PlusAchtergrond

Welke partij kreeg geld van wie? En hoe de PVV 53.000 euro misliep

Beeld Shutterstock

Er zijn rijke ondernemers bij, gefortuneerde gepensioneerden vooral, maar ook vastgoedbaronnen en pak ‘m beet de baas van CoolCat. De geldschieters van politieke partijen in Nederland vormen een bonte stoet. En soms gaat het mis: de PVV zag 53.000 euro aan zich voorbij gaan.

Klein feestje op het partijbureau van Forum voor Democratie, op 11 maart 2019. Ene (blijkbaar) succesvolle zakenman M. Ruijs maakt met een paar handelingen liefst 200.000 euro over naar de partij van Thierry Baudet. Zoals hij datzelfde jaar nog eens 75.000 en 80.000 euro schenkt aan Forum.

Het is één van de vele giften die politieke partijen vorig jaar ten deel vielen. Want via stichtingen, leden en subsidies stromen miljoenen binnen bij de partijen, maar er zijn vaak ook particuliere geldschieters te vinden in de jaarverslagen.

Openbaar

Bij iedere gift boven de 4.500 euro moet de herkomst openbaar worden gemaakt. Donderdag zette het ministerie van Binnenlandse Zaken als ieder jaar de overzichten online over 2019.

Dat levert een (beetje mistig) zicht op in de geldstromen en de financiële toestand van partijen, maar vooral een allegaartje aan politieke giften. Er zijn gepensioneerden die de partij van smaak al jaren wat toestoppen, maar ook zakenlui die zich in de partijstandpunten kunnen vinden, of hopen op wat coulance als het weer is over hen gaat in de Tweede Kamer.

Forum voor Democratie

Al wonen sommigen erg ver weg. Forum voor Democratie kon bijvoorbeeld 50.000 euro tegemoet zien van de Nederlandse software-ondernemer Nick Galea, hoewel hij op Cyprus woont. Dichterbij huis maakte ondernemer Ronald Kahn, bekend van de inmiddels-webwinkel CoolCat, vijfduizend euro over. Op het lijstje donateurs zijn ook een administratiekantoor, een vastgoedbedrijf, maar ook bijvoorbeeld een zalencomplex te vinden. De zogenoemde Stichting Milieu, Wetenschap en Beleid trok ook de beurs voor 15.000 euro. Geheel naar analogie van Baudet zet die club zich doorgaans in voor ‘het bevorderen van onafhankelijke journalistiek en wetenschap’.

D66

D66 heeft een vaste schare suikerooms, die ook in 2019 de portemonnee hebben getrokken. Beurshandelaar en filantroop Rob Defares (vorig jaar op nummer 16 in de Quote 500 met 1,6 miljard euro) is wederom de gulste gever. De oprichter van IMC gaf 25.110 euro. Op plaats 2, met een schenking van 19.500 euro, staat Menno Witteveen, oprichter van DIF Capital en voormalig landelijk penningmeester van de partij. Ook ene M. Antal uit Amsterdam was vorig jaar wederom goed voor 15.000 euro en arbeidsrechtadvocaat Albert van Marwijk Kooy gaf 9.666 euro. Accountant en belastingadviseur Jelle Baak uit Soest doneerde 8.999 euro. Daarnaast tastte uitgever Willem Sijthoff opnieuw in de buidel met een gift van 7.500 euro.

Bij D66 geldt de regel dat politici 3 procent van hun salaris afstaan aan de partijkas. Die regel geldt ook voor ministers. Vicepremier Kajsa Ollongren maakte met 12.826 euro zelfs meer over dan zij op grond van haar ministerssalaris (circa 170.000 euro) zou moeten afstaan. Wouter Koolmees en Ingrid van Engelshoven tikten respectievelijk 6.821 en 6.788 euro af. Opvallend genoeg ontbreekt op de lijst de naam van de nieuwe lijsttrekker van de partij, minister Sigrid Kaag. Ook de staatssecretarissen van D66 ontbreken.

Volgens een woordvoerder van de partij draagt Kaag ‘gewoon’ af, maar is haar bijdrage minder dan 4500 euro. Pas boven die grens zijn partijen namelijk pas verplicht om de naam van de gever te publiceren. Voor de berekening van de afdracht hoeven D66’ers het vakantiegeld, de eindejaarsuitkering en hun onkostenvergoeding niet mee te tellen, staat te lezen in het huishoudelijk reglement van de partij. Dat Ollongren zoveel meer betaalt dan haar collega’s, zou zijn omdat D66-politici zelf bepalen wanneer ze hun bijdrage overmaken. “Niet iedereen betaalt op hetzelfde moment.”

VVD

De VVD heeft een vaste Mecenas in Wassenaar wonen, de heer Nijkerk die al jaren geld overmaakt. In 2019 ging het om een gift van 20 duizend euro. Ook ontvang de partij een nalatenschap van Maaike van der Hoef-Van der Giesen uit Rotterdam voor een bedrag van 159.054 euro.

Denk

Denk kende afgelopen jaar twee gulle gevers. De eerste is een ouwe rot in het politieke vak en de partij-nestor van Denk: Ayhan Tonca te Apeldoorn (5000 euro). Hij was zelfs kandidaat voor een zetel in het Europees Parlement, maar dat lukte niet. Nu heeft Tonca de missie om zijn kennis en ervaring over te dragen aan jeugdige politici van Denk. Hij heeft een bijdrage geleverd om de verkiezingskas van zijn partij te spekken, laat Tonca weten.

De andere ‘gulle gever’ aan Denk was C. Mor te Utrecht (6000 euro), die desgevraagd niet met zijn voornaam in de media wil. Mor is zelfstandige in de financiële sector, partijlid van Denk en ‘sympathisant’. “Ze spreken voor mensen die in Nederland hun mening niet kwijt kunnen, dat wil ik graag ondersteunen,” aldus Mor.

PVV

Geert Wilders moest een bittere pil slikken. Zijn partij kreeg namelijk 53.500 euro overgemaakt van een gulle gever, maar dat geld ging alsnog aan de PVV voorbij. Er was namelijk geen adres te achterhalen van de gever, alleen een naam op de bankafschriften. En volgens de regels van het ministerie van Binnenlandse Zaken mag dat niet, omdat zo niet te transparant is wie de gever is. De spelregels schrijven dan voor dat het geld naar de toezichthouder gaat: in dat geval het ministerie. Ongetwijfeld met pijn in het hart, moest Wilders de 53.500 euro daarom overmaken naar het ministerie van Kajsa Ollongren (D66).

Het ministerie van Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) int de anonieme gift die Wilders kreeg. Volgens de regels moet de PVV’er deze doorspelen, omdat het adres van de schenker niet te achterhalen is.

PvdA

Bij de PvdA valt gulle gever Sander den Hartog op. Deze ondernemer uit Blaricum heeft ruim 13.000 gestort op de PvdA-rekening. Zijn relatie met de partij is totaal onduidelijk. “Wij weten niet wie hij is, hij is geen bekende van ons,” zegt een partijwoordvoerder. Bij de PvdA dragen Tweede Kamerleden een vast percentage af aan de partij. Drie van de negen PvdA-Kamerleden ontbreken echter op de lijst van gevers: Gijs van Dijk, Kirsten van den Hul en John Kerstens. Volgens de woordvoerder heeft iedereen netjes de afdracht betaald, alleen zou dat ‘niet goed’ zijn doorgekomen ‘richting Binnenlandse Zaken’. “Balen en stom.”

Partij voor de Dieren

De Partij voor de Dieren ontving vorig jaar maar liefst 130.000 euro uit erfenissen. Twee dierenfans lieten allebei 60.000 euro na aan de partij. Drie andere gulle gevers stortten nog eens 25.000 euro op de rekening van de PvdD. Tweede Kamerleden van de Partij voor de Dieren staan een deel van hun salaris af. Oud-partijleider Marianne Thieme stortte ook ná haar vertrek uit de Tweede Kamer geld in de partijkas: in december 2019 maakte ze 1.200 euro over. Een achterstallige betaling, aldus de partij.

GroenLinks

Net als bij de PvdA zijn de volksvertegenwoordigers van GroenLinks ‘afdrachtsplichtig’. Maar tussen alle Kamerleden en Europarlementariërs in de lijst schittert één naam door afwezigheid: die van partijleider Jesse Klaver. Droeg hij in 2018 nog wel ruim 13.000 euro af - het bedrag dat Kamerleden nu ook afstaan aan de partij - vorig jaar lijkt hij geen cent te hebben gegeven. Volgens de partij is dat ‘iets administratiefs’ en wordt de bijdrage van Klaver over 2019 in 2020 in de stukken vermeld.

Europarlementariër Judith Sargentini droeg in totaal 62.000 euro af aan de partij. Ook ander EP-leden zoals Tineke Strik en Kim van Sparrentak moesten diep in de buidel tasten: zij maakten beide 34.000 euro over. Hun collega Bas Eickhout betaalde 19.000 euro. Jongerenorganisatie Dwars kreeg een gift van een kleine 7000 euro van Booking.com, maar dat bleek een foutje. Dwars had bij het bedrijf een accommodatie geboekt en het bedrijf stortte het bedrag ‘per abuis’ terug op de rekening. GroenLinks, zo staat in de toelichting, ‘aanvaardt geen giften van commerciële bedrijven’, dus ging het bedrag linea recta terug naar het Amsterdamse concern.

SGP

De SGP doet niet moeilijk over giften van bedrijven. Sterker: Barth Installatietechniek uit ’s-Gravendeel is de grootste geldschieter als het om giften gaat. In 2019 maakte het bedrijf één keer 25.000 euro over en één keer 750 euro. De partij kreeg ook vijf giften van elk 5000 euro van andere bedrijven en stichtingen. In totaal kon de SGP ruim 310.000 euro bijschrijven dankzij ‘giften en legaten’, uit erfenissen dus. Schulden boven de 25.000 euro moeten ook worden gemeld en daarvan had de partij-met-de-Bijbel er in 2019 eentje: de uitbreiding van het systeem voor de ledenadministratie leverde vorig jaar zo’n 27.000 euro schuld op - de kans is groot dat die inmiddels is afbetaald.

ChristenUnie

Het wetenschappelijk instituut van de ChristenUnie, de Mr. G. Groen van Prinstererstichting, kreeg in 2019 90.000 euro overgemaakt. Het forse bedrag kwam er uit de erfenis van A. Bredius uit Den Haag, een vaste donateur van het wetenschappelijk instituut. De partij zelf moet het niet hebben van erfenissen (in 2019 kreeg de ChristenUnie niets van overleden partijleden en eigenlijk ook niet van giften. Die maken slechts iets meer dan 1 procent uit van de totale inkomsten. Eén gift van boven de 4500 euro kwam er wel binnen: 10.000 euro van mevrouw H.T. Dake uit Lochem - een vaste gulle gever van de partij. In 2018 maakte ze dat zelfde bedrag ook al over naar de partij. In eerdere jaren was het ook wel eens een onsje minder: in 2014 maakte ze bijvoorbeeld 8758 euro over. Niet alle giften aan de ChristenUnie zijn 1, 2, 3 inzichtelijk. De partij heeft namelijk speciale stichting, de Vrienden van de ChristenUnie, die in 2019 30.000 euro aan giften opstreek.

SP

Met dank aan de afdrachtenregeling is de SP opnieuw met een straatlengte voorsprong de partij die de meeste giften binnenharkt. In 2019 stortten actieve SP’ers bijna 7,5 miljoen euro aan salarissen in de partijkas. Kamerleden, wethouders en gedeputeerden kregen vervolgens bijna 3000 euro netto per maand terug, waardoor de netto-afdracht 3,2 miljoen euro in het laatje bracht.

CDA

Het CDA is niet langer de grootste ledenpartij van Nederland en ook financieel heeft de partij weleens betere jaren gekend. De partij kreeg weliswaar 121.000 euro aan donaties binnen, maar geen van de gulle gevers gaf meer dan 4500 euro. Om de partijkas te spekken werd in 2019 extra met de pet rond gegaan. Deze financiële actie leverde het CDA ruim 80.000 euro op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden