PlusAchtergrond

Welkom in de reserveringscultuur: is het wel leuk als we de kroeg plannen?

Beeld Van Santen & Bolleurs

De coronamaatregelen in de horeca dwingen tot beter plannen, zelfs een bezoekje aan de kroeg moet je reserveren. Voor goede planners een uitkomst, voor anderen een regelrechte gruwel.

Grofweg valt de mensheid onder te verdelen in twee groepen. Je hebt stelletjes die in hun agenda zetten dat ze op vrijdagavond seks hebben. Dikke kans trouwens dat ze het ‘vrijen’ noemen. En dan heb je stelletjes die op vrijdagavond in de auto zitten, in een opwelling het stuur omgooien en doorrijden naar Parijs, waar ze diezelfde nacht nog met een fles rode wijn in de hand langs de Seine struinen en de volgende ochtend wakker worden op een krakerig bed met een kuil in het midden in een krappe hotelkamer.

Veel mensen zouden willen dat ze bij de tweede groep horen, maar veruit de meesten behoren tot het eerste menstype. Nederlanders hebben een ‘agendacultuur’, concludeerde het Sociaal en Cultureel Planbureau vorig jaar in het rapport Denkend aan Nederland. Het viel expats op dat het ‘dagelijks leven grotendeels volgens regels en via agenda’s’ verloopt.

Door de maatregelen die de verspreiding van het coronavirus moeten tegengaan wordt de noodzaak om alles te plannen alleen maar groter. Ga maar na: wie naar een museum wil, moet een tijdslot vastleggen. Hetzelfde geldt voor een bezoek aan de dierentuin of het pretpark. Restaurants: reserveren verplicht. Kroegen: u mag tussen half negen en half elf proberen om dronken te worden, daarna moet u plaatsmaken voor de volgende shift.

“De regels rond corona dwingen mensen nog beter na te denken over hoe ze hun tijd indelen,” zegt Rick Pastoor, schrijver van het boek Grip, dat gaat over hoe je slimmer en efficiënter kunt werken. “Ik denk dat veel mensen het in de praktijk ook wel fijn zullen vinden, een vaststaande eindtijd aan hun cafébezoek. Het dwingt ze ertoe om de tijd die ze daar doorbrengen zo waardevol mogelijk te laten zijn.”

Dat dit ten koste gaat van de spontaniteit neemt Pastoor op de koop toe. “Het is een misvatting dat dingen die spontaan ontstaan meer plezier opleveren. Het plezier komt uit de activiteit, niet uit het wel of niet geplande karakter van die activiteit. Hetzelfde geldt voor creativiteit: dat kun je wel degelijk plannen.”

Spontaniteit

Genieten met een eierwekker dus. Helemaal nieuw is die ontwikkeling niet. Veel musea werkten al met tijdslots om de bezoekers­stromen beter te reguleren. Drukke restaurants hebben, om meer omzet te generen, een vroege en een late shift. Uitbuiken of lekker lang na­tafelen zit er niet in als je bij de vroege groep zit. En bij populaire tenten is het, zeker op vrijdag- en zaterdagavond, sowieso kansloos om op de bonnefooi aan te komen waaien, in de hoop dat er nog een tafeltje vrij is.

Dat is fijn voor de planners: wie drie weken van tevoren al weet waar en wat hij wil eten, kan ruim op tijd reserveren. Apps maken dit nog makkelijker: zelfs de ideale stoel in de bioscoopzaal voor aankomend weekend is binnen een minuutje vastgelegd. Maar mensen die niet van plannen houden, of het simpelweg niet kúnnen, maken de coronavoorschriften het leven juist nog ingewikkelder.

“Door de coronacrisis moet het spontane plaatsmaken voor de berekende mens,” ziet ook filosofe Naomi Kloosterboer van de Universiteit Utrecht, die een proefschrift schreef over zelfkennis. “Mensen die spontaniteit belangrijk vinden, kunnen dus moeilijker op hun eigen manier leven. Spontaniteit staat voor platgeslagen spreuken als carpe diem: openstaan voor onverwachte dingen die op je pad komen. Maar spontaniteit kan ook doorslaan in irrationaliteit, en dan werkt het juist belemmerend. Hetzelfde geldt overigens ook voor plannen: het idee dat je twee uur lang plezier móét maken, omdat dat in je agenda staat, werkt natuurlijk niet. Je gaat niet iets doen om te genieten; je geniet omdat je opgaat in wat je doet.”

Volgens Wendelien van Eerde, als psycholoog verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, is het vermogen om een plan op te stellen en dit vervolgens consciëntieus uit te voeren iets dat sommige mensen wel, en anderen niet gegeven is. “Het is een kwestie van persoonlijkheid, net zoals intro- of extravert zijn dat is.” Maar naast aangeboren eigenschappen is er ook een deel cultuur. “Met name mensen uit Zuid-Amerika slaan steil achterover als ze zien hoe strak Nederlanders plannen. Het verschil in aanpak zag je ook bij de Olympische Spelen die in Rio de Janeiro werden gehouden. Hier dachten we allemaal dat die stadions nooit op tijd af zouden komen, Brazilianen keken daar heel anders tegenaan. En inderdaad, vlak voor de Spelen was alles klaar.”

In het SCP-rapport over de Nederlandse mentaliteit werd het planmatige dat Nederlanders kenmerkt ook op een abstracter niveau omschreven: als een gericht zijn op de toekomst en een voorwaartse beweging richting vernieuwing. Een expat die werd ondervraagd zei: “Ze denken na over de toekomst, dat hangt ook samen met duurzaamheid. Door goed te plannen lopen Nederlanders voorop bij innovaties.”

Doelloos en eindeloos

Pastoor, devoot bepleiter van het planningsevangelie, denkt dat het nieuwe reserverings­regime in de horeca uiteindelijk door de meeste mensen zal worden omarmd. “Ik denk zelfs dat het iets toevoegt.” Maar voor Marian Donner, schrijfster van het Zelfverwoestingsboek, is cafébezoek met een vaststaande eindtijd niets minder dan een gruwel. “Ik weiger om naar de kroeg te gaan als ik moet reserveren, het staat haaks op alles waar cafébezoek om draait. Dat hoort juist doelloos en eindeloos te zijn. Dat je ’s middags je stamkroeg binnenkomt en diep in de nacht er weer uit rolt. In de tussentijd heb je boeiende mensen gesproken, zijn er on­verwachtse dingen gebeurd, en ben je de tijd vergeten.”

Verveling

Donner komt ook niet in restaurants waar je moet reserveren. “Ik wil niet alles plannen. Dat is typisch iets van deze tijd, dat mensen alles willen vastleggen. Een half uurtje een spelletje met mijn kind spelen, een half uurtje boodschappen doen, dan een uurtje wandelen. Maar het mooiste in het leven komt juist voort uit het ongeplande. Uit verveling. Uit het loslaten van routine en van controle.”

Pas als alle regels opgeheven zijn, zal Donner weer haar stamkroeg Treffers op de Admiraal de Ruijterweg bezoeken. Vertrekken zal ze pas als ze er zin in heeft, misschien na een uurtje, misschien pas diep in de nacht. “Dat is voor mij vrijheid.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden