Plus Analyse

Wetsvoorstel onvrijwillige seks ‘symboolpolitiek’

Onvrijwillige seks moet strafbaar worden, óók als daar geen fysieke dwang mee is gemoeid, opperde Minister Grapperhaus maandag. Het wetsvoorstel wordt echter niet door iedereen toegejuicht. ‘Het is symboolpolitiek.’

Beeld anp

Wellicht ten overvloede: seks is een vrijwillige bezigheid. Het is bij wet verboden iemand te dwingen tot seks, al zit daar ook gelijk de crux: wanneer is er sprake van dwang en hoe weet iemand dat de ander niet wil als dat niet expliciet wordt aangegeven?

Openbaar Ministerie

Het Openbaar Ministerie moet nu nog bij elke aanklacht bewijzen dat het slachtoffer zich heeft verzet of zich niet aan de seksuele handeling kon onttrekken. Dat is echter niet altijd mogelijk en veel slachtoffers verstijven wanneer ze ongewilde seks ondergaan. Die reactie is net als vechten en vluchten een overlevingsreactie van het lichaam, een copingmechanisme om met ongewenste situaties om te gaan. In dat geval kan het slachtoffer niet bewijzen dat het zich heeft verzet. De verdachte kan daardoor met de huidige wetgeving vrijuit gaan.

Minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid wil door een wetsaanscherping slachtoffers die zich niet lichamelijk verzetten tegen een verkrachting of aanranding beschermen. Als het aan de minister ligt wordt het uitspreken van een ‘nee’ voldoende om aan te geven dat de seks niet gewenst is. Maar wie geen ‘nee’ zegt bedoelt nog geen ‘ja’, aldus de minister. Het is volgens Grapperhaus de plicht van de een om te onderzoeken of de ander wel echt seks wil.

Onwerkbare situatie

“Dat tweede onderdeel zorgt voor een volstrekt onwerkbare situatie,” zegt advocaat Reynier Jonkers van Jonkers & Van Gemert. Volgens de advocaat die gespecialiseerd is in zedendelicten leidt het met de huidige wetgeving, waar de dwangcomponent bewezen moet worden voor een verdachte schuldig kan worden bevonden, al niet zelden tot bewijsarmoede. Dat is vervelend en problematisch voor zowel het slachtoffer als de verdachte, maar wat Grapperhaus voorstelt is enkel symboolpolitiek, vindt Jonkers. “Het probleem wordt met deze wet niet opgelost.”

Mensen hebben immers op verschillende manieren seks, het ontstaat organisch. Het is dan utopisch te verwachten dat daarvoor nog even de juridische details besproken worden. Daarmee dringt de wetgever onze slaapkamers binnen, aldus de advocaat.

Basis rechtsstaat

Ook Sidney Smeets, advocaat bij Spong advocaten, ziet niets in het voorstel van de minister. “Het druist allereerst in tegen de basis van onze rechtsstaat,” zegt Smeets. “Iedereen is onschuldig tot het tegendeel is bewezen. Met het nieuwe wetsvoorstel wordt iedere man als potentiële dader of verkrachter gezien, tenzij hij achteraf kan bewijzen dat het met wederzijdse instemming is gebeurd. En daarbij: seksualiteit is niet altijd rationeel en eveneens niet zo romantisch als je in de film ziet. Er gebeuren weleens dingen die je niet fijn vindt. Daar kun je het over hebben en dan doe je dat de volgende keer anders. Strafrecht moet daar ver van blijven.”

Smeets vindt dat het strafrecht enkel als uiterst middel gebruikt moet worden; als er geen andere oplossing mogelijk is. “Dat is er in dit geval wel: zorg dat er meer wordt ingezet op seksuele voorlichting en op hoe men met elkaar omgaat op seksueel gebied. Daar heb je meer aan dan iedere seksuele daad bij voorbaat potentieel strafbaar te maken.”

Zweden

Sinds 1 juli vorig jaar geldt in Zweden een wet waarbij het verplicht is expliciet toestemming te vragen aan de sekspartner voor het vrijen. De ander moet vervolgens woordelijk instemmen met de seks. Daarmee wil de regering, naast verkrachtingen en misbruik tegengaan, ook het belang van slachtoffers vooropstellen. In Spanje is een soortgelijke wet van kracht. Daar wordt seks zonder expliciete toestemming voor verkrachting aangezien. ‘Nee’ is ‘nee’ en wanneer een vrouw niet uitdrukkelijk ‘ja’ zegt, dan is het ‘nee’, aldus Carmen Calvo, vicepremier van Spanje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden