Analyse

Wet vrijwillig levenseinde maakt formatie nog héél ingewikkeld

Medisch-ethische kwesties waren dé reden dat D66 niet met de ChristenUnie verder wilde. Nu ze samen toch een doorstart proberen, is dat een potentiële bom onder de formatie.

Sigrid Kaag (D66) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) tijdens het debat over het eindverslag van informateur Mariette Hamer over het vastgelopen formatieproces. Beeld ANP
Sigrid Kaag (D66) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) tijdens het debat over het eindverslag van informateur Mariette Hamer over het vastgelopen formatieproces.Beeld ANP

BBij de eisen die D66-leider Sigrid Kaag deze week op tafel legde voor deelname aan een doorstart van het huidige kabinet met VVD, D66, CDA en ChristenUnie noemde ze opvallend genoeg één onderwerp niet: medisch-ethische kwesties.

Terwijl die nou juist hét argument waren dat ze een half jaar lang aanvoerde om hernieuwde samenwerking met de ChristenUnie tegen te houden. Deze zomer zei ze nog dat ze niet nog eens vier jaar ‘stilstand’ op dat terrein wilde.

D66 wil onder meer verruiming van de abortus- en euthanasiewetgeving. Zo wil de partij een wet die levensbeëindiging mogelijk maakt voor ouderen die hun leven ‘voltooid’ vinden. Dat laatste was al een stevig strijdpunt tijdens de vorige formatie in 2017.

Informateur Johan Remkes suggereerde donderdag dat het onderwerp nu niet zo’n probleem hoeft te zijn. Maar dat bleek na correctie door de ChristenUnie wél het geval.

Sterker: het onderwerp is zo principieel voor ChristenUnieleider Gert-Jan Segers dat de formatie hier wel eens op zou kunnen breken. Eerder deze week zei hij: “Stel, we dragen verantwoordelijkheid in een kabinet, de wet Voltooid Leven wordt aangenomen en een week na invoering gaat de spuit in een volstrekt gezond lichaam. Dat zou ik heel, heel moeilijk vinden.”

Voltooid Leven

Het wetsvoorstel Voltooid Leven werd vorig jaar ingediend door het inmiddels vertrokken D66-Kamerlid Pia Dijkstra. Het voorstel regelt dat 75-plussers die niet dodelijk ziek zijn maar wel klaar zijn met het leven hulp krijgen bij zelfdoding.

Dat plan had D66 al jaren, maar tijdens de vorige formatie liep de ruzie met de ChristenUnie (en in mindere mate het CDA) hierover zo hoog op dat werd besloten tot een typisch Haags compromis. Het kabinet zou niet zelf met voorstellen komen. Eerst zou er een onderzoek komen naar noodzaak van zo’n wet. Daarna mocht de Tweede Kamer zelfstandig beslissen om met een wetsvoorstel te komen. Dat deed Dijkstra dus vlak voor het einde van de vorige kabinetsperiode.

Hoewel met het compromis tijd werd gerekt, ligt het probleem deze formatie nog pregnanter op tafel dan de vorige keer. Het wetsvoorstel is inmiddels ingediend. De Tweede Kamer zal er eerdaags over vergaderen en stemmen.

VVD en D66 zijn het er samen deze zomer al over eens geworden dat in een nieuw regeer­akkoord geen harde afspraak wordt opgenomen dat toekomstige regeringspartijen de Dijkstra-wet per se moeten steunen. Bij zo’n gevoelig onderwerp moet ieder Kamerlid ‘een persoonlijke afweging’ kunnen maken, vindt het liberale motorblok.

Maar Segers legt zich daar niet bij voorbaat bij neer. “Dat is iets voor aan de onderhandelingstafel,” zei hij donderdag. Want ja, het hoort ­misschien bij de ‘nieuwe bestuurscultuur’ dat de Tweede Kamer vrijgelaten wordt als het gaat om initiatieven uit het parlement. Maar bij ­belangrijke thema’s zoals klimaat, migratie en medisch-ethische onderwerpen zijn harde afspraken vooraf soms juist nodig, zei hij eerder al.

Meningen verdeeld

Als de wet toch in stemming komt, lijkt een meerderheid in de Tweede Kamer voor, al is dat nog niet zeker. Binnen meerdere partijen, waaronder de VVD en de PVV, zijn de meningen verdeeld. Als elk Kamerlid een eigen afweging maakt, blijft vooralsnog onduidelijk of er een Kamermeerderheid voor de nieuwe wet is.

Van partijen als CU, SGP en CDA is wel duidelijk dat ze tegen de Voltooid Leven-wet stemmen, maar ook bij andere partijen klinkt kritiek. “Het voorstel is een beetje apart,” zegt bijvoorbeeld SP-Kamerlid Maarten Hijink. “Deskundigen zeggen dat het niet zo’n goed plan is. Voor veel mensen geldt dat de euthanasiewet al ruimte biedt, en ook wijzen experts op het risico dat een andere groep mensen zich een richting op geduwd voelen die ze eigenlijk niet op willen. Wie zich overbodig voelt, kan door zo’n wet druk gaan voelen.”

Of D66 bereid is in de formatie wederom het wetsvoorstel op de lange baan te schuiven om de ChristenUnie te paaien, moet nog blijken. ­Op­vallend is wel dat Kaag een jaar geleden in een interview met NRC Handelsblad zei dat ­medisch-ethische thema’s bij haar niet ‘top of mind’ zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden