Uitleg

Welke sectoren krijgen de hardste klappen door de coronacrisis?

De economie, bedrijvigheid en werkgelegenheid in de regio Amsterdam zullen een ongekende dreun krijgen door de coronacrisis, zelfs met overheidssteun. Wie zijn de belangrijkste slachtoffers?

De bloemenveiling in Aalsmeer. FloraHolland waarschuwt dat de hele Nederlandse bloementeelt dreigt om te vallen.Beeld ANP

Bloemen

Op de bloemenveiling van Aalsmeer is maandag bijna de helft van de bloemen vernietigd omdat er geen kopers voor waren. De sierteeltsector luidt de noodklok.

Dat bijna 50 procent werd doorgedraaid is ‘een historisch hoog percentage’. Volgens een woordvoerder van kwekerscoöperatie FloraHolland ging het om ‘miljoenen bloemen’. En dat terwijl de aanvoer al een kwart lager was dan normaal.

FloraHolland waarschuwt dat de hele Nederlandse sierteelt dreigt om te vallen. Nederland is wereldwijd goed voor 35 procent van de export in deze sector en daar zijn zo’n 150.000 banen mee gemoeid.

Bij de overheid zijn noodkredieten gevraagd.

Alle malheur komt in één keer op de ­kwekers af en dat maakt de coronacrisis ongekend heftig. De bloemist verkoopt minder omdat consumenten minder uit­geven. Belangrijker: bloemen gaan hand in hand met het sociale verkeer, dus vanwege ‘sociale onthouding’ worden ook stukken minder bosjes gekocht. En het gaat om ­verse, bederfelijke waar.

Kwekers wordt verzocht minder bloemen en planten naar de veiling te brengen, zodat de prijs nog enigszins op peil blijft. Maar veel kwekers hadden juist toegewerkt naar deze week. In het Verenigd Koninkrijk is het komende zondag Moederdag. “Dit is de periode waar de sector het van moet hebben.”

Door de coronacrisis is het aantal vluchten op Schiphol gekelderd. Gevolg: ongekende rust op de luchthaven.Beeld EPA

Luchtvaart

De ongenadig harde klap die luchtvaartmaatschappijen − KLM voorop − nu krijgen, zal lang nadreunen in de regionale economie en ook qua werkgelegenheid ­grote gevolgen hebben. Schiphol draagt jaarlijks 10,4 miljard euro bij aan de Nederlandse economie en is direct goed voor 113.900 banen, om van de indirecte bedrijvigheid en werkgelegenheid nog maar te zwijgen.

“De belangrijkste functie is dat Schiphol die internationale reizen faciliteert,” zegt Rogier van Lieshout van SEO Economisch Onderzoek. “Die functie staat nu sterk onder druk.” Alles staat of valt volgens de econoom bij het overleven van KLM. “Het is cruciaal dat KLM in de lucht wordt gehouden, desnoods door deels te nationaliseren zoals Italië nu met Alitalia doet.”

SEO onderzocht eerder dat als de thuismaatschappij omvalt, dat grote gevolgen heeft omdat daarmee ook de belangrijkste overstapmogelijkheden vervallen. In het ergste geval zakt Schiphol − dat vorig jaar 332 bestemmingen met Nederland verbond − terug naar 20 Europese bestemmingen en 27 intercontinentale luchtlijnen.

Het aantal passagiers zal halveren, het aantal banen dalen tot onder de 60.000 en de bijdrage aan de Nederlandse economie zal dan kelderen tot 4,6 miljard euro per jaar.

“Het is moeilijk te zeggen in hoeverre de luchtvaartsector, toeleveranciers en toerisme-industrie dit gaan overleven,” zegt Lieshout. “Deze crisis zal op langere termijn effect hebben op de vraag naar luchtvaart, mensen wennen er nu ook aan om te videoconferencen.”

Na cafés en restaurants zullen ook hotels massaal de deuren sluiten door de corona-uitbraak.Beeld Jakob Van Vliet

Horeca

De vooruitzichten voor de Amsterdamse horecasector zijn ook op de langere termijn somber, nu vakanties en zakenreizen tot na de zomermaanden worden uitgesteld of geschrapt. Na cafés en restaurants − die al gedwongen dicht zijn − zullen ook hotels massaal de deuren sluiten.

“Ik spreek hotels waar de bezettingsgraad tot 12 procent is gezakt,” zegt Pim Evers van Horeca Nederland Amsterdam. Het gemiddelde ligt in Amsterdam al onder de 40 procent.

Volgens Marco van Bruggen van hotel­analist Horwath komen hotels in Amsterdam al in de acute problemen als minder dan 70 van de 100 kamers bezet zijn. “Er zit weinig anders op dan de kosten zo veel mogelijk te beperken; dat zullen vooral personeelskosten zijn.” Daarmee is de klap voor de ruim 47.500 horecamensen in de hoofdstad enorm.

Ook Evers, eigenaar van veertien horecazaken waaronder Canibale Royale, Club Claire, Meneer Nieges, Vergulden Eenhoorn en Disco Dolly worstelt met de toekomst van zijn bedrijf. “Voor drie zaken is het echt puzzelen of die het volhouden. En je wilt er ook zijn voor je personeel, zowel voor hun baan als voor hun gezondheid.”

Hij hoort ook geluiden dat de horecabranche wel wat kan interen, in de veronderstelling dat er gouden jaren achter de rug liggen. “Ja, het is een tijd lang goed gegaan in de branche, maar in die periode zijn de lasten ook sterk gestegen, onder meer de salarissen, de btw en voor hotels de toeristenbelasting. Er zit echt niet veel vet op de botten.”

Omdat veel mensen in Amsterdam vanuit huis kunnen werken, zullen de eerste gevolgen voor de economie hier minder groot zijn dan elders.Beeld Dingena Mol

Diensten

“Amsterdam is echt een diensteneconomie,” zegt econoom Rico Luman van ING. “De helft van de regionale economie bestaat uit zakelijke dienstverlening: banken, advocatuur, accountancy, IT en internet. De meeste banen kun je vrij gemakkelijk een tijdje op afstand uitvoeren door vanuit huis te werken.”

De eerste gevolgen voor de economie van de hoofdstad kunnen dan ook wat minder groot zijn dan elders. “Maar je ziet wel dat de dienstverlening vaak wat later reageert op een economische crisis, omdat opdrachtgevers afhaken. Er zullen wel inhaaleffecten zijn, maar hoe groot valt niet te zeggen.”

De gevolgen voor de economie van de regio Amsterdam zullen desondanks aanzienlijk zijn. “De horeca- en toerismesector, die nu de eerste klappen krijgen, maken misschien niet zo’n groot deel van de economie uit, maar zijn wel al goed voor zo’n 10 procent van de werkgelegenheid. En als je naar de regio kijkt, heeft afschalen van de luchtvaart op Schiphol economische impact. We worden zo overdonderd dat we niet kunnen zeggen waar het op uitdraait. We moeten het gewoon afwachten.”

De Amsterdamse haven blijft (voorlopig) gewoon in bedrijf.Beeld ANP

Haven

Cruiseschepen komen ‘tot nader order’ Amsterdam niet meer in vanwege de coronapandemie. Zee- en riviercruises worden in de haven geweigerd.

Een groot deel van de zeecruiseschepen was al geannuleerd, net als bijna de helft van de riviercruises. Maar door dit besluit loopt het aantal cruisevakanties dat in het water valt, meteen in de duizenden.

Vooral voor de riviercruises is het een hard gelag. Het seizoen begint traditioneel met de opening van de Keukenhof en die stond voor komend weekend gepland. In maart en april werden 753 riviercruise­schepen verwacht. Daarmee valt nu in één klap een derde van het Amsterdamse totaal voor 2020 weg. Met de riviercruisesector alleen zijn in de regio circa 1700 banen gemoeid.

De haven heeft er zelf op aangedrongen dat de cruiseschepen voorlopig niet meer komen vanwege gezondheidsrisico’s. Toen in Azië het coronavirus uitbrak, werden cruiseschepen als hete aardappels door­gegeven aan volgende havens. Met duizenden opvarenden moesten de schepen lange tijd in quarantaine.

Los van de cruisebranche blijft de haven gewoon in bedrijf. Om te voorkomen dat de bediening van de sluizen, de patrouillevoertuigen en ook de overslag in de haventerminals in gevaar komt, zijn op veel plekken aparte diensten ingesteld van ploegen die elkaar niet meer fysiek treffen, zelfs niet aan de koffietafel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden