PlusInterview

WHO waarschuwt Nederlandse vakantiegangers: Houd rekening met de risico’s

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) roept Nederlandse vakantiegangers op om voorzichtig te zijn. Topadviseur Catherine Smallwood: ‘Landen zoals Nederland mogen niet de bron van verspreiding van het virus worden.’

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) deelt samen met de GGD Kennemerland COVID-19 zelftesten uit aan jongeren die terugkeren van vakantie.  Beeld ANP
Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) deelt samen met de GGD Kennemerland COVID-19 zelftesten uit aan jongeren die terugkeren van vakantie.Beeld ANP

De topadviseur van de Europese WHO verklaart dat mensen in Nederland ‘natuurlijk op vakantie kunnen’. “Maar plan uw vakanties rekening houdend met het virus.’’ Zij roept mensen op om rekening te houden met de risico’s. “Als je twintig uur in een overvolle bus moet, is dat risico veel groter, dan wanneer je met je eigen auto reist.’’

Volgens haar is het ook van belang om te kijken naar de omgeving. “Is die nauw en besloten, of is er wél voldoende ventilatie? Ga je wandelen in de bergen of ga je naar een groot muziekfestival met veel mensen?’’

Zij waarschuwt vooral mensen die nog niet volledig zijn ingeënt . “Voor mensen die nog niet volledig zijn gevaccineerd, kleven er nog steeds aanzienlijke risico’s aan reizen.’’ Het virus is volgens haar - ‘hoe graag we het ook zouden willen’ - nog niet verdwenen.

In het moderne gebouw van het Europese WHO-hoofdkwartier in Kopenhagen zetelt Catherine Smallwood. Zij is senior emergency officer voor 53 lidstaten in de Europese regio. “Ik doe dit niet alleen voor West-Europa en de EU, maar ook voor landen als Turkije, Rusland, Israël en een aantal Centraal-Aziatische landen.’’ Smallwood verwacht dat de impact op de zorg van de huidige hoge besmettingsaantallen ‘niet zo groot zullen zijn als afgelopen winter, omdat een groot aantal mensen is ingeënt’. “Maar er zullen nog steeds ziekenhuisopnames en sterfgevallen zijn.’’

Kunnen mensen in Nederland met de stijgende besmettingen nog wel op vakantie?

“Natuurlijk kunnen mensen op vakantie, maar plan uw vakanties rekening houdend met het virus. Je moet begrijpen waar je heen gaat, wat je gaat doen en hoe je er komt. Als je twintig uur in een overvolle bus moet, is dat risico veel groter dan wanneer je met je eigen auto reist. Kijk ook naar de omgeving waar je naartoe gaat. Is die nauw en besloten, of is er wél voldoende ventilatie? Ga je wandelen in de bergen of ga je naar een groot muziekfestival met veel mensen? Voor mensen die twee doses vaccin hebben gehad, is het risico lager. Voor mensen die nog niet volledig zijn gevaccineerd, kleven er nog steeds aanzienlijke risico’s aan reizen. Hoe graag we het ook zouden willen, het virus is niet verdwenen. Er is nog steeds erg veel virus in de Europese regio en de trends zien er echt niet goed uit.’’

Waar moeten Nederlandse vakantiegangers rekening mee houden?

“West-Europese landen met een hoge vaccinatiegraad, zoals Nederland, hebben een verantwoordelijkheid ten opzichte van andere landen. Die landen mogen niet de bron van de verspreiding van de ziekte te worden.’’

Dat komt ook door de deltavariant, hoe verwacht u dat het daarmee verder gaat?

“Delta verspreidt zich razendsnel over de hele Europese regio. Die variant is dominant geworden in veel landen in Europa, inclusief Nederland. Deze verspreiding zal doorzetten. In landen waar de vaccinatiegraad hoog is, zal dit leiden tot een opleving van het aantal gevallen, een wat hoger aantal ziekenhuisopnames, omdat sommige jongere mensen ook in het ziekenhuis zullen belanden. Maar in landen met een lage vaccinatiegraad, zullen we daar de grootste impact op de volksgezondheid zien. Daar maken we ons echt zorgen over. Het deltavirus zal heel snel van land naar land gaan. Onder mensen met een kwetsbare gezondheid, zal dit opnieuw tot een zeer hoog aantal sterfgevallen leiden.’’

Hoe vlot het vaccineren in Europa?

“In de hele Europese regio, óók in de EU, loopt de vaccinatiegraad zeer uiteen. Er zijn vijftien tot twintig landen waar nog niet eens 20 procent van de bevolking hun eerste dosis vaccin heeft gehad. Daar lopen zeer veel mensen, inclusief ouderen, een zeer groot risico. In nog eens vier à vijf landen is de vaccinatiegraad onder de 10 procent. Er zijn enkele landen die niet eens 5 procent hebben bereikt. Daar zullen we de grootste impact zien van de deltavariant.’’

Wat adviseer je landen over het hebben van reizigers uit een land als Nederland, waar veel verspreiding van het virus is?

“Die beslissing zal elk afzonderlijk land voor zich nemen. Natuurlijk zullen die kijken naar landen als Nederland, waar het aantal gevallen de afgelopen week zo enorm is toegenomen. Landen zullen een risicobeoordeling uitvoeren, ook op basis van de variant die circuleert.’’

Reisorganisatie zeggen dat nu veel meer mensen vaccinaties hebben, het beter zou zijn om naar de ziekenhuisopnames te kijken in plaats van naar de besmettingsaantallen.

“Als land probeer je de gevolgen voor de volksgezondheid van de huidige toename van het aantal gevallen te begrijpen. Als ik als land zou willen beslissen over het instellen van reisbeperkingen, omdat er veel virussen zijn, ga ik niet per se kijken naar de gevolgen voor de volksgezondheid in dat land. Dan is de vraag welke impact dat in mijn land heeft. Daarvoor zijn ziekenhuisopnames en overlijdens niet zo relevant. Wat relevanter is: hoeveel virussen zijn er? Zullen mensen het naar mij toe brengen? Welke variant van het virus waart er rond? Is het delta of een andere variant die nóg zorgwekkender is?’’

Duitsland sloot eerder tijdelijk de grenzen voor Britten. Kan dat ook met Nederlanders gebeuren?

“Die vraag moet je aan individuele landen stellen. Maar zeker als de gevallen toenemen en de incidentie toeneemt, zal dat een zeer belangrijke factor zijn waarmee andere landen rekening zullen houden bij het bepalen van hun reisbeperkingen.’’

Grote festivals als Lowlands - waar tienduizenden mensen heen willen - zijn nog steeds in voorbereiding.

“In dit stadium is een zeer grondig proces van risicobeoordeling absoluut cruciaal om de juiste beslissingen te nemen. Ook moet je aanvullende maatregelen nemen om het risiconiveau te verminderen. Nu is niet meer hetzelfde als twee weken geleden. Met festivals moet je heel voorzichtig zijn. Vanwege de verhoogde overdraagbaarheid van de deltavariant profiteert het virus nog meer van zulke evenementen. Vooral als er grote groepen niet-gevaccineerde individuen bij elkaar komen, gaat het mis. Maar dat geldt ook voor andere bijeenkomsten die plaatsvinden, niet alleen de grote die we op tv zien, maar ook de schoolfeesten, bars, clubs, familiefeesten.’’

Betekent dit het einde van de ‘summer of love’?

“We hoeven de summer of love niet per se te annuleren, maar we moeten ook niet doen alsof het virus er niet is. Als het systeem niet in staat blijkt om de risico’s op verspreiding aanzienlijk te verkleinen, dan moet afzeggen of uitstellen overwogen worden.’’

2021
Catherine Smallwood van de World Health Organisation (WHO). Beeld WHO
2021Catherine Smallwood van de World Health Organisation (WHO).Beeld WHO

Bewijst de hoge opmars van het virus in Nederland niet al dat het systeem het niet aankan?

“Als je het over het hoge aantal gevallen in Nederland hebt, is dat heel erg gekoppeld aan specifieke delen van de bevolking. Het hele idee was juist om een ​​zeer snelle toename van transmissie te voorkomen. Dat kun je doen door voorzichtige heropening en door het bij kleinschalige evenementen te houden.’’

In Nederland hebben we ‘Dansen met Janssen’-gate gehad, waarbij onze minister van Volksgezondheid beweerde dat je meteen kon gaan dansen.

“Je immuniteit gaat natuurlijk enkele weken na deze vaccinatie omhoog. Dus onmiddellijk na een vaccinatie ben je nog niet beschermd. Dat proces moet zeker gerespecteerd worden. Maar dan nog, moet je zo’n beslissing verstandig nemen. Ook twee weken ná je tweede dosis, moet je nog steeds een beetje voorzichtig zijn. Geen enkel vaccin is 100 procent effectief. Dus óók mensen die hun volledige dosis vaccin hebben gehad, zullen Covid-19 krijgen, omdat we weten dat de vaccinaties niet allemaal effectief zijn.’’

Maar dan worden ze waarschijnlijk wel minder ernstig ziek?

“Er zullen nog steeds mensen overlijden nadat zij twee vaccins hebben gehad, onder ouderen of kwetsbaren. Maar de ziekenhuisopnames en sterfgevallen die zijn afgewend vanwege het vaccinatieprogramma zijn zoveel groter. Daar hebben we veel meer mensenlevens mee gered.’’

Onze premier en minister hebben toegegeven dat ze een fout hebben gemaakt. Heeft de WHO de risico’s ook onderschat?

“Nee, wij hebben de afgelopen maanden juist gewaarschuwd voor de risico’s van een te snelle heropening. We hebben in de Europese regio een enorme campagne opgezet, om het hoog op de agenda te krijgen. Maar tijdens de zomer weten we wat er gaat gebeuren. We weten dat mensen gaan reizen, dat mensen op vakantie willen, dat mensen een beetje vrijheid willen proeven omdat corona in de lente steeds minder voorkwam. Maar in 2020 hebben we gezien dat een zeer geleidelijke toename van infecties tijdens de zomerperiode, een zeer donkere schaduw wierp op de wintermaanden. Van afgelopen zomer weten we ook dat varianten zich zeer snel verspreidden, hoewel we toen geen zorgwekkende varianten hadden. Nu hebben we dit jaar weliswaar vaccins, maar ook een besmettelijkere variant van het virus.’’

Had Donald Trump toch gelijk. Kwam het virus uit een lab?

“De WHO onderzoekt alle mogelijkheden. Het is heel duidelijk dat dit een virus is dat een zoönotische oorsprong heeft. Het is van een dier op een mens overgegaan. We proberen nog steeds te begrijpen hoe het in de menselijke populatie terecht is gekomen. Helaas nemen deze onderzoeken veel tijd in beslag.’’

De WHO wil de hele wereld vaccineren. Is het niet naïef om te denken dat we het virus zo de wereld uit krijgen?

“Het Sars-virus zal waarschijnlijk altijd in omloop blijven. De strategie van de WHO is op dit moment niet om de ziekte uit te roeien, maar om mensen door vaccinatie, volksgezondheidsmaatregelen en sociale maatregelen te beschermen tegen ernstige gevolgen. Wij willen op dit moment niet elke volwassene ter wereld vaccineren. Dat is onmogelijk. Maar wij willen alle mensen die het meeste risico lopen om te overlijden aan Covid-19 vaccineren.’’

Wat komt er na de deltavariant?

“De volgende zorgelijke variant zal nog besmettelijker of dodelijker worden. Dat zal de natuurlijke evolutie van het virus zijn als we toestaan ​​dat het virus zich blijft verspreiden. Hoe meer het virus zich verspreidt, hoe groter de kans dat er een nieuwe variant ontstaat als er willekeurige mutaties plaatsvinden. Het is een eenvoudig mechanisme van survival of the fittest. Er zullen meer zorgelijke varianten volgen, die alles wat we tot nu toe hebben gedaan weer in gevaar kunnen brengen. Een nieuwe variant kan onze vooruitgang ondermijnen door de door vaccinatie opgebouwde immuniteit te omzeilen.’’

In Nederland zijn 12 miljoen mensen ingeënt, waarvan 7 miljoen volledig. Lopen we dat risico dan nog?

“Het is altijd mogelijk dat er een nieuwe variant komt. Een nieuwe variant kan nóg besmettelijker worden en veel ernstiger ziekte veroorzaken. Daar maken we ons nu vooral zorgen over. Daarom moeten we alles doen wat binnen onze macht ligt. Niet alleen om te voorkomen dat mensen sterven aan corona, maar ook om de overdracht te beheersen. Want hoe minder het virus tussen mensen overdraagt, hoe kleiner de kans dat er een nieuwe zorgwekkende variant ontstaat. En hoe kleiner de kans dat we nieuwe vaccins zullen moeten ontwikkelen om te reageren op een variant die immuun is voor onze vaccinaties.’’

Vindt u dat de rol van ventilatie wordt onderschat? In juli worden de eisen nota bene versoepeld.

“Ventilatie is van cruciaal belang. Ventilatie moet absoluut prioriteit krijgen, zeker als andere sociale maatregelen mogelijk worden opgeheven. Ventilatie in binnenruimten is een cruciaal onderdeel van de bescherming van mensen en het verminderen van het risico van overdracht in binnenruimten. Een heel, heel belangrijk onderdeel.’’

Hebt u nog een hartenkreet?

“Iedereen moet zo snel mogelijk volledig gevaccineerd zijn. Maar op dit moment is mijn belangrijkste boodschap: gebruik je gezond verstand, ook als je op reis gaat, en lever daarmee je bijdrage aan de wereld.’’

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden