Plus Achtergrond

Welke rol speelt kunstgras nou eigenlijk echt?

Hebben voetbalclubs die gewend zijn op kunstgras te spelen voordeel op clubs die dat niet gewend zijn? Een eenduidig antwoord op die vraag lijkt moeilijk te geven. 

ADO Den Haag speelt op een kunstgrasveld in de eredivisie. Beeld ANP

Veel Nederlandse voetbalclubs in de eredivisie voeren een lobby tegen kunstgras. De ondergrond zou ploegen die eraan gewend zijn extra voordeel opleveren. Klopt dat? De spaarzame onderzoeken die ernaar zijn gedaan, leveren verschillende conclusies.

Volgens Ajacied Dusan Tadic is het gebruik van kunstgras een ‘schande voor de eredivisie’. En in het door de voetballers opgestelde veldenklassement van afgelopen seizoen bezetten de zes ‘kunstgrasclubs’ de laatste zes plaatsen. Vanwege die kritiek werd vorig jaar besloten clubs die op natuurgras spelen een financiële bonus te geven. Maar een natuurgrasveld blijft ook met die bonus duurder dan een kunstgrasveld. Komend seizoen zullen er mede daarom nog altijd zes eredivisieploegen op kunstgras spelen.

Zwakkere ploegen

Een van de bezwaren tegen kunstgras is dat het clubs een extra thuisvoordeel zou geven. Spelers die om de week op kunstgras spelen, zouden daar meer aan gewend zijn dan spelers die dat maar een handvol keren per jaar doen.

In 2014 becijferde het AD dat kunstgrasclubs vergeleken met natuurgrasclubs een groter deel van hun punten thuis halen. Maar in die berekening was niet meegenomen dat vooral zwakkere ploegen op kunstgras spelen en dat die ongeacht de ondergrond meestal een groter deel van hun punten in thuiswedstrijden halen.

Een jaar later liet de KNVB statistisch onderzoek verrichten naar de invloed van kunstgras. Daarbij werd via drie factoren gecorrigeerd voor het verschil in sterkte tussen clubs: de transferwaarde van de spelers, hun salaris en de Euro Club Index, een ranking van alle Europese voetbalclubs. Na de correctie zagen de onderzoekers geen bewijs voor het idee dat kunstgrasclubs een extra thuisvoordeel hebben.

Mythe ontkracht? Het leek erop, maar de afgelopen jaren heeft econoom Jan van Ours van de Erasmus Universiteit Rotterdam een ander statistisch onderzoek verricht. Zijn conclusie: spelen op kunstgras levert eredivisieclubs per thuiswedstrijd gemiddeld 0,32 punt extra op. Met andere woorden: die clubs halen in een heel seizoen ruim vijf punten meer dan wanneer ze op gras hadden gespeeld.

Hoe kan dit onderzoek zo’n andere conclusie opleveren? Van Ours denkt dat het effect pas zichtbaar is nu er veel clubs op kunstgras spelen. Tot het seizoen 2013/2014 speelden slechts één à twee eredivisieclubs op kunstgras.

Sportsocioloog Thijs Velema van de National Sun Yat-sen University in Taiwan werkte mee aan het KNVB-onderzoek. Hij erkent dat het gebrek aan kunstgrasclubs een manco is van die eerste studie, maar het verschil met het onderzoek van Van Ours komt volgens hem door de gebruikte methode.

Niet helemaal zuiver

Van Ours keek per seizoen naar de uitkomsten van ‘wedstrijdparen’ zoals Ajax-Heracles (op natuurgras) en Heracles-Ajax (op kunstgras). Die uitkomsten vergeleek hij met wedstrijdparen zoals AZ-Heerenveen en Heerenveen-AZ (beide op natuurgras). Doordat hij alles per wedstrijdpaar bekeek, hoefde hij er geen rekening mee te houden dat kleine clubs over een heel seizoen genomen anders presteren dan grote clubs.

Volgens Velema is deze methode niet helemaal zuiver. “Je neemt aan dat Ajax en Heracles twee keer in een seizoen dezelfde wedstrijd spelen, één keer op natuurgras en één keer op kunstgras. Maar die wedstrijden zijn niet hetzelfde. Ik kan me voorstellen dat Heracles tijdens een uitwedstrijd een heel andere tactiek hanteert dan in een thuiswedstrijd,” zegt Velema.

Van Ours stelt dat dergelijke verschillen in speelstijl in zijn onderzoek onder het ‘gewone’ thuisvoordeel vallen, en niet onder het extra thuisvoordeel van kunstgras. “Het is inderdaad een aanname dat je uit- en thuiswedstrijden tegen elkaar kunt wegstrepen,” zegt hij. “Maar de KNVB verricht soortgelijke aannames door de financiële situatie van een club te koppelen aan de sterkte.”

Velema wijst op een tweede KNVB-onderzoek, waarbij de speelstijl op kunstgras werd vergeleken met die op natuurgras. “Het aantal passes, overtredingen, tackles… heel veel dingen werden bekeken,” zegt hij. “Daar zat niet echt een verschil tussen. Waarom zou spelen op kunstgras dan voordeel bieden?”

Daarnaast noemt Velema veldentests waarbij bijvoorbeeld de hoogte van de balstuit is onderzocht. “Daarbij zie je dat natuurgrasvelden onderling ook flink verschillen. Het verschil tussen kunstgras en natuurgras lijkt niet groter dan de standaardspreiding tussen verschillende natuurgrasvelden.”

Van Ours zou dit soort experimenten nog wel­eens herhaald willen zien. “Tegenwoordig kunnen ze alles nog fijnmaziger meten. Het zou best kunnen dat er toch een net iets andere baldynamiek is op kunstgras. Ik denk dat het helpt als je daar ervaring mee hebt,” zegt hij.

Kunstgrasblessures

Een ander veelgehoord argument is dat kunstgras blessures veroorzaakt bij spelers die niet gewend zijn op die ondergrond te spelen. Uit het KNVB-onderzoek bleek echter dat spelers op kunstgras even vaak blessures oplopen als op natuurgras. Van Ours: “Het kan ook in de hoofden zitten. Als spelers alleen maar denken dat er een groter blessurerisico is, kan dat effect hebben.”

Al met al acht Velema vervolgonderzoek niet nodig. “Het zou me verbazen als daaruit toch een verschil volgt. Van wat ik ervan heb gezien, is kunstgras niet zo’n grote factor,” zegt hij.

Van Ours ziet de discussie graag om een heel andere reden eindigen. “Waarom zouden niet alle clubs op natuurgras spelen? De KNVB hoeft alleen maar een paar miljoen uit te geven om clubs daarbij te ondersteunen. Dan ben je van al het gezeur af.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden