PlusAnalyse

Westen zegt steun toe in Ramstein, maar Kiev roept op tot snelheid: ‘Rusland en Oekraïne azen op een beslissend offensief’

Topoverleg op de Amerikaanse luchtmachtbasis bij het Duitse Ramstein. Rechtsvoor de (nieuwe) Duitse minister van Defensie Boris Pistorius. Twee plaatsen naar links zitten de Amerikaanse en Oekraïense defensieministers Lloyd Austin en Oleksii Reznikov. Beeld Getty Images
Topoverleg op de Amerikaanse luchtmachtbasis bij het Duitse Ramstein. Rechtsvoor de (nieuwe) Duitse minister van Defensie Boris Pistorius. Twee plaatsen naar links zitten de Amerikaanse en Oekraïense defensieministers Lloyd Austin en Oleksii Reznikov.Beeld Getty Images

Wel of geen Leopardtanks voor Oekraïne? Tegen de achtergrond van die discussie zegden westerse bondgenoten deze week nieuwe wapensteun toe. Het blok blijft standvastig, al roept Kiev op tot snelheid – zoals bij de Leopards.

Sam de Graaff

De Oekraïense opperbevelhebber Valerij Zaloezjnyj legde in december een verlanglijstje op tafel bij zijn westerse bondgenoten. Zes- tot zevenhonderd pantservoertuigen verlangde Kiev, naast vijfhonderd artilleriestukken. En, minstens zo belangrijk: driehonderd tanks. Die wapens zijn hard nodig, zei Zaloezjnyj, want Rusland bereidt een offensief voor.

Sindsdien is er inderdaad veel geleverd. Begin deze maand werd bekend dat de VS, Duitsland en Frankrijk tientallen pantservoertuigen sturen. De afgelopen dagen regende het verdere toezeggingen. Estse artillerie, Pools luchtafweergeschut, meer Amerikaanse pantservoertuigen. De lijst is lang en wordt steeds langer. Zo zegden de Finnen een steunpakket toe ter waarde van 400 miljoen euro. Ter perspectief: hun elf eerdere pakketten waren goed voor 190 miljoen euro. Bij elkaar opgeteld dus.

Die stroom aan toezeggingen is geen toeval: vrijdag kwamen vertegenwoordigers van zo’n vijftig Oekraïense bondgenoten bijeen om de steun te coördineren. Plaats van handeling voor deze zogeheten Ukraine Defense Contact Group was, zoals al vaker, de Amerikaanse luchtmachtbasis Ramstein in Duitsland.

Duitse Leopards en Amerikaanse Abrams

“Rusland is aan het hergroeperen en herbewapenen,” zei de Amerikaanse defensieminister Lloyd Austin bij aanvang. “Dit is geen moment om te vertragen. Het Oekraïense volk kijkt naar ons, het Kremlin kijkt naar ons, de geschiedenis kijkt naar ons.”

Het heetste hangijzer: tanks. In het bijzonder de Duitse Leopard, met de Amerikaanse Abrams een van de modernste tanks ter wereld. Over beide types zou Oekraïne graag beschikken, maar de VS bleek niet erg happig om de brandstofslurpende Abrams te verschepen. Dus bleef de Leopard over. Europese krijgsmachten hebben zo’n tweeduizend stuks, van wisselende kwaliteit.

Meerdere landen, Polen voorop, hebben al aangegeven de Leopard graag te leveren. Maar Duitsland bleef dwarsliggen – tot groot ongenoegen van Kiev, dat benadrukt dat Russische raketten blijven neerdalen op Oekraïense steden. Voor de export is toestemming nodig van Berlijn. Die Duitse terughoudendheid heeft alles te maken met binnenlands sentiment. Sinds de Tweede Wereldoorlog zit de angst voor een Duitse Alleingang diep ingebakken. Zeker als het aankomt op het leger, zeker binnen de SPD van bondskanselier Olaf Scholz.

De afgelopen weken werd de druk op Berlijn alsmaar groter. De Britten zegden als eerste de levering van een zwaar type tank toe: de Challenger 2. Veertien stuks. “Dat aantal stelt weinig voor,” zegt Dick Zandee, defensie-expert bij Instituut Clingendael. “Maar het straalde wel uit: wij doen dit, wie volgt?” Die Britse boodschap was met name gericht op Berlijn. “Van een alleingang kan nu de Britten leveren dus eigenlijk geen sprake meer zijn,” zegt defensiespecialist Peter Wijninga, die benadrukt dat Duitsland al tot de grootste wapenleveranciers van Oekraïne behoort.

Volgende stap in wapensteun

Vanwaar dan die terughoudendheid? De levering van tanks is toch weer een volgende stap, zeggen Wijninga en Zandee. Zoals aan het begin van de oorlog bijvoorbeeld werd besloten tot het sturen van Stinger-luchtdoelraketten. Of later tot het leveren van Himars (geavanceerde raketartillerie). Tegelijkertijd is het ook niet veel meer dan dat, benadrukken ze – een volgende stap. Van het overtreden van Poetins veelbesproken ‘rode lijn’ is geen sprake. Zandee: “De Amerikanen hebben gezegd: wij geven jullie alles om jullie grondgebied terug te veroveren. De levering van tanks past in dat plaatje.”

Zo staat het Westen eensgezind achter Oekraïne, een enkele uitzondering daargelaten. Op de achtergrond wordt ondertussen hard gewerkt aan het opschalen van de defensieproductie. Want, zo is het ook, de munitiekist kent een grens. The New York Times schreef deze week dat de VS put uit Amerikaanse voorraden in Korea en Israël.

Maar de wil om Oekraïne te steunen is er – al duurt het soms te lang tot Kiev krijgt wat het wil. Ook het Kremlin oogt ondertussen onvermurwbaar. Een nieuwe mobilisatieronde hangt in de lucht. Het regime blijft de Russische bevolking bestoken met antiwesterse oorlogsretoriek. Deze week koppelde president Poetin het beleg van Leningrad, tijdens de Tweede Wereldoorlog, bij een herdenking aan de huidige situatie in de Donbas. In beide gevallen zou Rusland worden belaagd door ‘nazi’s’.

Onzin, maar het toont hoe Poetin in de oorlog staat. “Rusland en Oekraïne azen op een beslissend offensief,” zegt Wijninga, verbonden aan het HCSS. “Iets waarmee ze een resultaat afdwingen, om de boel daarna via onderhandelingen af te ronden.” Een ietwat abstract toekomstbeeld, geeft hij toe, waarbij Kiev afhankelijk blijft van westerse steun. Vooralsnog is die er. De Finse premier Sanna Marin benadrukte deze week nog: “We steunen Oekraïne zolang het nodig is. Of dat nou één jaar is, twee jaar, vijf jaar, tien jaar, of vijftien jaar.”

Nog geen besluit over Leopards

Westerse landen hebben gisteren in het Duitse Ramstein nog geen besluit genomen over de levering van zware tanks aan Oekraïne. Na overleg tussen vijftig bondgenoten van Kiev zei de Poolse minister van Defensie Mariusz Błaszczak dat er in ieder geval wel andere zware wapens worden geleverd. De Duitse minister van Defensie Boris Pistorius zei eerder al eerst consensus te willen over de voor- en nadelen van het leveren van Leopard 2-tanks, waar Kiev al lange tijd om vraagt. Polen en Finland hebben die tanks al aangeboden, maar omdat ze in Duitsland zijn gemaakt, moet Berlijn toestemming geven. Pistorius ontkende dat Berlijn de levering in zijn eentje blokkeert. De Amerikaanse minister van Defensie Lloyd Austin drong er bij zijn bondgenoten op aan ‘dieper te graven’ in hun wapenvoorraden. Zijn Poolse ambtgenoot Błaszczak zei ervan overtuigd te zijn dat de internationale ‘tankcoalitie’ een succes zal worden. (ANP, Rtr)

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden