personen op bezoek is toegestaan. Misschien kan een gezin in de familie thuisblijven en via een videobelverbinding op tafel worden gezet bij het andere gezin waar opa en oma zijn aangeschoven, oppert Van Kouwen. “Wees voorzichtig, maar kijk naar creatieve manieren om iedereen bij de feestdagen te betrekken.”

Maar een beroep doen op de creativiteit van mensen is niet altijd mogelijk, zegt Sanne van der Leij, projectleider bij Streetsmart, een initiatief van Amsterdamse horecaondernemers dat daklozen en gezinnen in nood steunt. “Mensen met schulden of mensen met weinig geld hebben geen ruimte in hun hoofd om na te denken over iets nieuws. Sommigen hebben al een te kleine beurs om iets feestelijks op tafel te zetten voor hun eigen gezin. Die denken nog niet eens aan anderen uitnodigen.”

Om die reden staan er in Amsterdam op verschillende plekken bij restaurants koelkastjes die worden gevuld met eten dat de horeca overhoudt. Van der Leij: “Dat hebben we dit jaar verzonnen omdat we deze feestdagen niets anders mogen organiseren. Iedereen die denkt het eten nodig te hebben de komende tijd, mag het pakken.”

Nu de fysieke diners van Resto VanHarte op de vijftig locaties verspreid over heel Nederland niet kunnen doorgaan, hebben ze ervoor gekozen een online diner te organiseren in samenwerking met KRO-NCRV. Wie mee wil doen kan voor 6 euro een maaltijd afhalen of voor 7,50 ­euro twee maaltijden. Zo willen ze mensen motiveren om toch samen te eten, legt chef kerst Westerhof uit.

Wie liever zelf kookt, kan kosteloos aan­schuiven bij het ‘online diner’ waar zich in ­totaal bijna 5000 mensen voor hebben aangemeld. Ook Theo de Jongh uit Noord schuift aan bij het online kerstdiner, dat door Joris Linssen en Anita Witzier aan elkaar wordt gepraat. De Jongh: “Het gaat erom dat je samen bent en dus niet alleen.”

Voor de eenzamen

- De nationale actie #Eenkleingebaar, opgezet door Humanitas, Stichting Present, Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk,NietAlleen en De Zonnebloem, wil eenzaamheid tijdens de pandemie tegengaan. Het doel: mensen stimuleren iets te doen voor een ander, hoe klein ook. Dat kan met een kaartje op de bus, een bloemetje langs brengen of simpelweg een praatje maken. Bij Humanitas kunnen mensen als onderdeel van dit initiatief ook een ‘kletsdoos’ (met daarin kaartjes met gespreksonderwerpen) en een chocoladepakketje aanvragen om weg te geven aan een ander.

- Het initiatief Granny Post wil mensen in verpleeghuizen van een kaartje voorzien tijdens de feestdagen om ‘liefde en warmte te bieden via de post’. Op de Facebookpagina staan adressen van honderden zorginstellingen in Nederland waar mensen een kaartje heen kunnen sturen. De organisatie noemt het ‘een gebaar dat ontzettend veel impact kan maken’.

- Wie zich alleen voelt, kan dag en nacht contact opnemen met de Luisterlijn via 0900-0767. Vrijwilligers bieden een luisterend oor, wie zich eenzaam voelt kan zo toch een praatje maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden