PlusAchtergrond

Wen er maar vast aan: hogere prijzen voor eten, energie en wonen zijn blijvend

Ook het bier wordt duurder. Beeld ANP
Ook het bier wordt duurder.Beeld ANP

Duur eten, dure benzine, dure huizen? Wen er maar alvast aan. Hoge prijzen worden de komende jaren de norm. De grondstoffen voor onze producten zullen steeds duurder worden. ‘De trend van stijgende prijzen is blijvend.’

Alle hens aan dek: het bier wordt duurder. Alleen het aluminium in het blikje is al bijna 70 procent duurder dan een jaar geleden, het karton van de verpakking 40 procent. En dan is ook nog eens de prijs van gerst, mout en hop geëxplodeerd.

Woensdag presenteert bierbrouwer Heineken derdekwartaalcijfers. Spoiler: de sterk gestegen prijzen voor grondstoffen zullen daarin een rol spelen. De brouwer zal het niet aandurven de prijs voor een biertje één op één te laten meestijgen, maar na alle coronaklappen zal Heineken het zich niet kunnen veroorloven al die kosten zelf te slikken.

Niet alleen bier, maar alles wordt duurder; energie, voeding, bouwmaterialen. “Tijdens de pandemie is de vraag naar alle grondstoffen ingezakt,” zegt econoom Jan-Paul van de Kerke van ABN Amro. “Producenten hebben vervolgens het aanbod teruggeschroefd.”

Na de lockdowns is de economie veel sneller dan verwacht weer opgestart. “En nu concurreren we om een beperkte hoeveelheid grondstoffen. De productie kan de vraag niet bijbenen en er is een bottleneck in het mondiale transport.” En dan is er ook nog een tekort aan arbeidskrachten - in de mijnen, voor oogsten, in de havens, op vrachtwagens of zoals in het Verenigd Koninkrijk voor de slacht.

En waar tekorten zijn, stijgen de prijzen. Zoals bij Unilever, bekend van onder meer Calvé, Unox, Cif en Prodent. Het bedrijf maakte vorige week bij zijn kwartaalpresentatie bekend de prijzen gemiddeld 4 procent te verhogen.

Lang voelbaar

Economen verwachten dat de huidige prijsstijgingen tijdelijk zijn. Maar Van de Kerke erkent dat het effect op lange termijn moeilijk in te schatten is. Multinationals kopen nu de grondstoffen voor hun producten in voor de komende jaren om er zeker van te zijn dat ze voldoende aanvoer hebben.

“Veel grootverbruikers leggen hun behoefte aan grondstoffen voor een langere periode vast in contracten waarin prijs en afzet worden afgesproken.” En dat betekent dat de huidige hoge prijzen nog lang voelbaar zullen zijn. Hoe lang, is onduidelijk. Multinationals als Unilever laten zich uit concurrentieoverwegingen niet in de kaart kijken.

“Bedrijven in de hele keten zijn terughoudend in het doorberekenen van kosten in de prijzen, omdat ze bang zijn marktaandeel te verliezen. Maar iedereen kijkt naar elkaar: wie gaat de prijzen verhogen. Zodra een paar dat doen, volgen er meer.”

Permanent effect

De coronacrisis speelt niet als enige een rol in de prijzencrisis. Opdrogende olie- en gasbronnen, de onvermijdelijke energietransitie en de onafwendbare veranderingen in de voedselproductie zullen een permanent effect op onze kosten hebben.

Dat ziet ook hoogleraar internationale economie Steven Brakman van Rijksuniversiteit Groningen. “Duitsland schakelt over van steenkool naar gas. Dat betekent een structurele verhoging van de vraag naar gas, dus hogere prijzen. De vraag naar basismetalen blijft toenemen, waardoor die op langere termijn duurder worden. En in de voedselvoorziening gaan we naar een duurzame productie.”

“We moeten niet dramatiseren maar de tijd dat we flierefluitend alles maar gebruiken, komt ten einde. Op de lange termijn zullen de kosten van grondstoffen stijgen en is de trend van hogere prijzen blijvend.”

Landbouwtekorten

“We verwachten op de lange termijn druk op de grondstofprijzen voor voedsel,” zegt ook voedseleconoom Martijn Rol van Rabobank. “De vraag nam door de groeiende wereldbevolking en de toenemende middenklasse al toe. Je kunt met de toenemende landbouwtekorten en klimaatinvloeden uittekenen dat de vraag naar grondstoffen zal toenemen. Er komt schaarste aan producten als cacao of koffie. Dat zal allemaal effect hebben op de prijzen van eerste levensbehoeften.”

Ook steekt protectionisme, waardoor landen cruciale grondstoffen hamsteren, de kop op. “De sterke economische landen zullen dat wel redden,” zegt Rol. “We maken ons zorgen om ontwikkelingslanden en kwetsbare groepen in onze samenleving waar voeding een substantieel deel uitmaakt van de dagelijkse uitgaven.”

“Daarom moeten bedrijfsleven en overheden nu echt stappen zetten in de verduurzaming en het stabieler maken van de voedselproductie; liefst zo circulair en klimaatneutraal mogelijk.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden