Nieuws

Weinig warmte tussen Rutte en Kaag, Remkes moet minderheidskabinet smeden

Johan Remkes moet proberen een minderheidskabinet van de grond te krijgen. De Tweede Kamer heeft haar hoop op de oud-minister gevestigd om een half jaar na de verkiezingen alsnog iets voor elkaar te krijgen in de almaar voortslepende formatie.

Laurens Kok en Hans van Soest
Mark Rutte (VVD) en Wopke Hoekstra (CDA) tijdens het debat over het eindverslag van informateur Mariette Hamer over het vastgelopen formatieproces.  Beeld ANP
Mark Rutte (VVD) en Wopke Hoekstra (CDA) tijdens het debat over het eindverslag van informateur Mariette Hamer over het vastgelopen formatieproces.Beeld ANP

Dat wordt nog niet zo makkelijk. Tijdens een Kamerdebat over het eindrapport van informateur Mariëtte Hamer bleek de relatie tussen VVD-leider Mark Rutte en D66-leider Sigrid Kaag tot het vriespunt gedaald. Rutte weigerde commentaar te geven op de uithalen van Kaag aan zijn adres. “Ik vind daar van alles van, maar dat ga ik niet met u delen.”

“Ik wil al mijn energie richten op de totstandkoming van een kabinet,” zei Rutte in antwoord op vragen van PVV-voorman Geert Wilders. “Elk uur dat ik besteed aan commentaar kan ik niet steken in het bevorderen van een kabinet.”

Kaag haalde maandagavond in de HJ Schoo-lezing hard uit naar Rutte, zonder overigens zijn naam te noemen. Zo hekelde zij het ‘regelen en ritselen zonder visie’ en het ‘binnenskamers spelletjes spelen met partijpolitieke emotie’. Ook gaf ze in in haar toespraak af op ‘degenen die om het hardst roepen hoe onwijs gaaf ons landje is’, daarmee impliciet verwijzend naar het taalgebruik van Rutte.

Politieke samenwerking

Kaag zelf zei tijdens het debat dat ze met haar speech van maandagavond ook kritiek op zichzelf heeft willen geven. “Ik heb een mooie speech gegeven. We moeten met zijn allen nieuwe een nieuwe bestuurscultuur belichamen. Ik zeg dat al anderhalf jaar: binnen- en buitenkamers. Ik zeg dat over iedereen, ook over mezelf.”

Ze zei met Rutte en de VVD een ‘prettige en goede samenwerking’ te hebben gehad. “Maar ik ben niet zo van kopjes koffie drinken en sta voor een zakelijke benadering.”

PVV-leider Wilders verweet Kaag ‘een verwend politiek nest’ te zijn. “U heeft een slecht karakter. Omdat Rutte u niet uw zin heeft gegeven om samen met PvdA en GroenLinks te regeren, heeft u hem een aframmeling gegeven. Dat geeft aan dat u samen ongeschikt bent om een kabinet te gaan vormen.’

Wilders vindt dat Rutte het niet onweersproken kan laten dat Kaag hem zo beledigde in haar speech, maar de VVD-leider laat zich niet vermurwen. Volgens hem gaat het erom dat partijen tot politieke samenwerking komen. “Ik was niet van plan om mevrouw Kaag ten huwelijk te vragen.”

Als voorman van de grootste partij zegt hij een grote verantwoordelijkheid te voelen dat er stappen in de formatie worden gezet, nu dat proces tot dusver vruchteloos is gebleken. “Het is van groot belang dat deze formatie in een versnelling komt.”

Minderheidskabinet

Rutte verwees naar de ‘onvrede in het land’ over de trage voortgang. Hij noemt het een ‘slechte zaak’ dat het bijna zes maanden na de verkiezingen niet is gelukt om ‘partijen bij elkaar te brengen’. Hij vindt in navolging van Hamer dat er nu niet alleen meer naar de vorming van een meerderheidskabinet moet worden gekeken, maar dat ook een minderheidskabinet tot de opties behoort.

Zo’n minderheidsvariant heeft volgens Rutte niet zijn voorkeur, maar hij houdt er rekening mee dat er uiteindelijk niks anders op zit. “Ik heb ook geen zin in een minderheidskabinet, maar dat is wat de informateur voorstelt en ik denk ook dat dat werkbaar is.”

Kaag wil nog steeds proberen een meerderheidskabinet te vormen, maar sluit ook een minderheidskabinet niet uit. “Het is aan alle partijen – ook D66 – om te werken aan een grote reparatie. Wederzijdse blokkades hebben een nieuw kabinet niet dichterbij gebracht.” Daarna suggereerde ze dat ze alsnog in de toekomst met de ChristenUnie wil samenwerken. “We moeten nu kijken naar de zes partijen (VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie, red.) om te bezien of we nu tot een meerderheid- of minderheidskabinet kunnen komen.”

ChristenUnievoorman Gert-Jan Segers vindt dat Kaag wel erg makkelijk naar anderen wijst. “U zegt dat partijen over hun schaduw heen moeten springen, maar vindt vooral dat Rutte dat moet doen.” SGP-leider Kees van der Staaij noemt D66 ‘kampioen uitsluiten’: “Eerst PVV, toen Forum voor Democratie, SP, SGP en later ook de ChristenUnie.” Volgens Kaag sluit haar partij de ChristenUnie niet uit. “Wij willen alleen niet dat het huidige kabinet in deze samenstelling wordt voortgezet.”

Remkes

Het is nu aan oud-minister Johan Remkes (VVD) om een uitweg te vinden uit de impasse. Een Kamermeerderheid zal hem vanavond aanwijzen als nieuwe informateur. Hij zal gaan kijken naar de vorming van een minderheidskabinet, al moet volgens Kaag niet worden uitgesloten dat er ‘alsnog een meerderheidskabinet uit de bus rolt’. Volgens Rutte is dat onwaarschijnlijk, omdat dat de afgelopen maanden ook niet is gelukt.

PvdA en GroenLinks hebben al laten weten een dergelijk minderheidskabinet niet te willen steunen. CDA-leider Wopke Hoekstra vindt het nog steeds jammer dat de huidige coalitie van VVD, D66, CDA en ChristenUnie niet wordt voortgezet. “Dat was het meest logisch geweest. We hebben samen veel grote dingen gedaan, dat ging meestal in goede sfeer en de partijen zijn door de kiezer beloond met een groter mandaat dan in 2017.”

De vorige informateur Mariëtte Hamer herhaalde nog een dat de achttien partijen in de Tweede Kamer hun best moeten doen om hun onderlinge verschillen te overbruggen, omdat anders het land onbestuurbaar dreigt te worden. Ze hield de partijen voor dat ‘de toekomst van de democratie’ in hun handen ligt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden