PlusInterview

Wel een verblijfsvergunning, geen paspoort: ‘Ik mag niet eens trouwen’

Dina en Yang Tang kregen in 2007 te horen dat zij in Nederland mochten blijven. Belastingen betalen ze als ieder ander. Een paspoort zit er alleen nog steeds niet in. ‘Als ik straks met mijn vriend wil trouwen is dat niet mogelijk.’

Broer en zus Yang en Dina Tang vluchtten in 1997 vanuit China naar Nederland. Beeld Nina Schollaardt
Broer en zus Yang en Dina Tang vluchtten in 1997 vanuit China naar Nederland.Beeld Nina Schollaardt

Ze zou zo graag eens de familie in China bezoeken. Voor het te laat is. “Laatst hebben we gevideobeld met opa van moederskant,” zegt Dina Tang (28). “Voor het eerst herkende hij zijn dochter niet. Hij begint te dementeren.”

Ontroostbaar zijn haar ouders. Bij ieder familielid dat in China overlijdt worden ze weer met de neus op de feiten gedrukt: de gezinsleden kunnen niet vrij reizen, omdat ze geen paspoort hebben. Van de Nederlandse overheid mogen ze hier blijven, maar geldige papieren zitten er niet in, al vele jaren niet. Dina: “Ze gaan er helemaal ­kapot aan.”

Ondergedoken

Dina en haar broer Yang (24) doen hun verhaal. In 1997 ontvluchtte het gezin China. Zo kwamen ze van de provincie Hunan terecht in het Hollandse Purmerend. Jaren van angst volgden: wel mogen blijven, niet mogen blijven. In 2005 stond de politie op de stoep en dook het gezin onder.

“We stonden in de overlevingsstand,” zegt ­Dina. “Ik had permanent een ingepakte tas ­onder mijn bed. We hadden een plan. Een vluchtroute, voor als ze weer zouden komen. Want als we teruggestuurd waren, hadden we geen leven gehad.”

Yang Tang (24): 'Ons jongste broertje is hier geboren, hij heeft wel een geboortebewijs. Maar ook hij krijgt geen paspoort, want dan wil de IND ook de ­geboorteakte of het paspoort van mijn ouders zien.' Beeld Nina Schollaardt
Yang Tang (24): 'Ons jongste broertje is hier geboren, hij heeft wel een geboortebewijs. Maar ook hij krijgt geen paspoort, want dan wil de IND ook de ­geboorteakte of het paspoort van mijn ouders zien.'Beeld Nina Schollaardt

Nieuwe wanhoop

Twee jaar later kwam de verlossing, of in elk ­geval iets wat daarop leek: het generaal pardon van 2007. Asielzoekers die al langer dan zes jaar in Nederland verbleven, kregen alsnog toestemming om te blijven. De opluchting van toen is ­inmiddels omgeslagen in nieuwe wanhoop.

Ze bestaan – en eigenlijk bestaan ze niet. Op hun verblijfsvergunning staat: nationaliteit ­onbekend. Doordat in 2009 de Tweede Kamer, niet gehinderd door veel kennis van zaken, ­besloot de regels te veranderen, werd het voor 10.000 ‘pardonners’ onmogelijk om zich te laten naturaliseren en een Nederlands paspoort aan te vragen. Ze moeten daarvoor een geboorteakte laten zien en een paspoort uit het land van herkomst. Dat is voor velen onmogelijk.

Dina: “De Chinese ambassade werkt niet mee. Ze geven de documenten ook niet mee aan ­familie in China en zelf kunnen we er dus niet naartoe zonder paspoort.”

Yang: “Ons jongste broertje is hier geboren, hij heeft wel een geboortebewijs. Maar ook hij krijgt geen paspoort, want dan wil de IND ook de ­geboorteakte of het paspoort van mijn ouders zien.”

Bureaucratische hel

Ondertussen zijn Dina en Yang in een bureaucratische hel beland. Nog steeds moeten ze, bij gebrek aan het Nederlands staatsburgerschap, regelmatig naar de gemeente om hun verblijfsvergunning te laten verlengen. Die stuurt de aanvraag door naar de IND – waarna ze maar weer moeten afwachten wat er terugkomt.

“Elke keer moet je weer uitleggen waarom je geen papieren hebt,” zegt Dina. “En elke keer zit er weer een andere ambtenaar achter het loket.”

Yang: “Of een stagiair. Die hebben over het ­algemeen helemaal geen idee wat een status ­inhoudt of hoe je die moet verlengen.”

Dina: “Wij horen van andere pardonners dat ze op het gemeentehuis de ambtenaar moeten vertellen wat die moet doen.”

Dina Tang (28): 'Ik leer mijn leerlingen over democratie, over stemrecht, over verkiezingen. Maar zelf mag ik niet stemmen.' Beeld Nina Schollaardt
Dina Tang (28): 'Ik leer mijn leerlingen over democratie, over stemrecht, over verkiezingen. Maar zelf mag ik niet stemmen.'Beeld Nina Schollaardt

Niet trouwen

Yang: “Toen ik mijn rijbewijs had gehaald kon ik dat tenminste tonen als identiteitsbewijs. Dat was wel prettig, want veel instanties herkennen mijn pasje met mijn verblijfstitel niet. Krijg je van die rare blikken. Of ze gaan lastig doen.”

Inmiddels is Dina Tang leerkracht op een ­basisschool. Yang haalde vorig jaar zijn bachelor information sciences aan de VU in Amsterdam en werkt nu bij een start-up in Amersfoort als softwareontwikkelaar.

“Vorig jaar was ik in gesprek met een groot internationaal bedrijf,” zegt hij. “Die zouden me voor een traineeship een half jaar naar het buitenland sturen. Dat heb ik moeten afzeggen, want als wij te lang in het buitenland verblijven, vervalt onze verblijfstitel.”

“We mogen niet stemmen,” zegt Dina. “Als kind hield me dat niet zo bezig, maar nu… Ik leer mijn leerlingen over democratie, over stemrecht, over verkiezingen. Het is heel krom dat ik daar wel kinderen over mag onderwijzen, maar er zelf geen deel van mag uitmaken.”

Yang: “Dat voelt alsof je niet volwaardig…”

Dina: “Dat we er niet bij horen. Als ik straks met mijn vriend wil trouwen is dat niet mogelijk. Dan moet ik een geldige geboorteakte kunnen overleggen. Ik heb ook geprobeerd om voor mijn ouders een huisje te kopen. Toen we een hypotheek wilden, werden onze mails gewoon keihard genegeerd.”

Rekening opheffen

Yang: “Over banken gesproken. Ik moest vorig jaar mijn rekening bij de Knab opheffen, want ik had geen nationaliteit. Ze vroegen om mijn paspoort.”

Dina: “Ik voel me gediscrimineerd in mijn eigen land. Ik vind het onmenselijk. Ik mag niet eens zeggen dat Nederland mijn eigen land is. Maar dat is het wel. Ik ben hier opgegroeid, dit is wat ik ken.”

10.000 gevallen

Bij het algemeen pardon van 2007 kregen 27.000 asielzoekers zonder verblijfstitel alsnog te horen dat zij definitief in Nederland mochten blijven. Toen zij vijf jaar later een Nederlands paspoort konden aanvragen, bleken in 2009 de regels te zijn veranderd en werd gevraagd om papieren uit het land van herkomst, waaronder een geldige geboorteakte. Voor velen van hen bleek dit onmogelijk. De autoriteiten uit de landen van ­herkomst wilden vaak niet meewerken.

Op dit moment zijn er in Nederland 10.000 mensen die wel een verblijfsvergunning hebben, maar geen paspoort. Zij werken of studeren hier en betalen belasting. Maar stemmen, vrij reizen of werken bij politie of justitie kunnen zij bijvoorbeeld niet. Het aanvragen van iets simpels als een hypotheek of een Verklaring Omtrent Gedrag stuit op grote problemen, en zijn niet zelden ­onoverkomelijke.

Pogingen van de Tweede Kamer om veertien jaar na dato de regels aan te passen, hebben nog niet tot resultaat geleid. Ondanks ­onderzoeken van het WODC, Vluchtelingenwerk, de IND en de Nationale Ombudsman heeft staatssecretaris Ankie Broekers-Knol van Justitie opnieuw een ­onderzoek aangekondigd. Deze week nam de Kamer een motie aan waarin het kabinet wordt ­verzocht dat nieuwe onderzoek achterwege te laten en snel een regeling te treffen.

Vluchtelingenwerk Nederland is een petitie gestart via wijhorenerookbij.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden